Türkiye'de sigara tüketimini azaltmak ve özellikle çocukların tütün ürünlerine erişimini engellemek amacıyla yeni düzenleme hazırlığı gündeme geldi. AK Parti'nin üzerinde çalıştığı yasal düzenlemede, sigara satışlarının HES kodu benzeri dijital bir sistemle takip edilmesi seçeneği değerlendiriliyor.
Covid-19 salgını döneminde kullanılan Hayat Eve Sığar (HES) uygulamasını hatırlatan sistemle sigara satışlarının daha sıkı denetlenmesi ve yasal satış kurallarının ihlal edilmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Ancak düzenleme henüz kanun teklifine dönüşmüş değil. Sistemin nasıl uygulanacağı ve ne zaman devreye alınacağı konusunda kesinleşmiş bir takvim bulunmuyor.
Sigara Alırken Dijital Kontrol Dönemi Başlayabilir
Hazırlık kapsamında üzerinde durulan en dikkat çekici başlıklardan biri, sigara satışlarının dijital ortamda izlenmesi.
Sağlık Bakanlığının mevcut teknik altyapısının böyle bir uygulamaya uygun olduğu belirtilirken, market, bakkal ve büfe gibi çok sayıda satış noktasının sisteme dahil edilmesi için farklı kurumların koordineli çalışması gerekiyor.
Sağlık Bakanlığı başta olmak üzere Ticaret Bakanlığı ve ilgili kurumların ortak çalışmasıyla hayata geçirilmesi değerlendirilen sistemin, sigara satışlarının denetimini güçlendirmesi amaçlanıyor.
18 Yaşından Küçüklere Sigara Satan İşletmelere Ruhsat Yaptırımı!
Yeni düzenlemede çocuklara sigara satışının önlenmesi de öncelikli başlıklar arasında bulunuyor.
Mevcut mevzuata göre 18 yaşından küçüklere tütün ürünü satılması zaten yasak. Ancak bu yasağı ihlal eden işletmelere yönelik yaptırımların ağırlaştırılması planlanıyor.
Üzerinde çalışılan seçenekler arasında:
-
18 yaşından küçüklere sigara satan işletmelerin ruhsatlarının geçici olarak askıya alınması,
-
İşletmelerin ticari faaliyetlerinin belirli süreyle durdurulması,
-
Tekrarlanan ihlallerde daha ağır yaptırımlar uygulanması,
-
Mevcut idari para cezalarının artırılması bulunuyor.
Sigara Cezalarında Artış Gündemde
Düzenleme yalnızca satışların takibiyle sınırlı kalmayacak. Sigara yasaklarını ihlal eden kişi ve işletmelere yönelik para cezalarının da yeniden değerlendirilmesi bekleniyor.
2026 yılı itibarıyla kapalı alanlarda sigara içenlere 1.764 TL idari para cezası uygulanıyor. Sigara yasağına ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmeyen işletmeler içinse ihlalin niteliğine göre 24 bin 440 TL ile 122 bin 660 TL arasında değişen cezalar söz konusu.
Yeni hazırlıkla bu tutarların artırılması ve denetimlerin daha etkin hale getirilmesi hedefleniyor.
Türkiye'de Yıllık Sigara Tüketimi 8,5 Milyar Pakete Ulaştı
Yeni düzenleme hazırlığının arka planında Türkiye'deki yüksek sigara tüketimi de bulunuyor.
Sağlık Bakanlığı bürokratlarının AK Parti Meclis Grubu'na yaptığı sunumlarda, Türkiye'de yıllık sigara tüketiminin 8,5 milyar pakete ulaştığı bilgisi paylaşıldı.
Sunumlarda kadınlar arasında tütün kullanımındaki artış da dikkat çekti. 2008-2025 döneminde kadınların tütün kullanım oranında yüzde 35 artış yaşandığı, erkeklerde ise aynı dönemde gerileme görüldüğü aktarıldı.
Yeni Sistem Ne Zaman Başlayacak?
Sigara satışlarının HES koduna benzer bir sistemle takip edilmesine yönelik çalışma henüz hazırlık aşamasında. Sistemin teknik altyapısı, satış noktalarının entegrasyonu ve kurumlar arası koordinasyon gibi konuların netleştirilmesi gerekiyor.
Dolayısıyla uygulamanın başlayacağı tarih henüz açıklanmış değil. Düzenlemenin yasalaşması halinde sigara satışında yeni bir denetim döneminin başlaması bekleniyor.
