Marmara Denizi’nde son dönemde kaydedilen sismik hareketlilik, İstanbul ve çevresindeki deprem riskini yeniden gündeme taşıdı. Jeoloji uzmanı Prof. Dr. Şener Üşümezsoy ise kamuoyunda sıkça dile getirilen bazı fay senaryolarına itiraz ederek farklı bir değerlendirmede bulundu.
YouTube kanalında açıklamalar yapan Üşümezsoy, Kuzey Marmara’da büyük deprem üretecek kırılmamış bir fay bulunduğu görüşüne katılmadığını belirtti. Özellikle Adalar Fayı’nın aktif ve enerji biriktiren bir hat olarak değerlendirilmesine karşı çıktı.
“ÖLÜ FAYI KIRILMAMIŞ FAY OLARAK YORUMLUYORLAR”
Büyükçekmece’den Yeşilköy üzerinden Tuzla’ya kadar uzanan yapının aktif olmadığını savunan Üşümezsoy, şu ifadeleri kullandı:
“Büyükçekmece’den Yeşilköy’den Tuzla’ya kadar giden ölü fayı, kırılmamış fay olarak yorumlamak aslında jeolojinin en büyük hatalarından biridir.”
Üşümezsoy, Marmara’daki fayların tek bir ana fay düzlemi üzerinden değerlendirilmesinin de hatalı olduğunu ileri sürdü. Kuzey Marmara’da kırılmamış fay bulunmadığını öne süren Üşümezsoy, yıllardır dile getirilen büyük deprem modellerinin bölgenin jeolojik yapısıyla uyuşmadığını savundu.
23 NİSAN DEPREMİNİ ÖRNEK GÖSTERDİ
Üşümezsoy, 23 Nisan 2025’te Silivri açıklarında meydana gelen 6,2 büyüklüğündeki depremi de kendi fay modeli üzerinden değerlendirdi.
Depremin Adalar Fayı’ndan yaklaşık 60 kilometre uzakta meydana geldiğine dikkati çeken Üşümezsoy, sarsıntının 1912 depreminden sonra stres biriken ve daha önce kırılmayan bir fay parçasında gerçekleştiğini savundu.
Üşümezsoy, “Ortaya koyduğumuz modelin kanıtını 23 Nisan depremi birebir ortaya koymuştur” diyerek söz konusu depremin daha önce açıkladığı görüşleri desteklediğini ileri sürdü.
Kandilli Rasathanesi de 23 Nisan 2025’teki depremin merkez üssünü Silivri açıkları olarak açıklamış ve sarsıntının büyüklüğünü 6,2 olarak duyurmuştu.
6,2’LİK DEPREM SENARYOSUNA İTİRAZ ETTİ
Üşümezsoy, Büyükçekmece ile Yeşilköy arasındaki fayın 6,2 büyüklüğünde deprem üretebileceği yönündeki değerlendirmelere de katılmadığını açıkladı.
Prof. Dr. Namık Aysal ile yürüttükleri çalışmalara işaret eden Üşümezsoy, söz konusu yapının Avcılar açıklarındaki Orta Marmara sırtını kesen aktif bir yanal atımlı fay olmadığını öne sürdü.
Üşümezsoy’a göre bu yapı, Adalar Fayı’nın devamı olarak uzanan ancak jeolojik faaliyetini milyonlarca yıl önce kaybetmiş bir fay niteliği taşıyor.
“ADALAR FAYI HARİTASI DEĞİŞECEK”
Mevcut fay haritalarının değişmez kabul edilmemesi gerektiğini belirten Üşümezsoy, 6 Şubat depremlerinin ardından bazı fay modellerinin ve haritaların yeniden ele alındığını hatırlattı.
Adalar Fayı için de benzer bir sürecin yaşanacağını savunan Üşümezsoy, “Bir gün Adalar Fayı’ndaki harita da değişecektir” dedi.
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Türkiye’deki diri faylara ilişkin güncel haritaları kamuoyunun erişimine sunuyor. Ancak deniz içindeki fayların geometrisi, etkinliği ve hangi parçaların ne ölçüde gerilim biriktirdiği bilim insanları arasında tartışılmaya devam ediyor.
ÜŞÜMEZSOY’UN KENDİ BİLİMSEL GÖRÜŞÜ
Üşümezsoy’un “Adalar Fayı ölüdür” ve “Kuzey Marmara’da kırılmamış fay kalmamıştır” şeklindeki değerlendirmeleri, Marmara depremi konusunda bilim dünyasında ortaklaşmış kesin bir sonuç değil, kendisinin savunduğu jeolojik modeli yansıtıyor.
Marmara Denizi’ndeki fayların yapısı ve olası deprem büyüklükleri konusunda farklı görüşler bulunurken uzmanlar, deprem zamanının önceden kesin olarak belirlenemeyeceğini ve yapı güvenliğine yönelik hazırlıkların bilimsel tartışmalardan bağımsız biçimde sürdürülmesi gerektiğini vurguluyor.
