Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) iş birliğinde hazırlanan “İşgücü Piyasası ve Kadın İstihdamı Ekseninde Aile Dostu Politikalar” raporu, doğum sonrası kadınların iş hayatındaki durumuna ışık tuttu.
Özel sektörde 2016-2025 yılları arasında doğum yapan yaklaşık 1,4 milyon kadının verilerinin incelendiği çalışmaya göre; kadınların yüzde 3,7’si doğumdan sonraki ilk ayda işten ayrılırken, bu oran 6’ncı ayda yüzde 39,9’a, 12’nci ayda ise yüzde 56,5’e yükseliyor. Bulgular, işten ayrılmaların ani değil, zamanla artan bir eğilim gösterdiğini ortaya koyuyor.
Bakım yükü ve esneklik eksikliği öne çıkıyor
Araştırmada, kadınların doğum sonrası iş gücünden çekilmesinde birden fazla etkenin rol oynadığına dikkat çekildi. Ev içi sorumlulukların büyük ölçüde kadınların üzerinde olması, iş-aile dengesinin kurulmasındaki zorluklar, esnek çalışma imkanlarının sınırlılığı ve erişilebilir bakım hizmetlerinin yetersizliği başlıca nedenler arasında yer aldı.
Geri dönüş var ama zaman alıyor
İşten ayrılan kadınların yeniden istihdama katılım oranı da raporda incelendi. Buna göre kadınların yüzde 64,33’ü yeniden kayıtlı işlere dönerken, ortalama dönüş süresi 13,3 ay olarak hesaplandı. Kadınların yüzde 15,9’u eski işyerine geri dönerken, yüzde 48,2’si aynı sektörde, yüzde 53,1’i ise aynı meslekte çalışmaya devam etti.
Öte yandan şirket ölçeği de önemli bir faktör olarak öne çıktı. Büyük işletmelerde doğum sonrası işten ayrılma oranı yüzde 15 seviyesinde kalırken, küçük işletmelerde bu oran yüzde 43’e kadar yükseldi.
Aile dostu haklardan yararlanma sınırlı
Rapora göre ücretsiz doğum izni ve yarı zamanlı çalışma gibi uygulamalardan yararlanma oranı da düşük seviyede kaldı. Kadın çalışanların yalnızca yüzde 24,22’sinin ücretsiz doğum izni kullandığı belirlendi. Ayrıca 2016-2024 yılları arasında doğum sonrası işten ayrılıp yeniden kayıtlı istihdama dönmeyen kadın sayısının 309 bin 581 olduğu tespit edildi.
“Kadınlar tercih yapmak zorunda kalmamalı”
Vedat Işıkhan, kadınların iş ve aile arasında seçim yapmak zorunda kalmaması gerektiğini vurgulayarak, daha kapsayıcı ve aile dostu bir çalışma hayatı oluşturmayı hedeflediklerini ifade etti. Işıkhan, kadınların hem iş hayatında güçlü şekilde yer alabildiği hem de aile kurma kararlarını rahatlıkla verebildiği bir sistem için çalışmaların sürdüğünü belirtti.
“Aile dostu politikalar stratejik yatırım”
UNFPA Türkiye Temsilcisi Mariam Khan ise kadınların ekonomik hayata katılımının yalnızca bireysel değil toplumsal refah açısından da kritik olduğunu dile getirdi. Khan, aile dostu politikaların sosyal bir destek olmanın ötesinde, sürdürülebilir kalkınma için stratejik bir yatırım niteliği taşıdığını ifade etti.