İnsanlık tarihinin geçmişinde doğayla bir tür gizli anlaşmamız vardı: O bize cömertçe yaşam alanını, suyunu, toprağını ve havasını sunar; biz de onun sınırlarına saygı duyarak, mevsimlerin ritmine ayak uydurarak hayatımızı sürdürürdük. Ancak sanayi devriminden sonra çevremizi saran ve adım adım genişleyen beton yığını şehirler, tütmeye devam eden bacalar ve doymak bilmeyen tüketim iştahımız, doğayla aramızda bulunan bu kadim anlaşmayı tek taraflı olarak feshetti. Bugün, her yıl 28 Temmuz’da idrak ettiğimiz “Dünya Doğa Koruma Günü” aslında kutlanacak bir bayramdan ziyade; insanlığın kendi eliyle tahrip ettiği dünyasına bakıp özeleştiri yapması gereken çok önemli ve hayati bir hatırlatma günüdür.
Peki, ne oldu da doğanın dengesi bu kadar bozuldu? Sorunun yanıtı çok uzaklarda değil, günlük yaşantımızın tam ortasında gizli. Gökyüzünü saran sera gazları, okyanusların derinliklerine kadar ulaşan mikroplastikler, fütursuzca kesilen ormanlar ve her geçen gün nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya kalan yüzlerce tür... Doğayı sanki tükenmez bir depo, kendi bencil emellerimiz için sonsuz bir hammadde kaynağı gibi gördük. Oysa unuttuğumuz çok temel bir gerçek vardı: Doğanın insana ihtiyacı yok ama insanın doğaya hayati derecede ihtiyacı var.
Gezegenimizin karşı karşıya olduğu iklim krizi ve biyoçeşitlilik kaybı, artık sadece belgesellerde izlediğimiz veya bilim insanlarının raporlarında okuduğumuz soyut kavramlar olmaktan çıktı. Kapımıza kadar dayanan kuraklık, aniden bastıran yıkıcı seller ve mevsimlerin dengesini yitirmesi, doğanın bize gönderdiği imdat çığlıklarıdır. Ekosistem bir zincirdir; topraktaki tek bir solucanın, ormandaki tek bir meşe ağacının veya denizdeki planktonların yok oluşu, günün sonunda masamıza gelen ekmeği, içtiğimiz suyu ve soluduğumuz havayı doğrudan etkiler.
Peki, büyük sanayi kuruluşlarının, devletlerin ve uluslararası örgütlerin alacağı devasa kararları beklerken biz birey olarak çaresiz miyiz? Kesinlikle hayır. Doğa koruma bilinci, devasa projelerden önce evimizin mutfağında, bahçemizde, günlük alışveriş tercihlerimizde başlar. Kullanıp atmak yerine tamir etmek, ihtiyacımız kadar almak, israftan kaçınmak, musluktan akan her damla suyun ve toprağa dikilen her bir fidenin kıymetini bilmek doğaya verilecek en somut destektir. Yaşadığımız çevreyi betona boğmak yerine yeşile yer açmak, tek bir ağacı bile geleceğe miras bırakmak büyük değişimlerin ilk adımıdır.
Doğayı korumak, sadece bugünü kurtarma çabası değildir; bizden sonra bu dünyada yürüyecek olan çocuklara, gençlere yaşanabilir bir gökyüzü ve temiz bir toprak bırakma sorumluluğudur. Mahatma Gandhi’nin o meşhur sözünü her zamankinden daha yüksek bir sesle hatırlamalıyız: “Doğa, insanların ihtiyacını karşılayacak kadarını sunar; ama hırslarını karşılayacak kadarını değil.” İşte bu yüzden “28 Temmuz Dünya Doğa Koruma Günü” sadece takvimde sıradan bir tarih olarak kalmamalı. Bugün, evimizden çıkarken çevremize başka bir gözle bakmalı, bir ağacın gölgesine, bir kuşun sesine, toprağın kokusuna şükrederek doğaya olan borcumuzu hatırlamalıyız. Çevreye zarar vermeden yaşamak bir tercih değil, bu gezegenin bir parçası olmanın gerektirdiği en temel insanlık görevidir. Yarın çok geç olmadan, bugün doğayla barışma zamanı.
