Mardin, 34 bin 777 hektarlık bağ alanıyla Manisa'nın ardından Türkiye'de ikinci sırada yer alırken, yıllık 113 bin 142 tonluk üzüm üretimiyle beşinci sırada bulunuyor. Büyük ölçüde kurak ve kıraç koşullarda sürdürülen bağcılık, kentteki üreticilerin önemli geçim kaynakları arasında yer alıyor.
Bölgenin tarımsal ve kültürel mirasının önemli bir parçası olan yerel üzüm çeşitlerinin korunması amacıyla Mardin İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından Damızlık ve Gen Bahçesi kuruldu. İlk etapta 11 dekarlık alanda oluşturulan bahçe, çalışmalarla birlikte 20 dekara ulaştı.
Mardin'in 24 yerel üzüm çeşidi koruma altında
Kente özgü üzüm çeşitlerinin korunması, modern üretim ve terbiye tekniklerinin üreticilere uygulamalı olarak tanıtılması ve sağlıklı fidan üretimiyle bağ alanlarının genişletilmesi amacıyla kurulan bahçede, aralarında mazruna, kerküş, karfoki, zeyti, zeynebi, kerklav ve şıtvinin de bulunduğu 24 üzüm çeşidi yetiştiriliyor.
Mardin İl Tarım ve Orman Müdürü Ender Muhammed Gümüş, AA muhabirine yaptığı açıklamada, bağcılığın kentte zorlu doğa koşullarına rağmen üreticilerin önemli geçim kaynaklarından biri olmayı sürdürdüğünü söyledi.
Bakanlık desteğiyle fidan üretim sahasında önemli çalışmalar yürüttüklerini belirten Gümüş, yerel üzüm çeşitlerinin gen kaynaklarını korumak ve sürdürülebilirliğini sağlamak için uzman ekiplerin ilçe ilçe ve mahalle mahalle çalışma yaptığını anlattı.
Gümüş, kentte yetiştirilen 28 yerel üzüm çeşidinden 24'ünün tespit edilerek toplandığını ve bahçede üretimine başlandığını belirterek, "Amacımız, bir taraftan damızlık materyali hazır bulundurmak ve çiftçilerimizin ihtiyaç duyduğu anda üretime geçebilmesini sağlamak, diğer taraftan bahçemizde üretimini yaparak bu çeşitleri gelecek nesillere sağlıklı şekilde aktarmak. Burada sofralık ve şıralık olarak yetiştirilen üzümlerimiz var. Arkadaşlarımız toplam 24 çeşidin üretimini gerçekleştiriyor." dedi.
Üreticilere yüzde 75 hibeli ekipman desteği
Mardin'de bağcılığın geliştirilmesi amacıyla telli terbiye sistemine geçiş projeleri de yürütülüyor. Bakanlık, Valilik, Büyükşehir Belediyesi ve GAP Bölgesel Kalkınma İdaresinin katkılarıyla sürdürülen çalışmalar kapsamında üreticilere üzüm sıkma makinesi, sırt pulverizatörü ve budama makinesi gibi ekipmanlar yüzde 75 hibeyle sağlanıyor.
Bağcılıkta verim ve üretim miktarını artırmaya yönelik çalışmaların devam edeceğini belirten Gümüş, Mardin'in yaklaşık 35 bin hektar bağ alanı ve 113 bin tonluk üzüm üretimiyle Türkiye'de önemli bir konumda bulunduğunu ifade etti.
Üzümün farklı iklim ve toprak koşullarında yetişebilmesinin önemli bir avantaj olduğunu kaydeden Gümüş, binlerce yıllık bağcılık kültürünün Mardin'de hak ettiği konuma ulaşması ve gelecek nesillere aktarılması için gen kaynaklarını korumayı amaçladıklarını söyledi. Bahçede üretilen fidanların çiftçilerle buluşturulması için de projeler hazırladıklarını bildirdi.
Kayıp dört üzüm çeşidi de aranıyor
Ziraat Yüksek Mühendisi Erdal Homan ise yaklaşık 3 yıl önce teknik ekiplerle Mardin'e özgü 28 üzüm çeşidinin tespit edilmesi için çalışma başlattıklarını belirtti.
Çalışmalar sonucunda bulunan 24 çeşidin bahçede telli terbiye sistemiyle yetiştirildiğini aktaran Homan, bazı üzüm çeşitlerine ulaşmakta zorlandıklarını söyledi.
Homan, "Bazı çeşitleri bulmakta zorlandık. Bulduklarımızı da alıp değerlendirdik. Şu anda da damızlık bahçemizde bu gen kaynaklarını korumaya yönelik çalışmalarımız devam ediyor. Diğer dört çeşidi de bulup en azından Mardin'de yerel isimleriyle bilinen 28 üzüm çeşidini bahçede toplamak istiyoruz." ifadelerini kullandı.
Bahçede bir gen bankası oluşturmayı hedeflediklerini belirten Homan, ilerleyen süreçte burada üretilecek fidanlarla üzüm çeşitlerini üreticilere tanıtmayı ve üretimi artırmayı amaçladıklarını dile getirdi.
Mardin'in özellikle dağlık alanlar başta olmak üzere üzüm yetiştiriciliği açısından önemli bir potansiyele sahip olduğunu vurgulayan Homan, yerel çeşitlerden aşılı fidan üreterek çiftçilere ulaştırmak ve böylece kentin üzüm üretim alanını genişletmek istediklerini kaydetti.
