1961 Anayasası’nın yürürlüğe girmesinin ardından kurulan koalisyon hükümetleri döneminde İnönü, uzlaşı figürü olarak öne çıktı. Son kabinesi de bu geçiş sürecinin önemli bir parçası oldu.

Hükümetin Yapısı

  1. İnönü Hükümeti, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) ile Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi (CKMP) arasında kurulan bir koalisyon hükümetiydi. Bu hükümet, İnönü’nün başbakanlık yaptığı son hükümet olma özelliğini taşır.

Temel Özellikleri

  • Demokratik istikrarın sağlanması hedeflendi.

  • 1961 Anayasası’nın öngördüğü özgürlükçü yapının uygulanmasına ağırlık verildi.

  • Ordu–siyaset ilişkilerinde denge kurulmaya çalışıldı.

  • Ekonomide planlı kalkınma anlayışı sürdürüldü.

  • Kıbrıs meselesi, hükümetin dış politikadaki en önemli gündemlerinden biri oldu.

Hükümetin Sonu

1965 genel seçimlerinde Adalet Partisi’nin tek başına iktidara gelmesiyle İsmet İnönü’nün başbakanlık dönemi sona erdi. Bu gelişmeyle birlikte İnönü, aktif yürütme görevlerinden çekildi ve siyasi yaşamına daha çok parti liderliği ve “devlet adamı” kimliğiyle devam etti.

Tarihsel Önemi

İsmet İnönü’nün son kabinesi:

önemli bir rol oynadı.

İstersen, kabinede yer alan bakanların isimleri, 4 Ocak tarihinin tam olarak hangi gelişmeye denk geldiği ya da bu hükümetin Kıbrıs politikası gibi başlıklardan biri üzerinden daha ayrıntılı bir anlatım da yapabilirim.

İsmet İnönü Kimdir?

İsmet İnönü, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunda ve siyasal yapısının şekillenmesinde önemli rol oynamış asker ve devlet adamıdır. 24 Eylül 1884’te İzmir’de doğan İnönü, askerî eğitimini Mekteb-i Harbiye ve Mekteb-i Erkân-ı Harbiye’de tamamladıktan sonra Osmanlı Ordusu’nda kurmay subay olarak görev yaptı. Kurtuluş Savaşı sırasında Batı Cephesi Komutanı olarak I. ve II. İnönü Muharebeleri’nde elde edilen başarılarla öne çıktı ve bu zaferler, onun “İnönü” soyadını almasına vesile oldu. Lozan Barış Konferansı’nda Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti’nin baş delegesi olarak görev yapan İnönü, Türkiye’nin bağımsızlığının uluslararası alanda tanınmasını sağlayan Lozan Antlaşması’nın mimarları arasında yer aldı.

Cumhuriyet’in ilanından sonra uzun yıllar başbakanlık yapan İnönü, 1938’de Mustafa Kemal Atatürk’ün vefatının ardından Türkiye’nin ikinci Cumhurbaşkanı oldu. II. Dünya Savaşı yıllarında izlediği denge politikasıyla Türkiye’yi savaşın dışında tutmayı başaran İnönü, 1946’da çok partili hayata geçişin önünü açtı. 1950’den sonra muhalefet lideri olarak demokratik düzenin korunmasında etkili olan İnönü, 1960’lı yıllarda yeniden başbakanlık yaparak geçiş dönemlerinde uzlaştırıcı bir rol üstlendi. 25 Aralık 1973’te Ankara’da hayatını kaybeden İsmet İnönü, Türk siyasal tarihinde asker, diplomat ve devlet adamı kimliğiyle kalıcı bir iz bıraktı.

Muhabir: Şevval Ateş