ABD ve dünya tarihinin en sarsıcı olaylarından biri olan 11 Eylül 2001 saldırılarının üzerinden 25 yıl geçti. New York ve Washington’u hedef alan saldırılar, binlerce kişinin ölümüne neden olurken uluslararası siyasetin ve güvenlik anlayışının da yeniden şekillenmesine yol açtı.
11 Eylül 2001 sabahı El Kaide üyesi 19 hava korsanı, ABD’de iç hat seferi yapan dört yolcu uçağını kaçırdı. Uçaklardan ikisi New York’taki Dünya Ticaret Merkezi’nin İkiz Kuleleri’ne, bir diğeri ise ABD Savunma Bakanlığının merkezi Pentagon’a çarptı.
Washington’u hedef aldığı değerlendirilen dördüncü uçak, yolcuların hava korsanlarına müdahale etmesinin ardından Pensilvanya eyaletindeki Shanksville yakınlarında düştü.
Saldırılarda, 19 hava korsanı dışında toplam 2 bin 977 kişi hayatını kaybetti. Kurbanlar arasında uçaklardaki yolcuların yanı sıra Dünya Ticaret Merkezi ve Pentagon’da bulunanlar ile kurtarma çalışmalarına katılan görevliler de yer aldı.
İKİZ KULELERİN ÇÖKÜŞÜ CANLI YAYINLANDI
İlk uçak yerel saatle 08.46’da Dünya Ticaret Merkezi’nin Kuzey Kulesi’ne, ikinci uçak ise 09.03’te Güney Kulesi’ne çarptı.
Çarpmanın ardından başlayan yangınlar ve yapılarda meydana gelen ağır hasar nedeniyle önce Güney, ardından Kuzey Kulesi çöktü. Manhattan’ı kaplayan yoğun duman ve kulelerin yıkıldığı anlar televizyonlardan canlı yayımlandı.
Dünyanın farklı ülkelerinde milyonlarca kişinin izlediği görüntüler, 21. yüzyılın ortak hafızasına kazındı.
ABD “TERÖRLE SAVAŞ” DÖNEMİNİ BAŞLATTI
11 Eylül’ün etkisi saldırıların gerçekleştiği şehirlerle sınırlı kalmadı. Dönemin ABD yönetimi, saldırılardan sonra “terörle savaş” politikasını ilan ederek Afganistan’a askeri operasyon başlattı.
NATO da tarihinde ilk kez Washington Antlaşması’nın, bir üyeye yönelik saldırının tüm üyelere yapılmış sayılmasını öngören 5’inci maddesini devreye soktu.
2003 yılında ABD öncülüğünde Irak’ın işgaliyle devam eden süreç, Orta Doğu’daki siyasi dengeleri değiştirdi. Sonraki yıllarda yaşanan çatışmalar, can kayıpları ve kitlesel göçler, 11 Eylül sonrasında oluşan güvenlik düzeninin en ağır sonuçları arasında yer aldı.
HAVALİMANLARINDA YENİ DÖNEM
Saldırıların ardından hava yolu güvenliği başta olmak üzere günlük yaşamı etkileyen çok sayıda düzenleme hayata geçirildi.
Havalimanlarında yolcu ve bagaj kontrolleri artırıldı, kokpit kapıları güçlendirildi ve uçuş güvenliğine ilişkin kurallar yeniden düzenlendi. ABD’de Ulaştırma Güvenliği İdaresi kurularak havalimanlarındaki güvenlik kontrolleri federal yönetimin sorumluluğuna verildi.
Birçok ülke terörle mücadele mevzuatını genişletirken devletler arasındaki istihbarat paylaşımı da daha önemli hale geldi. Bu süreç, güvenlik ile kişisel hak ve özgürlükler arasındaki dengeye ilişkin tartışmaları da beraberinde getirdi.
ÇEYREK ASIRDIR DİNMEYEN YAS
Aradan 25 yıl geçmesine rağmen 11 Eylül saldırılarının yol açtığı kayıplar unutulmadı. Her yıl düzenlenen anma törenlerinde yaşamını yitirenlerin isimleri tek tek okunurken, saldırılardan etkilenen ailelerin ve kurtarma görevlilerinin yaşadığı sağlık sorunları da gündemdeki yerini koruyor.
11 Eylül 2001, binlerce kişinin hayatını kaybettiği bir terör saldırısı olmanın ötesinde; savaşların, güvenlik politikalarının ve uluslararası ilişkilerin yön değiştirdiği tarihsel bir kırılma noktası olarak hafızalarda yaşamayı sürdürüyor.
