Bir insanın ölümüne sevinmek kulağa sert geliyor.
Hatta çoğumuzun içini rahatsız ediyor.
İran’da dini liderin öldüğü haberi yayılınca bazı insanların sokaklara çıkıp sevindiği görüntüler düştü sosyal medyaya. Kimileri “nasıl bu kadar acımasız olabilirler” dedi, kimileri “demek ki çok şey yaşamışlar” diye düşündü.
Belki de mesele tam olarak burada.
Bazen insanlar bir kişiye değil, o kişinin temsil ettiği düzene tepki verir. Yıllarca baskı hissetmiş, konuşurken temkinli davranmış, ne giyeceğine, nasıl yaşayacağına kadar kurallarla çevrelenmiş bir toplum düşünün. Özellikle kadınlar için hayatın sürekli denetim altında olduğu bir düzen… Böyle bir yerde insanlar değişim ihtimaline sarılır.
Bu sevinç bir savaşa, bir ölüme duyulan mutluluk değil belki de.
“Acaba şimdi farklı olur mu?” sorusunun heyecanı.
Çünkü insanın en temel ihtiyacı nefes almak. Sadece fiziksel olarak değil; düşünürken, konuşurken, yaşarken.
İran’daki görüntüler bize şunu hatırlatıyor:
Hiçbir toplum durduk yere bir ölüm haberini umut gibi karşılamaz.
Biriken bir şey vardır.
Ve bu sadece İran’a dair bir mesele değil. Güç, inanç, devlet, özgürlük… Bu kavramlar her ülkede hassas. İnsanlar inançlarını kendi vicdanıyla yaşamak ister. Hayat tarzına kimsenin müdahale etmemesini ister. Devlet güçlü olabilir ama toplum kendini sıkışmış hissederse o güç huzur getirmez.
Türkiye’de de zaman zaman aynı tartışmaları yaşamıyor muyuz?
Hayat tarzı üzerinden gerilimler, kadınların yaşam alanına dair sözler, “nasıl yaşamalıyız” tartışmaları… Toplum yoruluyor. İnsanlar kutuplaşmaktan yoruluyor.
Kimse kimsenin hayatına yön vermek istemediği bir düzen aslında en güvenli düzendir.
İran’daki o görüntüler belki de bize şunu söylüyor:
Baskı arttıkça umut başka yerden çıkar.
Ve insanlar bir kişiye değil, üzerlerinden kalkmasını istedikleri yüke tepki verir.
Ölüm sevinci normal değildir. Ama bir halkın bir ölümü “değişim ihtimali” olarak görmesi de boşuna değildir.
Belki de asıl ders şu:
Toplumların kalbini kaybeden hiçbir düzen uzun süre ayakta kalmaz.