Harekâtın Öncesi
Kıbrıs, 1960 yılında bağımsız bir cumhuriyet olarak ilan edildi. Adanın nüfusunun %80'ini Rumlar, %20'sini ise Türkler oluşturuyordu. Bağımsızlık sonrası iki toplum arasında gerginlikler ve çatışmalar başladı. 1963'te Rumlar tarafından başlatılan saldırılar sonucunda Türkler, adanın kuzeyindeki enklavlara hapsoldu. Bu dönemde Birleşmiş Milletler Barış Gücü (BM Barış Gücü) adada görev yapıyordu. 1974 yılında Yunanistan'da gerçekleştirilen darbenin ardından, Kıbrıslı Rumlar da adanın güneyinde Makarios yönetimine karşı darbe düzenledi. Darbeciler, "Enosis" (Kıbrıs'ın Yunanistan'a ilhakı) hedefini açıkça dile getirdiler.
Harekâtın Gerekçesi
Türkiye, 1960 yılında imzalanan Zürih ve Londra Antlaşmaları'na göre Kıbrıs'ın garantör devletlerinden biriydi. Bu antlaşmalar, Türkiye'ye adadaki Türk toplumunun güvenliğini korumak için müdahale hakkı veriyordu. 15 Temmuz 1974 darbesi ve Enosis hedefi, Kıbrıslı Türklerin varlığını ciddi tehdit altına aldı. Türkiye, bu tehdidi bertaraf etmek ve adada barışı sağlamak için Kıbrıs Barış Harekâtı'nı başlatma kararı aldı.
Harekâtın Seyri
20 Temmuz 1974 sabahı saat 04.00'te TSK, Kıbrıs'a hava indirme ve denizden çıkarma operasyonları başlattı. Kısa sürede adanın kuzeyini kontrol altına alan Türk birlikleri, Lefkoşa'ya doğru ilerlemeye başladı. 22 Temmuz 1974'te BM Güvenlik Konseyi'nin ateşkes çağrısı üzerine Türk birlikleri ilerleyişlerini durdurdu. Ancak, 14 Ağustos 1974'te ikinci bir harekât başlatılarak Mağusa ve Karpaz bölgesi de Türk kontrolüne geçti.
Harekâtın Sonuçları
Kıbrıs Barış Harekâtı ile Kıbrıslı Türkler, Rum saldırılarından korunmuş ve güvenli bir bölgeye kavuşmuştur. Harekât sonrasında adada iki ayrı devlet kurulmuştur: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) ve Kıbrıs Rum Kesimi. Kıbrıs sorunu halen çözümsüz kalmaya devam etmektedir.
Harekâtın Önemi
Kıbrıs Barış Harekâtı, Türk dış politikasının en önemli dönüm noktalarından biridir. Bu harekât ile Türkiye, uluslararası arenada kararlılığını ve gücünü göstermiştir. Harekât sonrasında KKTC kurulmuş ve Kıbrıslı Türklerin kendi kaderlerini tayin etme hakları korunmuştur.
Harekât ile İlgili Bazı Detaylar
Harekât sırasında 498 Mehmetçik ve 786 Kıbrıslı mücahit şehit olmuştur. 2 bin civarında Türk sivil hayatını kaybetmiştir. 150 bin civarında Kıbrıslı Türk, adanın kuzeyine göç etmiştir.