“Millet açsa neden AVM`ler dolu kardeşim, bak herkesin altında milyonluk arabalar var, toplu taşıma bile kullanmıyorlar, çıkar cep telefonunu” …vs bunun gibi birçok cümle duymuşsunuzdur. Peki bu durum gerçek mi? Evet. Hem de sonuna kadar gerçek.
Peki ama neden? Psikolojide buna lipstick (ruj) etkisi denir. İnsanlar geleceklerine güven duymadıklarında; lüks kıyafetlere, maaşının 5 katından fazla telefonlara, pahalı kahvelere para harcamaya başlarlar çünkü para biriktirseler de hayallerindeki eve ve arabaya ulaşamayacaklarını bilirler.
Şans oyunları ve bahis oynama oranları da bu durumlar da artar. Ya da ne bileyim, fona para yatırıp milyarlarca lirayı cebine atma isteği, borsa manipülasyonlarıyla yetimin hakkını yeme dürtüsü…
Biz de bu durumun bir başka göstergesi daha var. Kiralık araba kullanmalar da bu yüzden, lüks kıyafetlerin, çantaların çakmalarını alma isteği de... Ne mi o sebep? Çünkü bizde fakiri silkelerler, ezerler, hor görürler. Bu yüzden de insanlar sahte saygınlıklar kazanmak için görünüşe ve eşyalara önem verirler.
Ünlü ve önemli isimlerin aynı kıyafetleri giymesi bizim toplumumuzda takdir edilir de bu sadece sahte bir takdirdir. Peki o insanlar neden aynı şekilde giyinir? Sadece yakıştığı için mi? Hayır. Onlar, zenginliklerini kanıtlamaya ya da kıyafetle, arabayla saygınlık kazanmaya ihtiyaç duymazlar da ondan. Biz görünür olmak, hayatta kalmak, saygı görebilmek için; iyi giyinmek, iyi arabaya binmek, iyi telefon kullanmak zorunda hissediyoruz kendimizi. Yani bir nevi, topluma haraç veriyoruz.
Cebinde sadece 10 lira olan insanın, 10 liralık kahve içmesi, aslında derin bir toplumsal travmayı çığlıklarla haykırması ve orta direğin cenaze törenidir. Eskiden, bir ev, bir araba belki de bir yazlık sahibi olmak orta sınıfa girmeye yeterken şimdi sadece o kahveyi içebilmek orta sınıf göstergesi olarak sayılıyor, çıta düşüyor, hayaller sönüyor. Gördüğünüz kalabalık ya da maddi şeyler bir refah göstergesi değildir, tam tersine, hayalleri bile fakirleşmiş insanların hayata tutunma çabasıdır. Haydi kalın sağlıcakla.
