TBMM Genel Kurulu'nda, suça sürüklenen çocuklara ilişkin düzenlemeleri içeren Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi kabul edilerek yasalaştı.
Düzenlemeyle çocukların ceza sorumluluğundan infaz sistemine, ailelerin sorumluluğundan çocukların dijital risklerden korunmasına kadar çeşitli alanlarda yeni hükümler getirildi.
ÇOCUKLARIN CEZA SORUMLULUĞU YENİDEN DÜZENLENDİ
Türk Ceza Kanunu'nda yapılan değişiklikle 12-15 yaş grubundaki çocukların ceza sorumluluğuna ilişkin hükümler yeniden düzenlendi. Buna göre, 12 yaşını doldurmuş ancak 15 yaşını doldurmamış çocukların, işledikleri fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama veya davranışlarını yönlendirme yeteneklerinin yeterince gelişmemiş olması halinde ceza sorumluluğu bulunmayacak. Bu çocuklar hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanacak.
15-18 yaş grubundaki çocuklar açısından ise özellikle ağır suçlarda uygulanacak ceza hükümleri yeniden belirlendi. Kasten öldürme ve ağırlaşmış yaralama gibi bazı ağır suçlarda, somut olayın özellikleri, suçun işleniş biçimi, amaç ve saik ile önceki kasıtlı suçlar gibi unsurlar dikkate alınarak yaş indiriminin uygulanmamasına imkan sağlandı.
ÇOCUĞUN ELİNE SİLAH VERENE HAPİS
Düzenlemeyle ateşli silahların çocukların erişebileceği şekilde muhafaza edilmesine de yaptırım getirildi. Ateşli silahın gerekli dikkat ve özen gösterilmeden muhafaza edilmesi nedeniyle silahın bir çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişiye, daha ağır bir suç oluşmadığı takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilecek.
18 YAŞ ALTI ÇOCUKLARA KESİCİ ALET YASAĞI
Kanunla, belirli istisnalar dışında bıçak ve diğer kesici, delici veya bereleyici aletlerin 18 yaşından küçük çocuklara satılması ve çocuklar tarafından satın alınması veya taşınması yasaklandı.
Yasağa aykırı hareket edenlere idari para cezası uygulanacak. Yasak kapsamındaki bıçak veya aletlerin sayı ya da nitelik bakımından vahim olması halinde ceza artırılabilecek. İnternet ve mesafeli satışlar da düzenleme kapsamında olacak.
ÇOCUKLARIN İNFAZ SİSTEMİNDE DEĞİŞİKLİK
Yeni düzenlemeyle çocuk hükümlülerin hapis cezalarının infazında da değişikliğe gidildi. Hapis cezalarının doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaz edilmesi yerine, kural olarak kapalı çocuk ceza infaz kurumlarında başlanması ve iyi halli olduklarının belirlenmesi halinde çocuk eğitimevlerine ayrılmaları öngörüldü.
12-18 yaş grubundaki çocuklar; cinsiyetleri, fiziksel gelişimleri ve suç türleri dikkate alınarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarının ayrı bölümlerinde barındırılacak.
Çocukların eğitimevlerine ayrılıp ayrılmayacağı, psikolog, pedagog veya çocuk gelişimcilerinden oluşan kurul tarafından üç ayda bir yapılacak değerlendirmeler sonucunda belirlenecek.
Kasıtlı suçlardan toplam 3 yıl veya daha az, taksirli suçlardan ise toplam 5 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum edilen çocukların cezaları doğrudan çocuk eğitimevlerinde yerine getirilecek.
ÇOCUKLARA YÖNELİK YENİ YÖNLENDİRME TEDBİRLERİ
Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için "yönlendirme tedbirleri" getirildi. Bu kapsamda çocukların yeniden topluma kazandırılmasına yönelik sosyal ve toplumsal hizmetler, dijital risklerden korunma, kitap ve kütüphane, çevre temizliği ile bağımlılıklardan korunmaya yönelik tedbirler uygulanabilecek.
Sosyal ve toplumsal hizmet tedbirleri kapsamında çocukların spor kulüpleri, gençlik merkezleri ve ilgili kamu kurumlarında 20 saatten 300 saate kadar psikososyal gelişimlerine katkı sağlayacak faaliyetlerde bulunmaları öngörüldü.
Dijital risklerden korunma tedbiri kapsamında ise çocuğun kullandığı dijital cihazların belirli sürelerle denetime açılması ve riskli görülen bazı dijital platformlara erişimin sınırlandırılması mümkün olacak.
AİLELERE DE YENİ SORUMLULUKLAR
Türk Ceza Kanunu'nda aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüklerin ihlaline ilişkin cezalar da artırıldı.
Aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişi hakkında öngörülen hapis cezası 3 aydan 2 yıla kadar olacak şekilde yeniden düzenlendi. Çocuklarının ahlak, güvenlik ve sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokan ebeveynler için öngörülen hapis cezasının sınırı ise 1 yıldan 3 yıla çıkarıldı.
"SUÇA SÜRÜKLENEN" İFADESİ DEĞİŞTİRİLDİ
Düzenlemeyle Çocuk Koruma Kanunu başta olmak üzere ilgili mevzuatta yer alan "suça sürüklenen çocuk" ifadesinin "adli süreçteki çocuk" şeklinde değiştirilmesi de öngörüldü.
Ayrıca 15 yaşını doldurmamış çocuklar bakımından sosyal inceleme yapılması zorunlu hale getirildi. Çocuklar hakkında koruyucu ve destekleyici tedbirlerin uygulanmasında kurumlar arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi de düzenlemenin başlıkları arasında yer aldı.
Böylece TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen düzenlemeyle çocuk adalet sisteminde ceza, infaz, koruma, rehabilitasyon ve aile sorumluluğunu birlikte ele alan yeni bir yasal çerçeve oluşturuldu.
