Sermaye piyasalarında şüpheli işlemlere yönelik yürütülen soruşturma ve Sermaye Piyasası Kurulunun aldığı kararlar, yüz binlerce fon yatırımcısını yakından ilgilendiren yeni bir süreci başlattı. Aralarında A1 Capital, Atlas, Bulls, Hedef, Pardus, Pusula ve Tera Portföyün bulunduğu yedi şirketin fonları işleme kapatılırken 131 fon için tasfiye süreci başlatıldı.
Kararın ardından TLY başta olmak üzere bazı fonlarda birikimi bulunan yatırımcılar, mobil bankacılık ve yatırım uygulamalarından satış işlemi yapamadıklarını belirterek paralarının akıbetine ilişkin açıklama beklemeye başladı.
Bugünkü soruşturmada 4 şüpheli tutuklandı
Sermaye piyasalarında gerçekleştirildiği öne sürülen manipülatif işlemlere ilişkin soruşturmada, fon yönetim kurulu başkan ve üyelerinin de aralarında bulunduğu dört şüphelinin tutuklandığı açıklandı. Ayrıca 51 kişi hakkında adli kontrol kararı verildi.
Soruşturmanın, SPK tarafından Sermaye Piyasası Kanunu’nun 107’nci maddesi kapsamında yapılan suç duyurularına dayandığı belirtildi. Söz konusu düzenleme, sermaye piyasası araçlarının fiyatları ve yatırımcı kararları üzerinde yanıltıcı etki oluşturabilecek işlemleri kapsıyor.
Tutuklama kararları kişilerin suçlu bulunduğu anlamına gelmiyor. Şüpheliler hakkındaki hukuki süreç devam ediyor.
Yatırımcının parası SPK’de tutulmuyor
Kamuoyunda “SPK’de kalan para” şeklinde ifade edilse de yatırımcıların birikimleri SPK’nin hesabında bulunmuyor. Yatırımcı, satın aldığı fonun katılma paylarına sahip oluyor. Fonun portföyünde ise hisse senedi, mevduat, tahvil, repo ve benzeri finansal varlıklar bulunuyor.
SPK’nin görevi parayı elinde tutmak değil; piyasayı düzenlemek, denetlemek ve tasfiye sürecinin kurallara uygun yürütülmesini sağlamak.
Fon varlıkları da portföy yönetim şirketinin kendi malvarlığından ayrı tutuluyor. Bu nedenle şirket hakkında soruşturma yürütülmesi, fondaki bütün paranın otomatik olarak ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.
Satış emri neden verilemiyor?
SPK kararıyla ilgili fonlar hem TEFAS üzerinden hem de banka ve aracı kurumların kendi kanallarından alım-satıma kapatıldı. Bu nedenle yatırımcı uygulamada fonunu görse bile normal bir satış emri vererek parasını hesabına aktaramıyor.
Tasfiye kapsamına alınan fonlar için yatırımcının yeniden satış talimatı vermesi beklenmiyor. Fon portföyündeki varlıkların yetkilendirilen bankalar tarafından nakde çevrilmesi ve elde edilen paranın katılma payı sahiplerine dağıtılması öngörülüyor.
TLY ve diğer Tera fonlarında süreci İş Bankası yürütecek
SPK kararı kapsamında Tera Portföy tarafından kurulan fonların tasfiye işlemlerini yürütmek üzere Türkiye İş Bankası görevlendirildi.
Diğer altı portföy yönetim şirketinin fonlarındaki süreç ise Ziraat Bankası tarafından yürütülecek. Fon varlıkları, Takasbank nezdinde bu bankalara ait hesapların altında saklanacak.
Tera Portföy için yayımlanan listede şu fonlar yer alıyor:
- Tera Portföy Birinci Serbest Fon
- Tera Portföy Dördüncü Hisse Senedi Serbest Fon
- Tera Portföy Hisse Senedi Fonu
- Tera Portföy Para Piyasası Fonu
- Tera Portföy Para Piyasası Katılım Fonu
- Tera Portföy Üçüncü Hisse Senedi Serbest Fon
TLY koduyla bilinen fon da Tera Portföy bünyesindeki fonlar arasında bulunuyor.
Yatırımcı yatırdığı paranın tamamını alabilecek mi?
Bu soruya şimdiden kesin bir rakamla cevap vermek mümkün değil. Tasfiye kararı, yatırımcının parasının tamamen yok olduğu anlamına gelmiyor ancak yatırılan ana paranın tamamının devlet veya SPK tarafından garanti edildiği anlamına da gelmiyor.
Yatırımcıya yapılacak ödeme şu aşamalardan sonra ortaya çıkacak:
- Yatırımcıların sahip olduğu katılma payları MKK kayıtlarıyla karşılaştırılacak.
- Fonların borç ve alacakları belirlenecek.
- Portföyde bulunan hisseler ve diğer finansal varlıklar nakde çevrilecek.
- Fonun yükümlülükleri ve tasfiye giderleri karşılanacak.
- Kalan tutar, yatırımcılara sahip oldukları katılma payı oranında dağıtılacak.
Bu nedenle ekranda fon değerinin gerilemesi, yatırımcının o gün itibarıyla hesaplanan portföy değerindeki düşüşü gösteriyor. Ancak tasfiye sonunda ödenecek kesin tutar, varlıkların hangi fiyatlardan satılabildiğine göre belirlenecek. Hisselerin değer kaybetmesi veya kolayca satılamaması, yatırımcıya dönecek tutarın yatırılan paranın altında kalmasına yol açabilecek.
Ödemeler tek seferde yapılmayabilir
Tasfiye edilen fonların portföyündeki bütün varlıkların aynı gün satılması beklenmiyor. Bankalar, yatırımcının menfaatini, piyasa derinliğini ve likidite koşullarını dikkate alarak satış yapacak.
Varlıklar nakde çevrildikçe yatırımcılara payları oranında ara ödemeler yapılabilecek. Dolayısıyla bazı yatırımcıların parası tek seferde değil, farklı tarihlerde hesaplarına geçebilir.
SPK kararına göre fon malvarlığının tasfiyesinin, tasfiye duyurusunu izleyen en fazla üç aylık sürenin sonunda tamamlanması öngörülüyor. Ancak Kurul gerekli görürse bu süreyi uzatabilecek.
Daha önce verilen satış emirleri ne olacak?
Fonlar işleme kapatılmadan önce verilen fakat ödeme yapılamayan satış emirleri de tasfiye planına dahil edildi.
TEFAS üzerinden verilmesine rağmen gerçekleştirilemeyen iade emirlerinden doğan tutarlar fon hesabına borç olarak kaydedilecek. Fon varlıkları nakde çevrildiğinde bu borçların öncelikli olarak ödenmesi öngörülüyor.
İhbarlı fonlarda 17 Eylül saat 13.30’dan sonra, para piyasası fonlarında ise izahnamede belirtilen valör saatinden sonra verilen emirler tasfiye kapsamında değerlendirilecek.
Yatırımcılar şimdi ne yapmalı?
Yatırımcıların öncelikle fon kodlarını ve sahip oldukları katılma payı miktarını kontrol etmeleri gerekiyor. Mobil uygulamadaki ekran görüntüleri, satış emirleri, işlem tarihleri ve banka bildirimlerinin saklanması da önem taşıyor.
Katılma payları MKK’nin e-Yatırımcı sistemi üzerinden kontrol edilebilir. Yatırımcılar ayrıca hesaplarının bulunduğu banka veya aracı kurumdan satış emrinin durumu ve tasfiye ödeme takvimi hakkında yazılı bilgi isteyebilir.
Süreçle ilgili itiraz veya şikayetler, ilgili banka ve portföy yönetim şirketinin ardından SPK’ye iletilebilir. Ancak mevcut aşamada yatırımcılardan ücret isteyen veya “paranızı hemen kurtaracağız” diyen kişi ve oluşumlara karşı dikkatli olunması gerekiyor.
