Bir zamanlar seçim kazanmak isteyen siyasetçi meydanları doldurur, kürsüden sesini duyurmaya çalışırdı. Bugün meydanlar hâlâ önemli ama siyasetin yeni cephesi milyonlarca insanın cebindeki telefonlarda kuruluyor. Brezilya'da Lula da Silva'nın seçim zaferine eşlik eden dijital seferberlik, bu değişimin dikkat çekici örneklerinden biri.
André Janones'in yönettiği “Lula'nın Ordusu” adlı WhatsApp kanalı, seçimlerin ilk turundan sonra yaklaşık 60 bin takipçiden milyonlarca aboneye ulaştı. Seçim günü yaklaşırken sayı 10 milyonu aştı. Destekçilerden yalnızca Lula'ya oy vermeleri değil; videoları paylaşmaları, arkadaşlarını davet etmeleri ve siyasi mesajları kendi çevrelerine taşımaları da istendi.
Böylece seçmen, kampanyanın yalnızca hedef kitlesi olmaktan çıkıp mesajı yayan bir aktöre dönüştü.
Asıl mesele de burada başlıyor. Bir siyasi liderin milyonlarca takipçisinin bulunması başka, o insanları ortak bir amaç doğrultusunda harekete geçirebilmesi başka. Dijital kalabalıkların bir bölümü yalnızca izler, bir bölümü paylaşır, daha küçük bir bölümü ise gerçekten harekete geçer. Siyasi başarının sırrı, bu mesafeyi kapatabilmekte yatıyor.
Üstelik bir mesajın arkadaşınızdan gelmesiyle bir siyasetçinin reklamı olarak karşınıza çıkması arasında önemli bir fark var. İnsanlar tanıdıkları kişilerin gönderdiği içeriklere daha fazla güven duyabiliyor. Bir video, bir etiket veya kısa bir mesaj, kişisel ilişkiler üzerinden yayılarak geleneksel kampanyaların ulaşamadığı çevrelere girebiliyor.
Ancak bu gücün karanlık bir yüzü de var. Doğru bilgi kadar yanlış bilgi de hızla yayılabiliyor. Dijital ortamda milyonlara ulaşmak, milyonların ikna edildiğini kanıtlamıyor. Görünürlük ile güven, paylaşım ile oy birbirinden farklı şeyler.
Bu nedenle Lula'nın zaferini yalnızca WhatsApp'a bağlamak yanlış olur. Seçmenlerin ekonomik beklentileri, siyasi kutuplaşma, adayların toplumdaki karşılığı ve sandığa katılım gibi etkenler de hesaba katılmalı. Dijital örgütlenme, bütün bu faktörlerin yerine geçen sihirli bir formül değil; mevcut siyasi desteği harekete geçirebilen bir araç.
Türkiye açısından çıkarılacak ders de bu. Bir siyasi hareketin sosyal medyada kaç takipçisi olduğu değil, toplumun gerçek sorunlarını ne ölçüde anladığı ve insanlarla nasıl bir ilişki kurduğu önemlidir. Ekonomik sıkıntıyı ortadan kaldırmayan bir video, güven oluşturmayan bir kampanya veya karşılığı bulunmayan bir slogan, milyonlarca kez paylaşılsa da tek başına siyasi başarı getirmez.
Teknoloji toplumsal talep yaratabilir gibi görünse de çoğu zaman asıl yaptığı, zaten var olan talebi görünür kılmak ve örgütlemektir. İnsanların yaşadığı sorunları doğru okuyamayan bir siyasi hareket, dünyanın en gelişmiş dijital araçlarına sahip olsa bile başarısız olabilir.
Siyaset artık yalnızca seçmene seslenme yarışı değil; seçmenle bağ kurma ve bu bağı eyleme dönüştürme yarışı. Meydanlar hâlâ dolabilir, mitingler hâlâ yapılabilir. Fakat siyasetin yeni gücü, bir mesajın kaç kişiye ulaştığından çok, o mesajın kaç kişiyi harekete geçirebildiğinde saklı.
Çünkü sandık günü geldiğinde telefon ekranlarındaki takipçiler değil, gerçek seçmenler oy kullanacak. Dijital orduların gücü de ancak toplumdaki karşılığıyla ölçülecek.
