Antibiyotikler bakteriyel enfeksiyonların tedavisinde hayat kurtaran ilaçlar arasında yer alsa da, uzmanlar gereksiz ve bilinçsiz kullanımın bağırsak sağlığı üzerinde ciddi etkiler oluşturabileceği konusunda uyarıyor. Özellikle viral enfeksiyonlarda antibiyotik kullanılmasının hem antibiyotik direncini artırdığı hem de bağırsak mikrobiyotasını olumsuz etkilediği belirtiliyor.
Prof. Dr. Kaan Yılancıoğlu, yaptığı değerlendirmede, insan vücudunda yaşayan milyarlarca faydalı bakteriden oluşan bağırsak mikrobiyotasının antibiyotiklere karşı oldukça hassas olduğunu söyledi. Yılancıoğlu'na göre, patojen olarak adlandırılan zararlı bakteriler direnç geliştirebilirken, faydalı bakteriler antibiyotiklerden daha fazla etkileniyor.
Yılancıoğlu, tek bir antibiyotik kullanımının bile bağırsaktaki yararlı bakteri çeşitliliğini azaltabileceğini belirterek, "Viral bir hastalık için gereksiz yere kullanılan antibiyotik, bağırsaklardaki faydalı bakterilerin kaybına neden olabilir. Bu durum dirençli bakterilerin çoğalmasına zemin hazırlayabilir" ifadelerini kullandı.
Mikrobiyota neden önemli?
Bağırsak mikrobiyotası yalnızca sindirim sistemi için değil, bağışıklık sistemi, sinir sistemi ve metabolik denge açısından da önemli görevler üstleniyor. Bilimsel araştırmalar, antibiyotik kullanımından sonra mikrobiyota dengesinin çoğu kişide zamanla yeniden oluşabildiğini, ancak bazı bireylerde bakteri çeşitliliğinin uzun süre eski seviyesine dönemeyebileceğini gösteriyor.
Uzmanlar, mikrobiyotadaki dengenin bozulmasının "disbiyoz" olarak adlandırıldığını ve bu durumun bazı sindirim sistemi sorunları ile çeşitli kronik hastalıklarla ilişkili olabileceğine yönelik araştırmaların sürdüğünü belirtiyor. Ancak tek başına disbiyozun tüm hastalıkların nedeni olduğuna dair kesin bilimsel bir görüş bulunmuyor.
Antibiyotik yalnızca gerektiğinde kullanılmalı
Uzmanlar, antibiyotiklerin soğuk algınlığı, grip ve birçok üst solunum yolu enfeksiyonu gibi virüs kaynaklı hastalıklarda etkili olmadığını hatırlatıyor. Bu nedenle antibiyotiklerin yalnızca doktor önerisiyle ve uygun dozda kullanılması, tedavi süresi tamamlanmadan bırakılmaması öneriliyor.
Dengeli beslenme, lif açısından zengin gıdaların tüketilmesi ve doktor önerisi doğrultusunda probiyotik kullanımının ise bağırsak mikrobiyotasının yeniden dengelenmesine katkı sağlayabileceği ifade ediliyor.
