Uluslararası Kadınlar Günü kapsamında Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu ve İsveç Büyükelçiliği tarafından düzenlenen “Kadınların Ekonomik Açıdan Güçlendirilmesi Amacıyla Bakım Politikalarının ve Hizmetlerinin İleri Bir Düzeye Taşınması” başlıklı etkinlikte bakım ekonomisi, kadın emeği ve sosyal politika alanındaki dönüşüm ihtiyacı ele alındı.
Sonsöz Gazetesi'nden Sümer Taşkıran’ın haberine göre; İsveç Büyükelçiliğin ev sahipliğinde gerçekleştirilen panelde, DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Elif Esen, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Türkiye Ofisi Direktörü Yasser Hassan ve Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) Türkiye Başkan Yardımcısı ve Ankara Ofisi Başkanı Mehmet Üvez, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü Ekonomik Statü Daire Başkanı Merve Okan konuşmacı olarak yer aldı.
Panelin moderatörlüğünü ise BM Kadın Birimi Türkiye Program Yöneticisi Ebru Ağduküstlendi. Etkinlikte bakım politikalarının yalnızca sosyal hizmet perspektifiyle değil, aynı zamanda kadınların ekonomik hayata katılımı, sosyal güvenlik sistemi ve sürdürülebilir kalkınma açısından da değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
AÇILIŞ KONUŞMALARINDA KADINLARIN EKONOMİK GÜÇLENMESİ VURGUSU
Programın açılış konuşmaları, uluslararası kurumların temsilcileri tarafından gerçekleştirildi.İsveç’in Ankara Büyükelçisi Malena Mård, kadınların iş gücüne katılımını artıran sosyal politikaların demokratik ve sürdürülebilir kalkınmanın temel unsurlarından biri olduğunu ifade etti.
BM Kadın Birimi Türkiye Ülke Direktörü Maryse Guimond, bakım hizmetlerinin kadınların iş hayatına katılımını doğrudan etkileyen en kritik alanlardan biri olduğunu belirterek bu alandaki politikaların güçlendirilmesinin önemine dikkat çekti.
Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu Geçici Maslahatgüzarı Jurgis Vilčinskas ise sosyal refah politikalarının kapsayıcı ekonomik büyümenin önemli bir bileşeni olduğunu vurguladı.
Programda ayrıca Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İktisat Bölümü’nden Prof. Dr. Emel Memiş bakım ekonomisinin akademik boyutuna ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
“BAKIM EMEĞİ GÖRÜNMEYEN BİR EKONOMİ”
Panelde konuşan DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Elif Esen, bakım emeğinin toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin en belirgin göründüğü alanlardan biri olduğunu söyledi.
Esen, bakım sorumluluğunun büyük ölçüde kadınların üzerinde kaldığını belirterek şu değerlendirmede bulundu: "Bakım emeği çoğu zaman ekonomik sistemin dışında görünse de aslında toplumun ve ekonominin devamlılığını sağlayan temel unsurlardan biridir. Buna rağmen bu emek çoğu zaman görünmez kalmakta ve kadınların omuzlarında ücretsiz bir yük olarak taşınmaktadır."
Esen, bakım hizmetlerinin yalnızca aile içinde yürütülen bir sorumluluk olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayarak, bu alanın aynı zamanda kapsayıcı ekonomik kalkınma açısından stratejik bir yatırım alanı olduğunu ifade etti.
TÜRKİYE’DE EVDE BAKIM MODELİ
Konuşmasında Türkiye’deki bakım sisteminin mevcut yapısına da değinen Esen, evde bakım hizmetlerinin iki farklı kurum tarafından yürütüldüğünü hatırlattı. Türkiye’de evde bakım hizmetlerinin büyük ölçüde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı tarafından yürütüldüğünü belirten Esen, özellikle ağır engelli bireyler, yaşlılar ve bakıma muhtaç kişilerin bakımının sosyal devletin temel sorumlulukları arasında yer aldığını söyledi.
Ancak mevcut sistemin büyük ölçüde aile temelli bir model üzerine kurulu olduğuna dikkat çeken Esen, bu modelin bazı önemli sorunlar barındırdığını ifade etti.
“MEVCUT MODEL AİLEYE NAKİT DESTEK ÜZERİNDEN İŞLİYOR”
Esen’e göre Türkiye’de bakım hizmetleri ağırlıklı olarak ailelere verilen maddi destekler üzerinden şekilleniyor. Evde bakım yardımı gibi sosyal destek programlarının çoğu zaman profesyonel bakım hizmetlerinin yerini tutamadığını belirten Esen, bakım sorumluluğunun çoğu zaman aile içindeki kadınlar tarafından üstlenildiğini söyledi. Bu durumun kadınların iş hayatına katılımını ciddi biçimde sınırladığını ifade eden Esen, bakım emeğinin bu nedenle akademik literatürde sıklıkla “görünmeyen bakım ekonomisi” olarak tanımlandığını hatırlattı.
“BAKIM VERENLERİN EĞİTİMİ VE DENETİM MEKANİZMASI GÜÇLENDİRİLMELİ”
Esen, bakım hizmetlerinde karşılaşılan yapısal sorunlardan birinin de bakım veren kişilerin çoğu zaman profesyonel eğitim almamış olması olduğunu söyledi. Bu durumun hem bakımın kalitesini düşürdüğünü hem de ihmal ve istismar risklerinin tespitini zorlaştırdığını belirten Esen, bakım hizmetlerinde izleme ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Esen’e göre bakım alan bireylerin haklarının korunması kadar bakım verenlerin sosyal güvencelerinin sağlanması da kritik önem taşıyor.
“YAŞLI VE ENGELLİ BAKAN KADINLAR MESLEK SAHİBİ OLMALI”
Esen konuşmasında önemli bir öneriyi de gündeme getirdi. Evde yaşlı veya engelli bireylere bakan kadınların çoğu zaman ekonomik bağımsızlıklarını kaybettiğini belirten Esen, bu kadınların ücretsiz eğitim programlarıyla profesyonel bakım elemanı olarak meslek edinmelerinin sağlanması gerektiğini söyledi. Bu yaklaşımın hem bakım hizmetlerinin kalitesini artıracağını hem de kadınların ekonomik hayata katılımını güçlendireceğini ifade etti.
“TÜRKİYE YAŞLANIYOR, BAKIM İHTİYACI ARTACAK”
Türkiye’nin demografik dönüşüm sürecine de dikkat çeken Esen, nüfusun giderek yaşlandığını belirtti. Demans, Alzheimer ve kronik hastalıkların artmasıyla birlikte bakım ihtiyacının hızla büyüyeceğini ifade eden Esen, mevcut sistemle gelecekte ortaya çıkacak bakım talebinin karşılanmasının zor olacağını söyledi. Bu nedenle bakım politikalarının bugünden planlanması gerektiğini vurguladı.
“BAKIM SİGORTASI ARTIK TARTIŞILMALI”
Esen, konuşmasında bakım hizmetlerinin sürdürülebilirliği için yeni bir sosyal politika mekanizmasına ihtiyaç olduğunu da dile getirdi. Devlet destekli ve gelire göre katkı payı içeren bir bakım sigortası sisteminin Türkiye’de tartışılması gerektiğini belirten Esen, bu sistemin bakım hizmetlerini bir sosyal yardım olmaktan çıkarıp kamusal bir hak haline getirebileceğini söyledi.
Esen ayrıca şu önerileri sıraladı:
- Bakım verenlerin sosyal güvenlik sistemine dahil edilmesi
- Bakım süresinin çalışma süresi olarak kabul edilmesi
- Profesyonel bakım merkezlerinin yaygınlaştırılması
- Denetim ve izleme mekanizmalarının güçlendirilmesi
KONUŞMA SALONDA BÜYÜK İLGİ GÖRDÜ
Panelde Milletvekili Elif Esen’in Meclis’te yürüttüğü çalışmalar ve bakım politikalarına ilişkin değerlendirmeleri katılımcılar tarafından dikkatle dinlendi. Program boyunca konuşmacılar ve katılımcılar bakım ekonomisi, kadın emeği ve sosyal politika alanındaki dönüşüm ihtiyacı üzerine görüş alışverişinde bulundu.
DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Elif Esen’in kapsamlı değerlendirmeleri salonda ilgiyle takip edilirken konuşmasının ardından panel soru-cevap bölümüyle devam etti. Katılımcıların yönelttiği soruların yanıtlanmasının ardından program interaktif bir tartışma ortamında tamamlandı.
