Türkiye’nin doğal zenginlikleri arasında yer alan mağaralar ve asırlık ağaçlar için koruma çalışmaları sürüyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, ülke genelinde tescilli doğal varlıkların korunması, sağlık durumlarının iyileştirilmesi ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla kapsamlı çalışmalar yürütüyor.
Bakanlığın Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü verilerine göre Türkiye’de 312 mağara koruma altında bulunurken, tescilli anıt ağaç sayısı 10 bin 963’e ulaşıyor.
312 Mağarada Bilimsel İnceleme Yapılıyor
Türkiye’nin doğal mirasının önemli parçalarından olan mağaraların korunması için yalnızca mevcut alanlarda bakım çalışmaları yapılmıyor. Yeni mağaraların tespit edilmesi ve envanterlerinin oluşturulması amacıyla da araştırmalar yürütülüyor.
Çalışmalar kapsamında mağaraların jeolojik yapısı, su kaynakları, iklim özellikleri ve ekolojik dengesi ayrıntılı biçimde inceleniyor. Mağaraların giriş ve koruma alanlarını belirlemek için koordinatlar oluşturulurken kayaç türleri, yer altı sularının özellikleri ve doğal oluşumlar da kayıt altına alınıyor.
Mağara içindeki sıcaklık, nem, hava akımları ve oksijen seviyeleri ölçülerek insan sağlığı açısından risk oluşturabilecek gazların varlığı araştırılıyor.
Yarasalar ve Diğer Canlı Türleri de Takip Ediliyor
Mağaraların korunmasında biyolojik çeşitliliğin devamlılığı da önemli bir yer tutuyor. Bu kapsamda başta yarasalar olmak üzere memeli hayvanlar, omurgasızlar ve sürüngenler üzerinde incelemeler yapılıyor.
Yarasa popülasyonlarının durumu analiz edilirken, mağaralarda yaşayan canlı türleri ve yaşam alanlarının özellikleri belirleniyor. Araştırmalardan elde edilen bulgular doğrultusunda mağaraların sınıflandırılması, tespit edilmesi ve tescil edilmesine yönelik işlemler gerçekleştiriliyor.
10 Bin 963 Anıt Ağaca Bakım Yapılıyor
Bakanlığın koruma çalışmaları yalnızca mağaralarla sınırlı kalmıyor. Türkiye genelinde tescilli 10 bin 963 anıt ağacın sağlıklı biçimde varlığını sürdürmesi için bakım ve rehabilitasyon uygulamaları gerçekleştiriliyor.
Yaşlanma, hastalık ve çevresel etkenler nedeniyle zarar gören ağaçlarda çürümüş dokular temizleniyor. İhtiyaç duyulan durumlarda ilaçlama ve çam katranı uygulamalarıyla ağaçların böcek ve mantar kaynaklı zararlara karşı direncinin artırılması hedefleniyor.
Ağaç gövdelerinde oluşan kovukların korunması için paslanmaz krom tel örgü ve koruyucu macun kullanılarak özel dolgu uygulamaları yapılıyor.
Köklerden Dallara Kadar Koruma
Anıt ağaçların sağlığının korunması için kök bölgelerinde de çalışmalar yürütülüyor. Ağaçların çevresindeki parke, asfalt, beton, taş ve moloz gibi sert zeminler kaldırılarak köklerin ihtiyaç duyduğu toprak desteği sağlanıyor. Uzun süreli besin desteği sunan gübreleme uygulamaları da bakım çalışmalarının bir parçasını oluşturuyor.
Mekanik dayanıklılığı azalan ve kırılma riski taşıyan ağaçlarda ise destekleme yöntemleri uygulanıyor. Kalın dallar ve eğilmiş ana gövdeler uygun sistemlerle desteklenirken gerekli durumlarda gövde ve dallar yalıtımlı çelik halatlarla birbirine bağlanıyor.
Ankara, Kırıkkale ve Çorum’da 294 Ağaç İçin Çalışma
2026 yılında Ankara, Kırıkkale ve Çorum’da bulunan toplam 294 anıt ağacın bakım ve rehabilitasyon çalışmaları sürdürülüyor.
Denizli, Aydın ve Yalova’da yürütülen Anıt Ağaç Bakım ve Rehabilitasyon Projesi kapsamında da yeni çalışmalar başlatıldı. Proje çerçevesinde Aydın’da 117, Denizli’de 93 ve Yalova’da 1.181 anıt ağaç için bakım, rehabilitasyon ve tanıtıcı tabela çalışmalarının hayata geçirildiği bildirildi.
Yürütülen çalışmalarla Türkiye’nin doğal mirasının korunması, anıt ağaçların yaşam sürelerinin desteklenmesi ve bu değerlerin gelecek kuşaklara aktarılması amaçlanıyor.
