Bir emeklinin geçim sıkıntısı, bir işçinin hakkını arama mücadelesi, bir engellinin sokağa çıkma çabası… Bu sorunlar ne zaman kişisel bir yakınma olmaktan çıkar, toplumun ortak meselesine dönüşür?
Henry Ford’un çok sevdiğim bir sözü vardır: “Birleşmek başlangıçtır, birlik olmak gelişmedir, birlikte çalışmak başarıdır.”
Türkiye’de demokrasinin niteliğini yalnızca sandıkların kurulması belirlemez. Asıl ölçü, iki seçim arasındaki o uzun ve sessiz dönemde toplumun sesinin nereye ulaştığıdır. Yurttaşın talebi duyuluyor mu? Sorunlar kayıt altına alınıyor mu? Daha da önemlisi, çözüm için ısrar ediliyor mu?
Güçlü bir sivil toplum, yalnızca konuşan değil; takip eden, zorlayan ve sonuç alan bir yapıdır.
Ancak eğri oturup doğru konuşalım. Bugün Türkiye’de sivil toplum, ciddi bir işlevsizlik kriziyle karşı karşıya.
Dernek kurmak, üç ayda bir basın açıklaması yapmak, sosyal medya görselleriyle faaliyet görüntüsü vermek çoğu zaman yeterli sayılıyor. Tabela çok, toplantı çok, açıklama çok; fakat somut sonuç yok. Sivil toplum, bazıları için toplumsal sorumluluk alanı olmaktan çıkıp bir kartvizit unvanına, bir görünürlük aracına ya da siyasi basamak olarak kullanılacak bir makama dönüşmüş durumda.
Oysa sorunları teşhis etmek kolaydır. Zor olan, sorunla çözüm arasındaki uzun ve yorucu yolu yürümektir.
Türkiye’nin en büyük hastalıklarından biri, sorunları manşete taşıyıp ertesi gün unutmasıdır.
Bir mesele gündeme gelir, açıklamalar yapılır, fotoğraflar paylaşılır ve kısa süre sonra herkes başka bir başlığa yönelir. Oysa hak mücadelesi, gündem değiştiğinde sona ermez. Tam tersine, asıl mücadele çoğu zaman herkes sustuktan sonra başlar.
Geçtiğimiz günlerde Sürdürülebilen Gelecek Derneği Başkanı ve Çoban Ateşi Platformu STK ve Sendikalar Çalışma Masası Başkanı Necla Aytaç ile bu tıkanıklığı konuştuk. Necla Aytaç’ın sahaya dair tespitleri ve kurdukları çalışma masasının yaklaşımı, tam da bu noktada ezber bozuyor.
Aytaç, sivil toplumun yalnızca şikayet eden değil, çözümün peşini bırakmayan bir mekanizmaya dönüşmesi gerektiğini vurguluyor.
“Bizim amacımız yeni bir laf üretmek veya bir toplantı zemini daha yaratmak değil. STK sorunu tespit eder, sendika o sorunu birebir yaşar, meslek örgütü analizini yapar. Bizim Çalışma Masası olarak üstlendiğimiz iş ise tüm bu bilgiyi alıp çözüm üretilinceye kadar sürecin takipçisi olmak. İşi yarı yolda bırakmama iradesidir asıl olan.”
Bu sözler, bugün sivil toplum alanında en çok ihtiyaç duyduğumuz anlayışı özetliyor. Sorunu görünür kılmak yetmez; çözülene kadar takip etmek gerekir.
Atatürk’ün “Çalışmadan, yorulmadan, rahat yaşama yollarını aramayı alışkanlık haline getirmiş milletler; evvela haysiyetlerini, sonra hürriyetlerini kaybetmeye mahkumdurlar” uyarısı da tam olarak bu kolaycılığa karşı yapılmış tarihsel bir çağrıdır.
Sivil toplumculuk, toplantı salonlarında konforlu cümleler kurmak değildir. Sivil toplumculuk; sahaya çıkmak, gerçeği dinlemek, bilgiyi doğru yerde birleştirmek ve hakkın takipçisi olmaktır.
Bir basın açıklaması yapmak başlangıç olabilir; fakat asıl başarı, o açıklamanın bir sonuca dönüşmesini sağlamaktır.
Gerçek siyaset ve gerçek hak mücadelesi, insanın hayatına dokunduğu ölçüde anlamlıdır. Yurttaşın derdine çözüm üretmeyen, yalnızca görünürlük sağlayan hiçbir yapı uzun süre inandırıcı olamaz.
Çoban Ateşi’nin Lideri Cemal Kaman’ın kapsayıcı siyaset anlayışı ile Necla Aytaş’ın Çalışma Masası’nda somutlaştırdığı takipçi ve sonuç odaklı yaklaşım, sivil toplumun kaybolan güvenini yeniden inşa edebilecek bir model ortaya koyuyor.
Çünkü bu ülkenin yeni tabelalara, yeni unvanlara ve yeni sloganlara değil; sorumluluk almaktan çekinmeyen, çözüm üretilene kadar geri adım atmayan insanlara ihtiyacı var.
Artık mesele kimin daha çok konuştuğu değil, kimin gerçekten sonuç aldığıdır.
Sivil toplumun önündeki görev açıktır. Sorunu duyun, bilgiyi birleştirin, çözümü zorlayın ve hiçbir yurttaşı mücadelesiyle baş başa bırakmayın. Çünkü demokrasi, yalnızca oy vermekle değil; hakkın peşini bırakmamakla yaşar.
