Hiçbir baskı ve yönlendirme olmaksızın alınan kararlarla, Türk milleti, bağımsızlık yolundaki kararlılığını dünyaya ilan etti. “Milli sınırlar içinde vatan bölünmez bir bütündür, parçalanamaz” kararı, sadece işgale karşı değil, aynı zamanda milletin kendi geleceğini tayin etme hakkının da altını çizdi.
Mustafa Kemal Paşa: “Tarih bu kongremizi ender ve büyük bir eser olarak kaydedecek”
Erzurum Kongresi’nin kapanış konuşmasında Gazi Mustafa Kemal Atatürk, bu tarihi toplantının önemini şu sözlerle vurguladı:
“Milletimizin kurtuluş umuduyla çırpındığı en heyecanlı bir zamanda, fedakar sayın heyetimiz her türlü zahmete katlanarak Erzurum'da toplandı. Duygulu, asil bir ruh ve çok güçlü bir inançla vatan ve milletimizin kurtuluşuyla ilgili köklü kararlar aldı. Özellikle bütün dünyaya karşı milletimizin varlık ve birliğini gösterdi.”
Tarihi Erzurum Kongresi'nde Alınan Kararlar
14 gün süren yoğun müzakereler sonucunda alınan ve bugün dahi Türkiye Cumhuriyeti’nin temel taşlarını oluşturan kararlar şunlardı:
-
Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz.
-
Yabancı işgal ve müdahaleye karşı millet topyekûn direnecektir.
-
İstanbul Hükümeti görevini yapamazsa geçici hükümet kurulacak ve bu hükümet kongrece seçilecektir.
-
Kongre toplanamazsa Temsil Heyeti bu görevi üstlenecektir.
-
Kuvayımilliye tek meşru güç olarak tanınmıştır.
-
Azınlıklara sosyal dengeyi bozacak ayrıcalıklar verilemez.
-
Manda ve himaye kabul edilemez.
-
Meclis derhal toplanmalı ve hükümet Meclis tarafından denetlenmelidir.
Milli İrade ve Bağımsızlık Ruhu Erzurum’dan Yükseldi
Erzurum Kongresi, Türk milletinin var olma mücadelesindeki ilk refleksi ve bağımsızlık iradesinin en net beyanıdır. Bu yönüyle yalnızca bir kongre değil, milletin egemenlik haklarını dünyaya ilan ettiği bir tarihsel dönüm noktası olarak da anılır.
Kongreyle birlikte ortaya çıkan milli duruş, yerlilik ve millilik ilkeleriyle devletin ve milletin yönünü aydınlatan bir meşale haline geldi. (AA)