Bebek ölümlerinin azaltılmasında sağlık hizmetlerinin yanı sıra ekonomik koşulların da belirleyici olabileceği ortaya konuldu. ABD’nin Michigan eyaletine bağlı Flint kentinde 2024 yılında başlatılan Rx Kids programı kapsamında hamile kadınlara ve yeni doğan bebeklerin ailelerine doğrudan nakit desteği sağlandı. Programın ardından açıklanan araştırma sonuçları, bebek ölümlerindeki değişimle dikkat çekti.
Michigan Eyalet Üniversitesi ve Michigan Üniversitesi araştırmacılarının değerlendirdiği program, hamilelik sürecinden bebeğin ilk yaşına kadar ailelerin ekonomik açıdan desteklenmesini hedefliyor. Gelir şartı aranmadan uygulanan sistemde, hamilelik döneminde ailelere tek seferlik 1.500 dolar, bebeğin doğumundan sonraki ilk 12 ay boyunca ise her ay 500 dolar ödeme yapılıyor. Böylece ailelere toplam 7 bin 500 dolara kadar destek sağlanıyor.
Yenidoğan ölüm oranı bir yılda yarı yarıya azaldı
Programın etkilerine ilişkin açıklanan verilerde en dikkat çekici değişim yenidoğan ölüm oranlarında görüldü. Araştırmaya göre, Flint’te 2021-2024 döneminde her 1.000 canlı doğumda 10,2 olan ilk 28 gündeki bebek ölüm oranı, programın uygulanmasının ardından 2025 yılında 5,1’e geriledi.
Böylece yenidoğan ölüm oranında yaklaşık yüzde 50 düşüş kaydedildi. Aynı dönemde Michigan eyaletinin geri kalanında ölüm oranının büyük ölçüde sabit kalması, Flint’teki değişimi daha da dikkat çekici hale getirdi.
İlk 7 gündeki ölümlerde de düşüş
Araştırmada, yaşamın ilk günlerinde meydana gelen bebek ölümlerine ilişkin veriler de öne çıktı. Paylaşılan sonuçlara göre, doğumdan sonraki ilk 7 günde meydana gelen ölümler her 1.000 doğumda 7,9 seviyesinden 2’ye kadar geriledi. Bu değişim yaklaşık yüzde 74’lük bir azalmaya karşılık geliyor.
Sadece nakit desteği değil, doğum öncesi sağlık koşulları da iyileşti
Rx Kids programına ilişkin 2026 yılında yayımlanan başka bir bilimsel araştırmada da nakit desteğin doğum sonuçlarıyla ilişkisi incelendi. Lancet Public Health dergisinde yayımlanan çalışmada, programın erken doğum ve düşük doğum ağırlığı oranlarında azalmayla, yenidoğan yoğun bakım ünitesine yatışlarda düşüşle ve gebelik döneminde yeterli sağlık hizmetine erişimde artışla ilişkili olduğu belirlendi.
Araştırmacılar, elde edilen bulguların gebelik ve bebeklik dönemindeki ekonomik güçlüklerin anne ve bebek sağlığı üzerinde önemli sonuçlar doğurabileceğine işaret ettiğini değerlendirdi.
Ekonomik güvence bebek sağlığında belirleyici olabilir
Flint’te uygulanan program, bebek sağlığının yalnızca doğum anındaki tıbbi müdahalelerle sınırlı olmadığını, gebelikten itibaren ailelerin yaşam koşullarının da önem taşıdığını gösteren örneklerden biri olarak öne çıktı.
Araştırma sonuçları, hamilelik ve bebeklik döneminde sağlanan ekonomik güvencenin beslenme, barınma, sağlık hizmetlerine erişim ve ailelerin temel ihtiyaçlarını karşılama imkanları açısından önemini ortaya koydu. Uzmanların değerlendirmelerine konu olan program, sosyal destek politikalarının anne ve bebek sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin tartışmaları da beraberinde getirdi.
