İnsanoğlunun toprakla olan sarsılmaz bağı, şehir hayatının boğucu hengamesinde güçlü bir özleme dönüştü. Beton yığınlarının arasında nefessiz kalan insanımız için bir karış toprak, sadece sebze yetiştirilecek bir alan değil, aynı zamanda insan ruhunun huzur bulacağı bir sığınak haline geldi. Bu masumane “doğaya dönüş” arzusu, son yıllarda Türkiye’nin dört bir yanında mantar gibi türeyen hobi bahçeleri gerçeğini doğurdu. Ancak bugün geldiğimiz noktada, bu masumane istek ile memleketin tarım politikaları ve hukuk gerçeği arasında sert bir çarpışma başladı. 2026 yılının bahar aylarına girdiğimiz şu günlerde, hobi bahçeleri artık sadece bir boş zaman aktivitesi değil, mülkiyet hakkı, çevre etiği ve gıda güvenliği ekseninde tartışılan devasa bir toplumsal mesele haline geldi.
Meseleyi doğru tahlil etmek için önce bu bahçelerin nasıl bir hukuki zemin üzerine inşa edildiğine bakmak gerekiyor. Birçoğumuzun “kendi yerim” diyerek üzerine prefabrik yapılar kondurduğu o küçük parseller, aslında tapu sicilinde çoğu zaman müstakil birer mülk değil, devasa bir tarım arazisinin kooperatif hisselerinden ibaret. 5403 sayılı Kanun’un koruyucu kalkanı altında olan bu topraklar, hukuken “parçalanamaz bütün” kabul ediliyor. Dolayısıyla kooperatif üyeliği üzerinden alınan o küçük parçalar, kanun koyucunun gözünde hala bir bütünün parçası ve üzerinde yapılan her değişiklik ve çakılan her çivi “izinsiz yapı” damgasıyla karşılaşıyor. Devletin buradaki temel kaygısı ise son derece haklı bir nedene dayanıyor: Gıda güvenliği. Birinci sınıf tarım arazilerinin küçük parsellere bölünerek üzerine beton dökülmesi, yarınlarda soframıza gelecek ekmeğin ve sebzenin yetişeceği alanların geri dönülemez şekilde yok edilmesi anlamına geliyor. Tarım arazisi bir kez betonla tanıştığında, o toprağın eski verimine dönmesi on yıllar, hatta asırlar alıyor.
Ancak öte yandan madalyonun diğer yüzünde, hayatı boyunca çalışıp didinmiş, emekliliğinde iki kök domates ekip huzur bulmak isteyen vatandaşın sitemi duruyor. Pandeminin yarattığı izolasyon ihtiyacı ve büyük depremlerin tetiklediği müstakil yaşam arzusu, insanları bu bahçelere adeta mecbur bıraktı. Vatandaş, “Madem yasaktı, neden buralara elektrik bağlandı, neden yollar yapıldı, neden yapı yapılmasına müsaade edildi?” diye sorarken aslında yönetimin geçmişteki denetim zafiyetine işaret ediyor. Gerçekten de bir yanda lüks havuzlu villalarla tarımı katleden rant odaklı yapılar varken, diğer yanda sadece hafta sonu nefes almak için konulmuş küçük bir konteynerin aynı kefeye konulması adaleti zedeliyor. Bugün Doğudan batıya, kuzeyden güneye Anadolu’nun her bir köşesinde binlerce aile, ellerindeki bu küçük sığınakların bir sabah dozerlerle yıkılıp yıkılmayacağı korkusuyla yaşıyor.
2026’nın bahar aylarında Meclis koridorlarından gelen haberler, bu düğümün çözülmesi için yeni bir yol ayrımına girildiğini fısıldıyor. Cumhurbaşkanlığı’nın aşırı sert cezaları içeren taslağı revize edilmek üzere geri çekmesi, aslında devletin bu sosyal yarayı gördüğünün bir işareti. Çözüm, ne tarım arazilerinin yağmalanmasına göz yummak ne de binlerce vatandaşın hayalini bir çırpıda yerle bir etmekten geçiyor. İhtiyacımız olan şey, “tarımsal amaçlı yapı” tanımının yeniden ve adil bir şekilde yapılmasıdır. Toprakla dost, beton içermeyen, taşınabilir ve tarımsal üretimi engellemeyen yapıların belirli bir disiplin ve estetik kurallar çerçevesinde yasal statüye kavuşturulması, hem toprağı koruyacak hem de vatandaşın doğa hasretini dindirecektir. Unutulmamalıdır ki; toprağı sadece üzerinde bina yaparak değil, onu küstürerek de kaybederiz. Hobi bahçeleri meselesi, yasakçı zihniyet ile kontrolsüz serbestlik arasında sıkışıp kalmamalı; “üreterek koruma” prensibiyle yeni bir yaşam kültürüne evrilmelidir. Aksi takdirde, bugün yıkılan sadece birkaç prefabrik ev değil, toplumun doğayla kurmaya çalıştığı o son köprü de olacaktır. İnsanımızın bağ bahçe veya tarlasına gittiğinde aletini edevatını saklayacağı kılık kıyafetini ve yiyeceklerini saklayacağı gerektiğinde bir öğlen uykusu uyuyacağı, dinleneceği, çayını içip yemeğini yiyeceği yerler yapması en doğal hakkıdır. Onların yıkılacağı korkusuyla yaşaması da insanımıza yapılacak en büyük haksızlıktır.
