Dünya günlük petrol talebinin yaklaşık %20’sinin taşındığı Hürmüz Boğazı’ndaki fiili kapanma, petrol ihracatını ciddi şekilde sekteye uğrattı. Sevkiyatların durması nedeniyle depoları dolan üretici ülkeler, üretimlerini kısmak ya da tamamen durdurmak zorunda kaldı.
İngiltere merkezli veri analitik şirketi Vortexa Başekonomisti David Wech’in hesaplamalarına göre:
- Toplam kayıp: 500 milyon varil
- Tankerlerde mahsur kalan: 190 milyon varil
- Yükleme yapılamayan petrol: 310 milyon varil
Bu durum, özellikle Asya pazarına yönelik ham petrol akışını tarihi düşük seviyelere çekti.
En Büyük Kayıp Körfez Ülkelerinde
Verilere göre kaybın ülkelere dağılımı şu şekilde:
- Suudi Arabistan: 130 milyon varil
- Birleşik Arap Emirlikleri: 122 milyon varil
- Irak: 110 milyon varil
- Kuveyt: 64 milyon varil
- Katar: 46 milyon varil
- İran: 15 milyon varil
- Diğer ülkeler: 14 milyon varil
Bu tablo, Körfez bölgesinin küresel enerji arzındaki kritik rolünü bir kez daha gözler önüne serdi.
IEA Müdahalesi Yetersiz Kalabilir
Kriz karşısında Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), 11 Mart’ta tarihinin en büyük rezerv salımına giderek 400 milyon varil petrolü piyasaya sunma kararı aldı. Ancak uzmanlara göre bu hamle yeterli olmayabilir.
IEA Başkanı Fatih Birol, yaşananları “modern tarihin en büyük petrol arz kesintisi” olarak nitelendirdi. Birol’a göre mevcut kriz, 1973 Petrol Krizi dahil olmak üzere önceki tüm kesintileri geride bıraktı.
Tüketiciye Etkisi Kapıda
Analistler, arz şokunun etkilerinin henüz tam olarak pompaya yansımadığını ancak önümüzdeki günlerde:
- Akaryakıt fiyatlarında sert artış
- Enerji maliyetlerinde yükseliş
- Küresel enflasyonda baskı
gibi sonuçların kaçınılmaz olduğunu belirtiyor.
Küresel Enerji Piyasasında Yeni Dönem
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve İran’ın misillemeleriyle tırmanan kriz, sadece bölgesel değil küresel bir enerji sorunu haline gelmiş durumda. LNG ve petrol tesislerindeki üretim aksaklıkları, enerji güvenliği tartışmalarını yeniden gündemin merkezine taşıdı.
Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalması durumunda:
- Küresel arz zincirleri kırılabilir
- Petrol fiyatları tarihi zirvelere çıkabilir
- Alternatif enerji kaynaklarına yönelim hızlanabilir
Küresel piyasalar şimdi gözünü Orta Doğu’daki gelişmelere çevirmiş durumda. Önümüzdeki günler, enerji piyasalarının yönü açısından kritik olacak.
