Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) için hazırlık çalışmaları sürüyor. Sabah gazetesinden Önder Yılmaz'ın haberine göre, taslakta hane gelirinin 23 bin 552 TL olarak belirtilen en düşük emekli aylığının altında olması, destekten yararlanma ölçütlerinden biri olarak değerlendiriliyor. Kira, gıda, elektrik, doğal gaz ve çocuk yardımlarını kapsaması planlanan sistemde, yardım miktarlarının hanelerin gelir ve ihtiyaç durumuna göre belirlenmesi öngörülüyor. Başvuru koşulları, ödeme tutarları ve uygulama takvimi ise henüz kesinleşmiş değil.
Vatandaşlık Maaşı (GETAD) Nedir?
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, hane geliri belirli bir seviyenin altında kalan ailelerin gelirini belirlenen bir eşiğe tamamlamayı amaçlayan bir sosyal destek modeli olarak hazırlanıyor.
Taslak çalışmada, hanelerin yalnızca toplam gelirlerinin değil, ekonomik ve sosyal koşullarının da değerlendirilmesi planlanıyor. Buna göre sağlanacak desteklerin miktarı ve türünün, ailelerin ihtiyaçlarına göre farklılaştırılması üzerinde duruluyor.
Vatandaşlık Maaşı İçin Gelir Şartı Ne Olacak?
Sabah gazetesinde yer alan bilgilere göre, taslakta hane gelirinin 23 bin 552 TL'nin altında olması temel ölçütlerden biri olarak değerlendiriliyor. Bu tutar, haberde en düşük emekli aylığı olarak belirtiliyor.
Gelir sınırının üzerinde kalan hanelerin destek kapsamına alınmaması öngörülürken, nihai gelir kriterinin ve değerlendirme koşullarının yapılacak çalışmalar sonucunda netleşmesi bekleniyor.
Vatandaşlık Maaşı Hangi Yardımları Kapsayacak?
GETAD taslağında farklı ihtiyaç alanlarına yönelik desteklerin tek bir sistem altında değerlendirilmesi planlanıyor. Öne çıkan yardım kalemleri şunlar:
-
Kira ve barınma desteği: Kirada yaşayan hanelerin barınma giderlerine katkı sağlanması.
-
Elektrik ve doğal gaz desteği: Enerji faturaları ile ısınma giderlerinin karşılanmasına yardımcı olunması.
-
Gıda yardımı: Hanelerin temel gıda ihtiyaçlarına yönelik destek verilmesi.
-
Çocuk yardımı: Çocuk sahibi ailelerin ihtiyaçlarının değerlendirilmesi.
-
Abonelik desteği: Hanelerin temel abonelik giderlerine yönelik yardım sağlanması.
Desteklerin her haneye aynı tutarda verilmesi yerine, gelir ve ihtiyaç durumuna göre kademeli olarak belirlenmesi üzerinde duruluyor.
Vatandaşlık Maaşında Hane Geliri Nasıl Hesaplanacak?
Taslak kapsamında ihtiyaç sahibi hanelerin gelir durumunun belirlenmesinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının verilerinden yararlanılması planlanıyor. SGK, Gelir İdaresi Başkanlığı, banka hesap hareketleri ve tapu kayıtları gibi kaynaklardan elde edilen bilgilerin de değerlendirmeye alınması öngörülüyor.
Hane değerlendirmesinde maaş ve diğer gelirlerin yanı sıra kira ödemeleri, çocuk sahibi olma durumu, hanede tek başına yaşayan kişilerin bulunması ve sürekli sosyal yardıma ihtiyaç duyulup duyulmadığı gibi ölçütlerin dikkate alınması planlanıyor.
Emekliler Vatandaşlık Maaşından Yararlanabilecek mi?
GETAD kapsamında emeklilerin de hane gelirleri ve ihtiyaçları doğrultusunda değerlendirilmesi öngörülüyor. Taslakta yaşlılar, sürekli hastalığı bulunanlar ve bakıma ihtiyaç duyan kişiler için öncelik verilmesi üzerinde duruluyor.
Emeklilerin destekten yararlanıp yararlanamayacağı, yalnızca bireysel aylıklarına göre değil, hane gelirine ilişkin değerlendirme sonucunda belirlenecek koşullara bağlı olacak. Kesin başvuru ve yararlanma şartlarının uygulama esaslarıyla açıklanması bekleniyor.
Vatandaşlık Maaşı Ne Kadar Olacak?
GETAD kapsamında her haneye ödenecek kesin bir tutar henüz açıklanmış değil. Taslakta yardım miktarlarının hane geliri, kira durumu ve temel ihtiyaçlar dikkate alınarak kademeli biçimde belirlenmesi planlanıyor.
Örnek senaryolarda, hane gelirinin 23 bin 552 TL olduğu, başka gelir bulunmadığı ve ailenin kirada yaşadığı durumlar ele alınıyor. Büyükşehirlerde kira desteğinin, soğuk iklim koşullarının etkili olduğu Erzurum, Sivas, Ardahan ve Kars gibi illerde ise enerji ve ısınma yardımlarının öne çıkması değerlendiriliyor.
GETAD Kapsamında 2,5 Milyon Hane İçin Destek Planı
Taslak çalışmaya ilişkin haberlerde, etki analizi kapsamında ihtiyaç sahibi hane sayısının 2,5 milyona ulaşabileceği ve toplam destek tutarının 1,5 trilyon TL düzeyinde olabileceği belirtiliyor. Bu rakamlar, hazırlık sürecinde gündeme gelen tahminleri yansıtıyor; kesinleşmiş ödeme tutarları olarak değerlendirilmemeli.
Haberde ayrıca 2026 yılı için sosyal yardımların toplam tutarının 917 milyar TL olarak hesaplandığı ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının bunun 388 milyar TL'lik bölümünü vatandaşlara ulaştırdığı aktarılıyor. Devletin 67 ayrı yardım kalemi üzerinden sosyal destek sağladığı bilgisi de paylaşılıyor.
Vatandaşlık Maaşı Başvuruları Ne Zaman Başlayacak?
Taslakta, sistemin önce belirli illerde pilot olarak uygulanması, ardından ülke genelinde yaygınlaştırılması planlanıyor. Pilot illerin 2026 yılı sonuna kadar belirlenmesi ve ödemelerin 2027 yılının ilk çeyreğinde başlaması öngörülüyor.
Pilot uygulamanın sonuçlarına göre sistemde gerekli düzenlemelerin yapılması ve desteğin 2027 yılı içinde diğer illere yaygınlaştırılması hedefleniyor. Ancak bu tarihler taslakta yer alan planlamalara dayanıyor; kesin başvuru ve ödeme takvimi henüz açıklanmış değil.
Vatandaşlık Maaşı Başvurusu Nereden Yapılacak?
Taslak çalışmada başvuruların e-Devlet üzerinden ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla alınması planlanıyor. Başvuruların elektronik sistem üzerinden değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması üzerinde duruluyor.
Başvuru ekranının ne zaman açılacağı, gerekli belgeler ve kesin başvuru şartları henüz netleşmedi. Bu nedenle vatandaşların başvuru tarihine ve koşullarına ilişkin resmi duyuruları takip etmesi gerekiyor.
Hane Gelirleri Düzenli Olarak Kontrol Edilecek
Taslakta, destekten yararlanan hanelerin gelir durumlarının elektronik sistem üzerinden düzenli olarak kontrol edilmesi öngörülüyor. Hane gelirinde artış olması durumunda desteğin yeniden değerlendirilmesi ve gerekli koşullar oluştuğunda yardımın sonlandırılması planlanıyor.
Sistemin, sosyal desteklerden yararlanmanın yanı sıra istihdama katılımı da gözeten bir yapıda hazırlanması hedefleniyor. Bu kapsamda yasal altyapının oluşturulması için Meclis'e bir yasa teklifi sunulması da planlanan adımlar arasında yer alıyor.
Vatandaşlık Maaşı Kartı Uygulaması Planlanıyor
GETAD taslağında, destek alacak vatandaşlara özel bir “vatandaşlık maaşı kartı” verilmesi de yer alıyor. Yardım ödemelerinin bu kart üzerinden yapılması, belirli bir bölümünün nakit olarak çekilebilmesi ve temel ihtiyaçların karşılanmasında kullanılması öngörülüyor.
