Ankara’nın Ulus ve Çankırı Caddesi çevresindeki eğlence yerleri ve pavyonların yasalara uygun çalışmadıkları gerekçesiyle yıkılması, beraberinde çeşitli tartışmaları da getirdi.
İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, “Hacı Bayram-ı Veli Hazretleri’nin manevi iklimine yakışmayan hiçbir faaliyete müsamaha göstermeyeceğiz” açıklamasında bulunurken, Ankara Kahveciler Esnaf Odası ve Eğlence Sektörü Birlikleri Başkanı İsa Güven, yıkılan pavyonlar nedeniyle binlerce kişinin mağdur olduğunu ve evlerine ekmek götüremediğini söyledi.
Başkan İsa Güven’i tanırım. Kendisi Çankaya Kent Konseyi Yürütme Kurulu üyesidir.
Kent yaşamında kent vizyonunun ve hemşehrilik bilincinin geliştirilmesi, kentin hak ve hukukunun korunması, sürdürülebilir kalkınma, çevreye duyarlılık, sosyal yardımlaşma ve dayanışma, saydamlık, hesap verebilirlik, katılım ve yerinden yönetim ilkelerinin hayata geçirilmesi konusunda duyarlı bir kişidir.
Ankara Kahveciler Esnaf Odası ve Eğlence Sektörü Birlikleri Başkanı İsa Güven, yaşanan mağduriyetlere dikkat çekerek şöyle diyor:
“Bize bir yer göstersinler, oraya gidelim. TOKİ 5-6 ay içerisinde yeni bir yer yapsın. Kontrollü bir şekilde orada faaliyet gösterelim.”
İlerleyen günlerde nasıl bir çözüm bulunur, bilmiyorum.
Ancak pavyonların yıkılmasının ardından ilginç gelişmeler de yaşanıyor.
Altındağ Belediyesi’nin vatandaşların şikâyet ve taleplerini ilettiği “Altın Masa” adlı bir çağrı merkezi var. Burayı arayanların bir kısmı “Yollarımız bozuk, ne zaman yapılacak?” diye sorarken, bazıları da “Pavyonları yıktınız. Biz nerede eğleneceğiz? Şimdi nereye gideceğiz?” diye yazıyorlar.
Konu sosyal medyaya da düşmüş.” Dilber’i oynarken nerede göreceğiz?” diyormuş.
Bu tepkiler, Ankara’daki pavyonların yalnızca birer eğlence işletmesi olarak görülmediğini, kent yaşamında kendine özgü bir yer edindiğini de gösteriyor.
Pavyon kültürü Türkiye’nin çeşitli kentlerinde görülse de Ankara ile özdeşleşen güçlü bir eğlence geleneğine dönüşmüştür. Maltepe, Esat, Çankırı Caddesi, Rüzgârlı Sokak ve Cebeci, bu kültürün yoğun olarak yaşandığı bölgeler arasında yer alıyor.
Peki, Ankara’da pavyon kültürü nasıl ortaya çıktı? Bugün Ankara oyun havalarıyla özdeşleşen bu eğlence anlayışının tarihsel kökleri nereye kadar uzanıyor?
Ankara’da pavyon gerçeğini araştırırken bu sorulara ışık tutan ilginç bir doktora tezine ulaştım.
Hitit Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ömer Can Satır, “Yeni Ankaralı Müzik Anlayışı ve Eğlence Geleneğinin Dönüşümü” başlıklı doktora tezinde Ankara’nın müzik ve eğlence hayatını tarihsel, kültürel ve toplumsal yönleriyle incelemiş.
Prof. Dr. Satır, araştırması kapsamında Ankara’daki eğlence mekânlarını ziyaret ederek işletme çalışanları ve sahne alan müzisyenlerle görüşmeler yapmış. Böylece yalnızca müziğin geçirdiği değişimi değil, bu müziğin yaşatıldığı eğlence ortamlarını ve toplumsal ilişkileri de araştırmış.
Yani Ankara’nın pavyonları, müziği ve eğlence hayatı akademik bir araştırmaya konu olmuş.
Prof. Dr. Ömer Can Satır, Ankara’daki eğlence geleneğinin sanıldığından çok daha eski bir geçmişe sahip olduğunu belirterek şu bilgileri veriyor:
“Ankara’da eğlence geleneği kadim bir geçmişe sahiptir. 17. yüzyılda Ankara’yı ziyaret eden Evliya Çelebi, kale çevresindeki esnafın ‘perde âlemi’ olarak adlandırdığı çalgılı eğlencelerden söz eder. İlerleyen dönemlerde ise Ankaralı seymenlerin sazlı, içkili ve kadın dansçıların da yer aldığı, ‘cümbüş’ adı verilen kapalı mekân eğlenceleri düzenledikleri bilinmektedir. Bu örnekler, Ankara’daki müzikli eğlence geleneğinin tarihsel köklerini göstermesi bakımından önemlidir.
1950’li yıllarda Bayram Aracı’nın İstanbul gazinolarında Ankara oyun havalarını seslendirmesi, bu müziğin yerel sınırlarını aşarak daha geniş kitlelere ulaşmasında önemli bir dönüm noktası olmuştur.
1990’lı yıllarda Cebeci ve İsmetpaşa’daki bazı birahanelerde köy odalarındaki müzikli toplantıları hatırlatan eğlenceler düzenlenirken, Gençlik Parkı’ndaki çay bahçelerinde elektro bağlama ve darbuka eşliğinde Ankara oyun havaları icra edilmeye başlanmıştır.
2000’li yılların başından itibaren ise Ankara oyun havalarını merkeze alan gece kulüpleri açılmış, bu müziğin icra edildiği eğlence mekânları Ulus, Maltepe ve Cebeci çevresinde yaygınlaşmıştır.
Böylece Ankara’nın geleneksel müzikli eğlence anlayışı, değişen toplumsal koşullar, kentleşme ve popüler kültürün etkisiyle dönüşerek günümüzde ‘Yeni Ankaralı Müzik ve Eğlence Anlayışı’ olarak tanımlanan kendine özgü bir kültürel yapıya kavuşmuştur.”
Prof. Dr. Satır’ın verdiği bilgiler, Ankara’daki eğlence hayatının yalnızca bugünkü pavyonlardan ibaret olmadığını ortaya koyuyor.
Elbette 17. yüzyıldaki perde âlemleriyle seymenlerin cümbüşlerini günümüz pavyonlarıyla aynı kefeye koymak doğru olmaz. Ancak bütün bu örnekler, Ankara’da müzik, oyun ve eğlencenin yüzyıllardır toplumsal yaşamın bir parçası olduğunu gösteriyor.
Bugün tartışılan mesele de yalnızca birkaç eğlence mekânının yıkılması değil. Bir yanda şehir düzeni, yasal yükümlülükler ve kamu otoritesinin kararları, diğer yanda bu sektörden geçimini sağlayan insanların geleceği ve Ankara’nın kendine özgü eğlence kültürü bulunuyor.
Kuşkusuz hiçbir işletme yasal düzenlemelerin dışında tutulamaz. Ancak alınan kararların sosyal ve ekonomik sonuçlarını da göz ardı etmemek gerekir.
Ankara’nın eğlence geleneği tarih boyunca farklı mekânlarda, farklı biçimlerde yaşamış ve değişerek bugüne ulaşmış.
Bundan sonra nasıl bir dönüşüm geçireceğini ise zaman gösterecek.
