Nevşehir'de yaşayan 59 yaşındaki geleneksel kilit ustası Mehmet Yuğuran, yaklaşık 47 yıldır biriktirdiği 3 bin 500 kilit ve anahtardan oluşan koleksiyonuyla Kapadokya'nın kültürel mirasını yaşatıyor.Tarihi kilitleri onarıp yeniden üreten Yuğuran, Kapadokya kilitlerinin tescillenmesi ve gelecek nesillere aktarılması için çalışmalarını sürdürüyor.
47 Yılda 3 Bin 500 Geleneksel Kilit ve Anahtar Biriktirdi
Nevşehir'de yaşayan Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı Mehmet Yuğuran, Kapadokya bölgesinde geçmişte konakların, evlerin ve kayadan oyma ambarların güvenliğini sağlamak amacıyla kullanılan geleneksel kilitleri onarıyor ve benzerlerini üretiyor.
Yaklaşık 47 yıldır geleneksel kilit ve anahtarları biriktiren 59 yaşındaki Yuğuran, 3 bin 500 parçalık koleksiyonuyla unutulmaya yüz tutmuş zanaatlardan birini yaşatmaya çalışıyor.
Köylerden topladığı eski kilitleri Nar beldesindeki atölyesinde onaran usta, butik otellerden gelen talepler doğrultusunda geleneksel yöntemlere uygun yeni kilitler de üretiyor. Ürettiği kilitler, otantik görünüm kazandırmak amacıyla otel ve tarihi yapıların kapılarında kullanılıyor.
Kapadokya Kilitlerini Tescil Ettirmek İstiyor
Geleneksel kilitlerin yalnızca bir güvenlik aracı olmadığını belirten Yuğuran, bu eserlerin geçmiş dönemlerin el işçiliğini, estetik anlayışını ve kültürel özelliklerini yansıttığını söyledi.
Kapadokya'da kullanılan kilitleri diğer geleneksel örneklerden ayıran özelliklerin süslemeleri ve farklı şifreleme sistemleri olduğunu anlatan Yuğuran, özellikle pirinç aynalar üzerindeki güneş, güvercin, lale ve eli belinde motiflerinin dikkat çektiğini ifade etti.
Kilitlerdeki motiflerin farklı kültürlerin izlerini taşıdığını belirten Yuğuran, bazı örneklerde güvercin, haç ve hilal figürlerinin bulunduğunu kaydetti.
Kapadokya kilitlerinin kendine özgü özellikleriyle ayrı bir kültürel değer taşıdığını vurgulayan Yuğuran, bu eserleri sınıflandırarak 'Kapadokya kilitleri' adıyla tescil ettirmek için çalışma yürüttüğünü dile getirdi.
10 Yaşında Başlayan Merakı Mesleğe Dönüştü
Geleneksel kilitlere ilgisinin çocukluk yıllarında başladığını anlatan Yuğuran, koleksiyonculuğa 10-12 yaşlarında evlerinin karşısındaki tarihi bir konağın kapısında gördüğü kilitten etkilendikten sonra başladığını söyledi.
Babasının antikacı olduğunu ve koleksiyon oluşturma isteğine destek verdiğini belirten Yuğuran, yıllar içinde binlerce geleneksel kilit ve anahtarı bir araya getirdiğini ifade etti.
Koleksiyonunu ileride özel bir iş yerinde sergilemek ve Kapadokya'ya gelen ziyaretçilerle buluşturmak istediğini belirten Yuğuran, geleneksel kilitlerin kültürel değerinin daha fazla tanınmasını amaçladığını söyledi.
Geleneksel Kilit Ustaları Azalıyor: Çırak Bulmakta Zorlanıyor
Mesleğini severek sürdürdüğünü ancak yetiştirecek çırak bulmakta zorlandığını anlatan Yuğuran, geleneksel kilit ustalarının sayısının Türkiye'de oldukça azaldığına dikkat çekti.
Kapadokya kilitlerinin yanı sıra Kütahya, Eğin ve Safranbolu gibi bölgelerde de geleneksel kilit örneklerinin bulunduğunu belirten Yuğuran, Kapadokya örneklerinin ayrı bir araştırma konusu olduğunu ve bu alanda kaynak niteliğinde bir kitap yazmak istediğini dile getirdi.
Yuğuran, tarihi yapıların restorasyon çalışmalarına da kapı kilit sistemlerini onararak destek veriyor. Geleneksel kilitleri yeniden kullanılabilir hale getirmenin kendisine mutluluk verdiğini belirten usta, kaybolmaya yüz tutan bu zanaatın gelecek kuşaklara aktarılması için çalışmalarına devam ediyor.
