EMANETİN SAHİPLERİ

“Milletin istiklalini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.” Gazi Mustafa Kemal Atatürk

Kurulduğu, söylendiği anın ve zamanın çok ötesine geçer cümleler vardır. Aradan yıllar akar, devirler değişir, dünyanın yüzü baştan aşağı yenilenir; lakin o kelimelerin taşıdığı o keskin uyarı hiç eskimez. Çünkü bazı gerçekler takvimlere değil,doğrudan insanın kendi, toprağına, ruhuna ve taşıdığı karaktere mühürlenmiştir.

20 Ekim 1927… Mustafa Kemal Atatürk, Cumhuriyetin ilanından henüz dört yıl geçmişken gençliğe seslendi. Bir milletin en kıymetli hazinesini, bağımsızlığını ve Cumhuriyetini koruma görevini gelecek kuşaklara emanet etti. Fakat bu hitabenin içinde yalnızca bir öğüt, bir vasiyet ya da tarihi bir çağrı yoktu; bir milletin hangi şartlarda ayakta kalabileceğini, hangi körlüklerle kendi geleceğini tehlikeye atacağını anlatan derin bir uyarı mevcuttu.

Atatürk, gençliğe yalnızca dış düşmanı tanımasını söylemedi. Çok daha ağır, çok daha sinsi bir ihtimali hatırlattı.

Bir gün tehlike yalnızca sınırların dışında olmayabilir. Memleketin içinde, iktidara ve yetkiye sahip olanlar gaflet, dalalet ve hatta hıyanet içinde bulunabilirler.

İnsanın yüreğine dokunan, zihnini susturup vicdanını konuşturan asıl satırlar burasıdır. Çünkü dışarıdan gelen düşmanı tanımak çoğu zaman mümkündür; tehlike görünür, niyet bellidir, mücadele alanı oradadır.
Fakat ya tehlike, güven duyulan yerden gelirse?
Ya emaneti koruması gerekenler, onu kendi menfaatlerinin aracı haline getirirse?
Ya insan, en çok güvenmesi gereken yerde hayal kırıklığına uğrarsa?
O zaman mesele yalnızca siyasi bir kriz olmaktan çıkar; güvenin, ahlakın, vicdanın ve insan onurunun meselesine dönüşür.

Gaflet, insanın her zaman bilmediği bir şey değildir. Bazen gerçeği görür ama görmek istemez. Bazen yaklaşan tehlikeyi hisseder; fakat konforu, düzeni ya da huzuru bozulmasın diye susar. Yanlışın farkındadır, ancak alışkanlıklarını kaybetmemek için başını başka tarafa çevirir.

İnsan psikolojisinin en büyük tuzaklarından biri alışmaktır. Haksızlığa alışmak, zamanla haksızlığı normalleştirir. Yalanın tekrarına alışmak, gerçeğin sesini zayıflatır.Adaletsizliğin karşısında sürekli susmak, bir süre sonra insanın kendi vicdanını bile duymaz hale gelmesine neden olur. Önce bir yanlış görmezden gelinir; sonra ikinciye sessiz kalınır; üçüncüsünde ise artık şaşırılmaz.

Oysa bir toplumun en büyük çöküşü, yanlış karşısında şaşırma yeteneğini yitirmesidir. Gafletin en ağır biçimi, tehlikeyi görememek değil; gördüğü halde “bana dokunmayan yılan bin yaşasın” diyerek sorumluluktan kaçmaktır.

Dalalet, yalnızca yolunu kaybetmek değildir. Bazen insan doğru yolu bilir; fakat çıkarlarına uymadığı için bilinçli olarak başka bir yola sapar. Yanlışı savunur, gerçeği eğip büker, kendi makamını ve menfaatini hakikatin önüne koyar.

Bir toplumda değerlerin yerini menfaat, liyakatin yerini sadakat gösterisi, hukukun yerini kişisel ilişkiler almaya başladığında yalnızca kurumlar zarar görmez; toplumun adalet duygusu da kökten aşınır. Çünkü insanın yaşadığı en derin kırılmalardan biri, haklı olanın değil, güçlü ve dayatmacı olanın kazandığını görmesidir.

Büyürken kendisine dürüstlüğün, emeğin ve adaletin önemli olduğu anlatılan bir çocuk düşünün… Hayatın içinde tam tersini gördüğünde ne hisseder? Çalışanın değil kayırılanın yükseldiğine, hak edenin değil yakın olanın kazandığına,doğruyu söyleyenin değil işine geleni söyleyenin ödüllendirildiğine şahit olur. Bir süre sonra yalnızca kurumlara değil,kendisine öğretilen ahlaki değerlere de güvenini kaybeder.

Toplumsal çürümenin kapısı burada aralanır ve İnsanların doğru olanı bilmesine rağmen, doğru davranmanın bu dünyada hiçbir karşılığı kalmadığına inanmaya başlaması.

Gaflet insanı uyutur, dalalet yolunu şaşırtır; hıyanet ise güveni kökünden yıkar. Bir insanın güvenini kaybetmek, bazen bir ömürlük emeği birkaç dakikada tüketir. Çünkü güven, yalnızca verilmiş sözlerden ibaret değildir; insanın arkasını döndüğünde de hakkının korunacağına olan inançtır.

Bir milletin emaneti, hiç kimsenin şahsi mülkü değildir. Makamlar geçicidir, koltuklar el değiştirir, iktidarlar gelir ve gider. Fakat milletin hakkı, devletin itibarı, Cumhuriyetin değerleri ve bağımsızlığın sorumluluğu devredilemez birer kutsal emanettir.

Atatürk’ün hitabesinde belirttiği gibi, yetki sahiplerinin şahsi menfaatlerini dış güçlerin siyasi emelleriyle tevhit etmesi (birleştirmesi), tarihin kaydettiği en büyük ihanettir. Bu ihtimali yalnızca geçmişe ait bir hatıra olarak okumak, uyarının büyüklüğünü ıskalamaktır. Emanet, sahibinden alınan bir yetkidir; sahibinin hakkını yok sayma izni asla olamaz.

Atatürk, hitabesinde aziz vatanın kalelerinin zapt edilmesinden, tersanelerinin işgalinden söz eder. Ardından memleketin içinde iktidara sahip olanların gaflet, dalalet ve hıyanet içinde bulunabileceği ihtimalini hatırlatır.

Bir ülkenin güvenliği yalnızca sınırların korunmasıyla sağlanamaz.
Hukuk da bir kaledir.
Adalet bir kaledir.
Eğitim, liyakat, ahlak ve bağımsız düşünce birer kaledir.

Bu kaleler içeriden zayıflatıldığında, dışarıdan ne kadar güçlü görünürseniz görünün, yıkılmaya mahkûmsunuzdur. Bir ülkeyi ayakta tutan; ordusu ya da binaları kadar, o ülkenin insanlarının birbirine güvenebilmesi, hakkını korkmadan arayabilmesi ve geleceğe umutla bakabilmesidir.

Cumhuriyet, yalnızca bir yönetim biçimi değildir; aynı zamanda bir yurttaşlık bilinci, eşitlik iddiası, bağımsızlık iradesi ve ortak gelecek sorumluluğudur. Onu korumak, geçmişe duyulan nostaljik bir saygının ötesinde, bugüne ve yarınlara karşı borçlu olduğumuz bir vazifedir.

Cumhuriyetin değeri; bayramlarda bayrak taşımakla değil, hukuka sahip çıkmakla, adaleti savunmakla, emeğe saygı duymakla ve her yurttaşın hakkını gözetmekle ölçülür. Başkasının hakkına, inancına ve özgürlüğüne saygı duymayan bir toplumda Cumhuriyet yalnızca kâğıt üzerinde kalır.

Ey Türk İstikbalinin Evladı…
Bugün bu hitabeyi yeniden okumak, hamaset yapmak ya da sadece duygulanmak olmamalıdır.

Bir haksızlığa tanık olduğumuzda konforumuz bozulmasın diye susuyor muyuz?
Bir makamın veya gücün kötüye kullanıldığını gördüğümüzde vicdanımız ses veriyor mu?
Çıkarlarımızla ilkelerimiz karşı karşıya geldiğinde hangisini seçiyoruz?

Cevaplarımız ne kadar dürüstse, geleceğimiz o kadar sağlam olacaktır. Çünkü hiçbir millet, kendi geleceğini başkasının vicdanına veya lütfuna emanet ederek ayakta kalamaz.

Bir millet önce gaflete düşerse tehlikeyi göremez. Dalalete düşerse doğru bildiği yoldan sapar. Hıyanete uğrarsa en kıymetli hazinesi olan güvenini kaybeder.

Fakat bütün bunların karşısında her zaman ayakta duran bir güç vardır. Hakikati savunan akıl, haksızlığa razı olmayan vicdan ve emanete sahip çıkan karakter.

Atatürk’ün gençliğe bıraktığı emanetin özü… Gaflete düşme. Hakikatten ayrılma. Emanete ihanet etme.Cumhuriyetine ve insan onuruna sahip çık.

Çünkü bazı emanetler devredilir ama sorumluluğu hiçbir zaman sona ermez. Ve unutmayalım ki; bir ülkeyi kurtaran yalnızca cesaret değil, o cesareti yönlendiren ahlak ve vicdandır.