Televizyonları gene eli süpürge sopalı strateji uzmanları işgal etti, sosyal medyada ise zaten ağzı olan bilip bilmeden konuşuyor herkes askeri strateji uzmanı olmuş İran Hürmüz Boğazını kapatırsa ne olur diye tartışıyor.

Her nedense de hiç kimsenin aklına İran Hürmüz Boğazını kapatabilir mi? Sorusu gelmiyor...

Öncelikle şunu söyleyeyim Hürmüz Boğazı öyle Çanakkale ve İstanbul Boğazları gibi sadece tek bir kıyıdaş devlete ait değildir!

Hürmüz Boğazı İran ve Umman devletlerinin karasuları içinde yer almaktadır. Bu ülkelerin karasuları boğazın büyük bölümünü kapsar. Ancak uluslararası boğaz statüsü nedeniyle bu karasuları mutlak egemenlik alanı gibi kullanılamaz. Hürmüz Boğazında gemilerin asıl geçiş pasajının Umman’a yakın olan bölgede yer alması İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapacak gemilere yönelik tehdidini azaltmaktadır.

Hürmüz Boğazı en dar yerinde 33, en geniş yerinde ise 95 kilometre genişliğinde, oldukça derin ve hukuki statüsü uluslararası anlaşmalar ile belli devasa bir su yoludur öyle musluk gibi aç kapa yapılabilecek bir şey değildir...

Hürmüz Boğazı’nın yasal statüsü uluslararası deniz hukuku çerçevesinde belirlenmiştir ve temel olarak uluslararası boğaz niteliğindedir.

Sonuç olarak Uluslararası Hukuktaki Statüsü gereği Hürmüz Boğazı, iki açık deniz alanını birbirine bağlayan uluslararası boğaz olarak kabul edilir. Bu nedenle gemiler için “transit geçiş hakkı” bulunmaktadır.

Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi ile “uluslararası boğazlardan transit geçiş” rejimi düzenlenmiştir. Bu statü gereği tüm devletlerin ticaret ya da savaş gemileri bu boğazdan herhangi birinden izin almadan ya da herhangi bir ücret ödemeden geçebilir, boğaz kıyısındaki devletler geçişi keyfi biçimde engelleyemez.

Pekala, Hürmüz Boğazının Kapatılması Hukuken Mümkün mü?

Öncelikle şunu söyleyeyim herhangi bir devlet tek taraflı olarak Hürmüz Boğazını kapatamaz. Bu, uluslararası hukukun ağır ihlali ve casus belli (savaş nedeni) sayılır.

En nihayetinde şunu kesin olarak söyleyeyim: Hürmüz Boğazı İran tarafından verilecek idari ya da hukuki bir karar ile kapatılamaz!

Hürmüz Boğazı ancak ve ancak askeri güç kullanarak, fiilen kapatılabilir.

Savaşın bu aşamasında İran’ın hava kuvvetleri ve donanmasının yok edildiğini biliyoruz yani İran’ın Hürmüz boğazını kapatabilecek bir askeri gücü bulunmamaktadır.

Bazıları mayın döşer kapatır falan diye ahkam kesiyor amma ve lakin mayınlar pasif savunma araçlarıdır; gizlice döşenmeli, düşman yerlerini bilmemeli ve ayrıca döşenen mayın hatları korunabilmelidir.

İran’ın elinde mayın döşeyecek gemi kalmadığı gerçekliği bir yana gizlice mayın döşeme olasılığı olmadığı da ortadadır. Bugünkü havadan ve hatta uzaydan gözetleme teknolojileri varken böyle gözetlenen bir yere gizlice mayın döşenmesi ya da döşenen mayınların gizli kalması hiçbir şekilde mümkün değildir.

Yeri bilinen mayınların toplanarak ya da patlatılarak etkisiz hale getirilmesi ise son derecede kolaydır. Yeri bilinen bu mayınların etkisiz hale getirilmesini önleyebilmek için mayın hatlarının korunması gerekir ki İran’ın bu hatları koruyabilecek bir hava ya da donanma gücü yoktur.

İran elbette dron, füze, topçu atışları ya da terörist intihar saldırıları ile gemileri tehdit ederek boğazdaki trafiği durdurmaya çalışabilir, bu çok daha olası bir senaryodur...

Peki, İran bunu yapabilir mi?

Amerikalılar; “Hürmüz Boğazındaki trafiği tehdit ederseniz B52 uçakları ile halı bombardımanı düzenler, tüm rafineri ve petrol üretim tesislerinizi yok ederiz.” Derse sizce buna kalkışır mı?

Neticede rafineriler ve petrol üretim tesisleri çok pahalı, stratejik önemi çok yüksek ama hava saldırıları karşısında çok korumasız yerlerdir değil mi?

Bence, İran böyle tehdit edilirse bunu yapmaya asla cesaret edemez.

Diğer yandan İran coğrafyası çok büyük ve kontrolü zor bir bölge ama Hürmüz Boğazı bölgesi askeri olarak çok daha kolay kontrol edilebilecek kadar küçük bir alan.

Neticede bu bölgeyi Amerikalılar kolayca işgal edip Hürmüz Boğazının kontrolünü Uluslararası bir yönetime verebilir.

Son söz olarak şunu kesin olarak söyleyebilirim ki İran Hürmüz Boğazını hiçbir şekilde kapatamaz.