Bu hafta beni çocukluğuma götüren bir şiirden ve o şiirin şairi Orhan Veli Kanık’tan söz etmek istiyorum.
İlkokul beşinci sınıftaydım. İzmir Foça’daki Bedia Midilli İlkokulu’nda sınıf öğretmenimiz Zehra Hocamız bize “Anlatamıyorum” şiirini ezberletmişti. O günden beri şiir hep aklımda; en iyi bildiğim, hiç unutmadığım şiirlerden biri oldu. Onu ezberledikten sonra Orhan Veli’yi de merak etmeye başlamıştım: Bu dizeleri yazan şair kimdi, başka neler yazmıştı?
Orhan Veli, günlük hayatta konuştuğumuz sade dili şiire taşıyan, şiirimize yeni bir ses getiren bir şairdi. Oktay Rifat ve Melih Cevdet Anday’la birlikte yayımladığı Garip kitabı, bu yeni anlayışın önemli adımlarından biri oldu. “Anlatamıyorum”un yanı sıra “İstanbul’u Dinliyorum” ve “İstanbul Türküsü” gibi sevilen şiirleri de var.

Foça’da okuldan eve dönerken deniz kıyısından, sahil yolundan geçerdim. Evimiz yolun hemen karşısındaydı; yazlık gibi yapılmış, üç katlı bir evdi. Bunları anlatırken o günleri yeniden özlediğimi fark ediyorum. Bazen durup denizi seyreder, sahildeki banklardan birine otururdum. “Anlatamıyorum”u kendi kendime mırıldandığım da olurdu. Şiir, çocukluk günlerimin ve deniz kenarından geçtiğim o yolun bir parçası gibiydi.
Geçen yaz Foça’ya gittiğimde eski okulumu ziyaret ettim. Her şey yerli yerindeydi ama okul, sınıfımız ve sıralar bana küçücük göründü. Çocukken bahçemiz ne kadar büyük gelirdi! Arkadaşlarım, bayramlarda yaptığımız gösteriler gözümün önüne geldi. 23 Nisan’da Foça Komando Okulu’nun stadyumunda yaptığımız gösteriyi, kalabalığın karşısında duyduğumuz heyecanı hatırladım. O gün stadyum tıklım tıklım doluydu. Tabii, o yaşlarda bana koca bir stadyum gibi görünüyordu.
Zehra Hocamı uzun zamandır görmedim. Okulda onu ve bize ezberlettiği şiiri düşündüm. Sonra deniz kenarına oturdum. Bir de baktım, yıllar önceki gibi “Anlatamıyorum”u yine mırıldanıyorum. O an çocukluğum, okulum, Zehra Hocam ve Ege kıyısında geçirdiğim günler gözümde canlandı.
“Biz de bir zamanlar çocuktuk,” dedim. Gözlerimden ince ince yaşlar aktı. Belki de mutlulukla geçen çocukluk günlerime duyduğum özlemdi bu… Bilemiyorum artık.

Orhan Veli, bu şiirde insanın içinde olup da kolayca söyleyemediği duyguları yalın bir dille anlatıyor. Belki de şiirin bunca yıldır aklımda kalmasının nedeni budur. Onu her mırıldandığımda çocukluğuma dönüyor; yıllar önce deniz kıyısından evine yürüyen küçük Emel’i hatırlıyorum.
Size bir şey itiraf edeyim burnuma Foça mis gibi koktu!
Anlatamıyorum
Ağlasam sesimi duyar mısınız,
Mısralarımda;
Dokunabilir misiniz,
Gözyaşlarıma, ellerinizle?
Bilmezdim şarkıların bu kadar güzel,
Kelimelerinse kifayetsiz olduğunu
Bu derde düşmeden önce.
Bir yer var, biliyorum;
Her şeyi söylemek mümkün;
Epeyce yaklaşmışım, duyuyorum;
Anlatamıyorum…
Sanat kalpten kalbe uzanan en sıcak köprüdür.
Sıcacık Sanat köşemden hepinize sıcacık sevgilerimi gönderiyorum.
Sevgiyle, sanatla…..