Motorlu kurye sektörü, pandemiyle birlikte hızla büyürken kuryelerin ekonomik ve sosyal haklarına ilişkin sorunlar da gündemdeki yerini koruyor.
Sonsöz Gazetesi’nden Goncagül Konaş’ın haberine göre; paket başı ücretlendirme, uzun çalışma saatleri, trafik güvenliği, yüksek işletme maliyetleri, vergi yükümlülükleri ve BAĞ-KUR primleri sektörün öne çıkan sorunları arasında yer alıyor. Ankara Kuryeler Esnaf Odası Kurucu Başkanı Ramazan Akpınar, sektörde yaşanan sorunlara ve çözüm önerilerine ilişkin değerlendirmelerde bulunarak platform şirketlerinin çalışma modellerinin yeniden ele alınması gerektiğini söyledi. Kuryelerin hem esnaf hem de işçi gibi değerlendirildiği bir sistemin ortaya çıktığını belirten Akpınar, “Kuryeye gelince esnaf, çalışma şartlarına gelince işçi, sosyal haklara gelince sahipsiz bir sistem oluşturulmuş durumda” ifadelerini kullandı.
“KURYELERİN ÇALIŞMA ŞARTLARINI BELİRLEYEN SİSTEM SORGULANMALI”
Yaklaşık 27 yıldır kurye sektöründe bulunduğunu belirten Ramazan Akpınar, Türkiye’de motorlu kurye sektörünün özellikle pandemi döneminde büyük bir büyüme yaşadığını ancak bu büyümenin çalışanların ekonomik ve sosyal haklarına aynı ölçüde yansımadığını ifade etti.
Akpınar, “Türkiye’de motorlu kurye sektörü özellikle pandemiyle birlikte çok hızlı büyüdü. Ancak sektör büyürken kuryelerin ekonomik ve sosyal hakları aynı ölçüde gelişmedi” dedi.Sektördeki temel sorunun yalnızca kuryelerden kaynaklanmadığını, çalışma koşullarını belirleyen sistemin de değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Akpınar, Trendyol, Yemeksepeti, Paket Taksi, Uber, Piyo ve Tıkla Gelsin gibi platform şirketlerinin uyguladığı çalışma modellerinin ciddi şekilde incelenmesi gerektiğini kaydetti.
Birçok esnaf kuryenin kendi adına vergi mükellefi olduğunu, motosikletinden akaryakıtına, bakımından sigortasına ve BAĞ-KUR primlerine kadar pek çok gideri kendisinin karşıladığını belirten Akpınar, buna karşın çalışma saatleri ve bölgelerinin çoğu zaman platformlar tarafından belirlendiğini dile getirdi. Akpınar, “Bu çelişkinin ortadan kaldırılması gerekiyor” diye konuştu.
“PAKET BAŞI KAZANÇ SİSTEMİ KURYELERİ RİSKE ATIYOR”
Pandemiyle birlikte e-ticaret, yemek ve market siparişlerinin yaygınlaşmasının binlerce kişiyi kuryeliğe yönlendirdiğini belirten Akpınar, sektördeki büyümenin kontrolsüz çalışma ve ücretlendirme sorunlarını da beraberinde getirdiğini söyledi. Teslimat süreleri ve paket başı kazanç sisteminin kuryeler üzerinde baskı oluşturduğunu ifade eden Akpınar, “Eskiden 30 dakikada teslimat uygulamalarına karşı çıkıyorduk. Bugün ise paket başı kazanç sistemi nedeniyle bazı kuryeler 8-10 dakikada bir teslimat yapmaya, saatte 6 paket taşımaya çalışıyor” ifadelerini kullandı.
Bu hesapla bazı kuryelerin 10 saatte 60, 15 saatte ise 90 paket teslim etmeye çalıştığını belirten Akpınar, sistemin daha fazla paket ve daha uzun çalışma süresi üzerinden kazancı artırmaya yönelttiğini dile getirdi. Uzun süre motosiklet kullanmanın trafik güvenliği açısından ciddi riskler doğurduğuna dikkat çeken Akpınar, “Bir kurye 12-15 saat motosiklet kullandığında yorgunluğu artıyor, dikkati dağılıyor, refleksleri zayıflıyor. Bu durum trafik kazası riskini ciddi şekilde artırıyor” dedi.
Akpınar, kuryelerin daha fazla kazanabilmek için zamanla yarışmak zorunda kalabildiğini, bunun da kırmızı ışık ihlali, ters yönde ilerleme ve hız ihlali gibi tehlikeli davranışlara zemin hazırlayabildiğini belirtti. Trafik ihlallerinin kabul edilemeyeceğini vurgulayan Akpınar, bu davranışları teşvik eden ekonomik ve çalışma koşullarının da sorgulanması gerektiğini ifade etti. Paket başı ücretlendirme sisteminin yeniden düzenlenmesini isteyen Akpınar, çalışma ve dinlenme sürelerinin güvenlik esas alınarak belirlenmesi ve kuryelerin geçimlerini sağlayabilmek için insanüstü sürelerde çalışmak zorunda bırakılmaması gerektiğini kaydetti.
Haberin daha geniş ve detaylı halini Sonsöz Gazetesi’nde okuyabilirsiniz.
