Avni Arbaş: Atların Ardındaki Hikâye
Bir ressamın dünyasını anlamak için yalnızca tablolarına değil, seçtiği konuların ardındaki hikâyeye de bakmak gerekir. Avni Arbaş’ın resimlerinde beni en çok düşündüren, özellikle atlarının taşıdığı anlamdır. Çünkü bu atlar, onun için yalnızca birer figür değil, geçmişle kurduğu kişisel bağın da parçasıdır.
1919’da İstanbul’da doğan Arbaş, İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’nde İbrahim Çallı ve Léopold Lévy’nin atölyelerinde eğitim aldı. 1946’da Fransa’ya gitti ve uzun yıllar Paris’te yaşadı. 16 Ekim 2003’te Foça’da hayatını kaybetti. Ancak onu asıl tanımak için yaşam öyküsünden sonra tuvallerine dönmek gerekiyor.
Arbaş’ın Atlılar serisinin arkasında dikkat çekici bir geçmiş bulunuyor. Babası Mehmet Ruhi Bey’in Kuvâ-yı Milliye ile bağlantısı ve Nâzım Hikmet’in Kuvâ-yı Milliye Destanı, bu resimlerin anlam dünyasında önemli bir yer tutuyor. Sanatçının atlılarında hareketin yanı sıra tarih duygusu da hissediliyor. Geçmişte yaşananların bir ressamın dünyasında nasıl karşılık bulduğunu görmek, bu eserleri benim için daha anlamlı kılıyor.
Atlılar ve Kuvâ-yı Milliye Atlıları başlıklı çalışmalarında figürlerin hareketi, çizgilerin akışı ve renklerin kullanımı, Arbaş’ın konuyu yalnızca görünüşüyle ele almadığını gösteriyor. Burada tarih, resmin içinde yeniden yorumlanıyor.
Arbaş’ın sanat dünyası atlarla sınırlı değil. Balıkçılar, tekneler, yelkenliler, portreler ve natürmortlar da eserlerinde önemli bir yer tutuyor. Gündelik hayattan aldığı konuları kendi resim diliyle yorumlaması, onun farklı konular arasında kurduğu bağı ortaya koyuyor.
Bir ressamın başarısı, gördüğünü tuvale aktarmasından çok, ona nasıl baktığında saklıdır. Avni Arbaş’ın eserlerinde de çizgi, renk ve figürün yerleşimi yalnızca teknik tercihler değildir; anlatımın kendisini oluşturur. Paris yılları sanat yolculuğunun önemli bir parçası olsa da onu yalnızca yaşadığı yerlerle açıklamak mümkün değil. Arbaş’ı asıl tanımlayan, konularını kendine özgü bir anlayışla ele almasıdır.
16 Ekim’de Avni Arbaş’ı anarken atlarının ardındaki aile hikâyesini, denize ve insana yönelen bakışını da hatırlıyorum. Onun eserleri, bir sanatçının kişisel geçmişini resim yoluyla nasıl yorumlayabileceğini gösteriyor. Benim için Arbaş’ı yeniden konuşmanın anlamı da burada: Yalnızca hayatını değil, tuvallerinde kurduğu dünyayı da anlamaya çalışmak.
Çünkü, sanat kalpten kalbe kırılan en sıcak köprüdür…
Sıcacık Sanat köşemden hepinize sıcacık sevgilerimi gönderiyorum.
Sevgiyle, sanatla…
