Bursa, yıllar boyunca şehrin hayat damarlarından biri olan Nilüfer Çayı ile anıldı. Uludağ’ın güney yamacından doğarak Bursa Ovası boyunca uzanan bu çay, tıpkı insan vücudundaki aort damarı gibi, şehrin ekosistemine ve tarımsal yaşamına hayat verdi. Ancak son yıllarda Nilüfer Çayı, artan kirlilik nedeniyle ciddi bir çevre tehdidiyle karşı karşıya.
Geçtiğimiz yıl BUSİAD’ın Nilüfer Çayı’nı “Bursa’nın aort damarı”na benzetmesiyle kamuoyunun gündemine taşınan çevre sorunu, bugün çok daha kritik bir boyuta ulaşmış durumda. Çayın renginin koyulaşması, akışının değişmesi ve biyolojik yaşamın gözle görülür şekilde azalması, tehlikenin somutlaştığını ortaya koyuyor.
Bursa’nın Ekosistemini Birleştiren Hayati Güzergâh!
Uludağ’ın güney yamaçlarından doğan Nilüfer Çayı; Soğukpınar, Kaplıkaya, Değirmendere, Ayvalıdere, Madendere, Gökdere, Kırkpınar, Cilimboz ve Balıklı gibi dereleri de bünyesine alarak Bursa merkezinden ovaya kadar uzanıyor. Bu geniş havza, Nilüfer Çayı’nın Bursa’nın doğal dengesi açısından ne denli hayati olduğunu gözler önüne seriyor.
Ancak bugün bu güzergâh boyunca taşınan su, kirlilik nedeniyle yalnızca görsel bir sorun yaratmakla kalmıyor; ekolojik sistemi de geri dönüşü zor bir noktaya sürüklüyor.
Kirliliğin Kaynakları Tek Tek Tespit Edildi!
İYİ Parti Osmangazi İlçe Başkanlığı tarafından kurulan Çevre Komisyonu’nun hazırladığı raporda, Nilüfer Çayı’nı kirleten başlıca unsurlar net biçimde ortaya kondu.
Rapora göre kirliliğin ana nedenleri şunlar:
- Sanayi Atıkları: Boya, tekstil, deri, otomotiv ve gıda sektörlerinden çıkan endüstriyel atıklar, özellikle Çalı ve Kayapa bölgelerinde yeterli arıtmadan geçirilmeden çaya deşarj ediliyor.
- Evsel Atıklar ve Kanalizasyon: Kanalizasyon altyapısı yetersiz bölgelerde evsel atıklar doğrudan dere yataklarına karışıyor. Bazı atıkların yağmur suyu hatlarına bağlanması da kirliliği artırıyor.
- Tarımsal Kimyasallar: Nilüfer Havzası’ndaki yoğun tarımsal faaliyetler, kimyasal gübre ve pestisit kullanımını artırıyor. Dere kenarlarında yapılan ilaçlama ve temizlik işlemleri, bu kimyasalların doğrudan suya karışmasına neden oluyor.
“Nilüfer Çayı Yaşamı Taşıyamaz Hale Gelebilir”
Çevre Komisyonu Başkanı İlhan Düzen, raporda yer alan tespitlerle ilgili şu uyarıyı yaptı: “Çayda biriken kimyasal ve fosfor yükü, oksijen döngüsünü bozuyor. Bu süreç devam ederse Nilüfer Çayı biyolojik yaşamı sürdüremez hale gelir ve bir bataklığa dönüşme riskiyle karşı karşıya kalır.”
Marmara Denizi’ndeki Müsilajla Doğrudan Bağlantı!
Nilüfer Çayı’ndaki kirlilik, yalnızca Bursa’yı değil, Marmara Denizi’ni de tehdit ediyor. Bursa’dan geçtikten sonra Susurluk Çayı ile birleşen Nilüfer, taşıdığı kirlilik yükünü Marmara Denizi’ne bırakıyor.
Uzmanlara göre, çayla taşınan azot ve fosfor ağırlıklı besin yükü, Marmara Denizi’nde fitoplankton artışını tetikliyor. Bu durum, denizde oksijen seviyesinin düşmesine ve müsilaj (deniz salyası) oluşumuna zemin hazırlıyor.
İlhan Düzen, bu bağlantıya dikkat çekerek şunları söyledi: “Nilüfer Çayı’ndan Marmara’ya ulaşan arıtılmamış sanayi, evsel ve tarımsal atıklar, müsilajın temel nedenleri arasında yer alıyor. Nilüfer Çayı temizlenmeden Marmara Denizi’nin kalıcı olarak kurtulması mümkün değil.” dedi
Sahada Mücadele Eden İsimler!
Nilüfer Çayı’nın korunması için kamuoyu oluşturan ve sahada aktif şekilde mücadele eden isimler dikkat çekiyor. İYİ Parti Osmangazi İlçe Başkanlığı öncülüğünde yürütülen çevre çalışmalarında öne çıkan isimler şunlar:
- Hüseyin Bozkurt – İYİ Parti Osmangazi İlçe Başkanı
- İlhan Düzen – Çevre Komisyonu Başkanı
- Şevket Damar – Çevre Komisyonu Üyesi
- Sabri Atlıoğlu – Çevre Komisyonu Üyesi
- İsa Aygün – Çevre Komisyonu Üyesi
Komisyon üyeleri; sanayi atıklarının sıkı denetim altına alınması, evsel atıkların eksiksiz arıtılması ve tarımsal üretimde çevre dostu yöntemlere geçilmesi gerektiğini vurguluyor.
“Nilüfer Çayı’na Sahip Çıkmak, Bursa’nın Geleceğine Sahip Çıkmaktır”
Geçmişte Bursalıların piknik yaptığı, yüzme öğrendiği ve sosyal yaşamın bir parçası olan Nilüfer Çayı, bugün kirlilik nedeniyle bu işlevlerini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya.
İYİ Parti Osmangazi Çevre Komisyonu’nun ortak mesajı ise net: “Nilüfer Çayı yalnızca bir su kaynağı değil; Bursa’nın tarihi, kültürü ve geleceğidir. Bu çaya sahip çıkmak, Bursa’nın ve Marmara’nın geleceğine sahip çıkmaktır.”
