Son yıllarda nereye baksak "glutensiz" ürünler, diyetler ve öneriler görüyoruz. Pek çok kişi emek, makarna ya da hamur işi yediğinde şişkinlik, gaz ya da karın ağrısı yaşadığını söyleyip "ben glutene hassasım" diyor.
Ama işin aslı düşündüğümüz kadar net değil.
Dünyaca ünlü tıp dergisi The Lancet’te yayımlanan kapsamlı bir araştırma, bu konuda ezber bozacak sonuçlar ortaya koydu. Araştırmaya göre toplumda her 10 kişiden 1’i glutene hassas olduğunu düşünüyor.
Ancak kontrollü deneylerde gerçekten glutenden etkilenenlerin oranı sadece yüzde 2-3 civarında. Yani çoğu kişi aslında başka bir şeye tepki veriyor olabilir.
Peki o zaman sorun ne?
Uzmanlara göre asıl şüpheli “FODMAP” adı verilen bazı karbonhidratlar. Bunlar bağırsakta zor sindiriliyor ve gaz, şişkinlik gibi şikayetlere yol açabiliyor. Üstelik bu maddeler çoğu zaman gluten içeren gıdalarla birlikte bulunduğu için suç direkt glutene kalıyor.
Bir de işin psikolojik tarafı var.
Araştırmalarda ilginç bir durum ortaya çıkıyor: Bazı insanlar gluten yediğini düşündüğünde, aslında gluten olmasa bile aynı belirtileri yaşıyor. Buna “nocebo etkisi” deniyor. Yani kişi “bu bana dokunacak” diye düşündüğü için gerçekten rahatsız hissediyor.
Öte yandan glutensiz ürünler artık dev bir pazar haline gelmiş durumda. Market rafları bu ürünlerle dolu, sosyal medyada sürekli öneriliyor. Bu da algıyı daha da güçlendiriyor.
Ama uzmanlar uyarıyor:
Her şişkinlik gluten demek değil.
Gerçek gluten hastalığı yani çölyak oldukça net ve testlerle teşhis edilebilen bir durum. Onun dışında kalan vakalarda ise kesin bir test yok ve tanı genelde eleme yöntemiyle konuyor.
Kısacası, yaşanan şikayetler gerçek ama suçlu her zaman gluten olmayabilir.
