Bir okul koridorunda aniden yükselen sesler... Bir sınıfta giderek büyüyen gerilim... Bir öğrencinin sessizce içine kapanışı, bir diğerinin öfkeye dönüşen bakışları...
Bunlar artık “geçici davranış sorunları” değildir. Çünkü her biri, uzun bir sürecin sonunda ortaya çıkan görünmez kırılmaların dışa vurumudur.
Hiçbir şiddet olayı bir anda ortaya çıkmaz. Her biri zaman içinde biriken küçük ihmal ve işaretlerin sonucudur.
Dünya bu gerçeği defalarca acı şekilde yaşamıştır. Columbine Lisesi Katliamı (1999) ve Sandy Hook İlkokulu Saldırısı (2012) gibi olaylar, bir anda gerçekleşmiş gibi görünse de aslında uzun süre fark edilmeyen yalnızlık, dışlanma, iletişim kopukluğu ve psikolojik çözülmelerin sonucudur.
Bu tablo bize net bir gerçeği göstermektedir:
OKULLARDA ŞİDDET BİR ANDA OLUŞMAZ. SÜREÇ İÇİNDE GELİŞİR.
GÖRMEZDEN GELİNEN SESSİZ SİNYALLER
Bugün birçok okul ortamında benzer işaretler görülmektedir. Gruplaşmalar, dışlamalar, sosyal medyada büyüyen çatışmalar, içine kapanan ya da kontrolsüz öfke gösteren öğrenciler...
Bu davranışların çoğu zaman “disiplin sorunu” olarak değerlendirilmesi, asıl problemi görünmez hale getirir. Oysa temel sorun daha derindir: okul ikliminin zayıflaması ve otorite boşluğu.
Carl Rogers’a göre insan, gerçekten anlaşıldığını hissettiğinde değişmeye başlar. Ancak bu değişim yalnızca empatiyle değil, sınır koyan ve yön veren bir okul düzeniyle mümkündür.
ÖĞRETMEN VE İDARE: SİSTEMİN OMURGASI
Eğitimin en temel unsurları öğretmen ve okul idaresidir. Ancak son yıllarda bu iki yapı ciddi şekilde zayıflamıştır.
Öğretmen yalnızca ders anlatan bir role indirgenmiş, idare ise çoğu zaman karar alma gücü sınırlanmış bir yapıya dönüşmüştür. Bu durum okulu yön veren değil, olaylara tepki veren bir kuruma çevirmiştir.
Oysa bir okulun karakterini belirleyen şey bina ya da imkânlar değil, öğretmenin duruşu ve idarenin kararlılığıdır.
Max Weber’e göre meşru otorite, toplumsal düzenin temelidir.
Bu nedenle: Okul idarelerinin yetkileri güçlendirilmelidir.
Disiplin süreçleri net ve caydırıcı hale getirilmelidir.
Disiplin yönetmeliği güncellenmelidir.
Öğretmen sınıf içinde yeniden güçlü otoriteye kavuşturulmalıdır.
Belirsizlik, okul ortamında kaosun en büyük kaynağıdır.
MANEVİ VE AHLAKİ EĞİTİM: EN TEMEL EKSİKLİK
Eğitim yalnızca bilgi değildir. Asıl amaç insan yetiştirmektir.
Bu nedenle en kritik eksiklik manevi ve ahlaki eğitim alanındadır.
İnsan yalnızca akademik bir varlık değil, aynı zamanda değerlerle şekillenen bir varlıktır. Değer eğitimi zayıfladığında bilgi yönsüz kalır ve davranışa dönüşme süreci riskli hale gelir.
İmam Gazali: “Ahlakı olmayan ilim, sahibini felakete götürür.”
Hacı Bektaş Veli: “İncinsen de incitme.”
İbn Sina: “Eğitim, insanı hem kendine hem topluma faydalı kılmalıdır.”
Bugünün eğitim sisteminde en önemli ihtiyaç, bilginin yanında karakter inşasını merkeze alan bir yaklaşımın yeniden kurulmasıdır.
Çünkü bilgi güçtür. Fakat ahlakla birleşmediğinde yönsüz bir güce dönüşebilir.
VELİNİN ROLÜ: DESTEK AMA SINIRLARIYLA..
Veli eğitim sürecinin önemli bir parçasıdır. Ancak son yıllarda veli, sürecin belirleyicisi haline gelmiştir.
Bu durum okul otoritesini zayıflatmakta ve eğitim dengesini bozmaktadır.
John Dewey’e göre eğitim planlı ve rehberli bir süreçtir. Bu rehberlik okulda olmalıdır.
Veli destek olmalı ama yön veren olmamalıdır.
Aksi halde çocuk iki otorite arasında kalır ve değer karmaşası yaşar.
ASIL MESELE: GÜÇLÜ OKUL KÜLTÜRÜ
Kamera, güvenlik ve yönetmelikler önemlidir ancak tek başına yeterli değildir.
Asıl mesele okul kültürüdür.
Öğrencinin kendini değerli hissettiği, öğretmenin saygı gördüğü, idarenin adaletle yönettiği, velinin süreci desteklediği bir yapı kurulmadan kalıcı düzen sağlanamaz.
NE YAPILMALI?
*Okul idarelerinin yetkileri güçlendirilmelidir.
*Disiplin yönetmeliği güncellenmelidir.
*Öğretmen mesleki olarak güçlendirilmelidir.
*Manevi ve ahlaki eğitim merkeze alınmalıdır.
*Veli sürecin destekçisi olmalıdır.
*Rehberlik sistemi sahaya inmelidir.
SON SÖZ
Nelson Mandela: “Eğitim, dünyayı değiştirebileceğiniz en güçlü silahtır.”
Ama bu gücün ortaya çıkması için önce insan inşa edilmelidir.
*Öğretmenin zayıf olduğu yerde düzen olmaz.
*İdarenin yetkisiz olduğu yerde disiplin olmaz.
*Maneviyatın olmadığı yerde karakter oluşmaz.
Ve en önemlisi: BİR OKULUN GÜCÜ BİNASINDA DEĞİL; OTORİTESİNDE, KÜLTÜRÜNDE VE DEĞERLERİNDE GİZLİDİR.
