Ana Sayfa Yazarlar Yeni hal yasası enflasyonu düşürmez

Yeni hal yasası enflasyonu düşürmez

-

Memlekette ne kadar hükümet gelip geçmişse ve ne zaman başları enflasyonla derde girmişse getirilen çözümlerden başında toptancı hallerine yeni düzenleme yapılması ve özelikle komisyonculuğun kaldırılması gelir.

Günlerce tartışılır, komisyonculara gözdağı verilir ama sonra da unutulur gider. Son bir yıldır enflasyon patlayınca ve en büyük suçlusu olarak gıda ürünleri, özellikle de yaş meyve ve sebze ilan edilince yeni hal yasası üzerinde çalışmalar başlandı. Ekonomi ile bağlantılı ne kadar bakanlık varsa işin içinde. Toplantılar, çalıştaylar bunlar üzerine verilen demeçler gırla gidiyor ama ortaya somut bir sonuç çıkmıyor.

Nedeni basit: bu kadar konuşulan değişikliklerle gerçekten fiyatların düşeceğinden hiç kimse emin değil. Dahası üretimden tüketime giden bol aracılı zincirin kırılıp kırılmayacağı da bilinmiyor.

Örnek verilim: Antalya’da üretici hale getirdiği bir kilo domates bir liradan satıyor. Komisyoncu buna en az yüzde 15 komisyon karını ekliyor. Ürün kamyona yüklenip Ankara’ya gönderiliyor. Nakliye ile birlikte Ankara geliş fiyatı 2 lirayı buluyor.

Burada tekrar komisyoncu parası, şehir içi dağıtım masrafı derken bizim bir kilo domatesin manava girişi üç lirayı buluyor. Bunun üzerine de manavın marketin yüzde 25 karı ekleyin, KDV’lerle birlikte domatesin fiyatı 4, 4.5 lirayı buluyor. Bir de organik ise 6 lirayı da geçiyor.

Şimdi amaç bu zinciri kırmak, en başta da aracıları kaldırmak. Yeni düzenlemede üretici örgütleri kuruluyor, komisyonculara tüccar adı adıyla iş yapmaları öneriliyor, semt halleri açılıyor, bu hallerde et süt gibi ürünlerinde satılması planlanıyor, bunların koordinasyonu için Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği devreye sokuluyor, vs. Dahası soğuk hava depoları kurulacak, yeni açılacak hal ortamlarında ambalajlama işlemleri de yapılacak.

Hayaller güzel de bunların gerçekleşmesi uzun bir süre alacak. Bir sürü yatırım yapılacak bunların maliyetleri ne olacak? Örneğin soğuk hava deposunun elektrik, ambalaj, işçilik giderlerini devlet mi ödeyecek? Olmayacağına göre ekle bunları ürünün etiketine, geldik yine aynı satış fiyatına.

Üstelik soğuk hava deposuna getirdiğinizde o ürün iki üç ay içeride kalacaksa fiyatı nasıl düşer? Talep edildikçe ve mevsimi dışında satılıyorsa fiyatı nasıl gerileyecek? Yeni hal düzenlemesiyle enflasyon daha da artmasın bu defa yeni maliyetler var diye?

PATLICANLAR DENİZE

Bir ürünün fiyatını arz ve talep belirler. Sizin o gün hale az ürün getirseniz, bir de turfanda ve talep de varsa fiyatı anında yükselir. Her yıl Mart ayında çağla, erik ve badem fiyatları 500 liradan başlar, Nisan sonunda 5-10 liraya düşer.

Biz de çok rastlanan diğer bir yöntemde bir ürünün fiyatı düşmesin diye hale, pazara getirilmez, tarlada çürümeye bırakılır veya hayvan yemine dönüştürülür. Geçenlerde Aydın’da ineklerin önüne koyulmuş tonlarca mandalina gibi.

Bizim kuşak İstanbul Haliç’e dökülen patlıcan resimlerini iyi hatırlar.
Hesaplamışlar, bizdeki yaş meyve sebze da ürünün yüzde 10’u tarlada, yüzde 20-30 hale gidene kadar, yüzde 10 da evlerde kayboluyormuş. Kısacası yarı yarıya kayıp var.

İşin tüketim boyutuna gelince biz meye sebzeyi bol tüketen bir toplumuz. Bizdeki manavlarda Avrupa’da olduğu gibi adet olarak meyve satılmaz. Yakında “enflasyonu azdırıyor diye kuru soğan adet olarak satılacak” diye bir karar çıkarsa şaşırmayın.

Çıktı çıkacak denilen, çıksa bile hayata geçmesi yıllar sürecek bu hal yasası da enflasyona çare olmaz. Yaza doğru TBMM’den çıkarsa iyi. Sonra hayata geçmesi derken yıllarca bekle ki enflasyon düşsün.

Ama sonuçta istediğiniz kadar “ey marketçilerden sonra hal komisyoncuları; ahlaklı davranın” deyin, destekleme, ucuz tohum, nakliye parası verin o ürününün fiyatına ilk satıcısı ve ilk alıcısı hal toptancısı karar verir. Gerisi zincirin işi.

SONSÖZ YORUMLARI

Lütfen yorumunuzu girin
Lütfen adınızı girin

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

İsmet Hazardağlı
İsmet Hazardağlıhttps://sonsoz.com.tr
1984 yılında çalışmaya başladığı gazetecilik mesleğinde, çeşitli haber ajansları, dergiler, gazeteler ve televizyon kanallarında muhabir ve üst düzey yönetici olarak görev yaptı. Sonsöz'de ekonomi yazıları ile sizlerle!

Bu Haberler Kaçmaz!

Yeni açıklanan rakamlara göre, Game of Thrones’un birinci bölümü ilk 24 saat içinde yasa dışı yollarla 55 milyon kez izlendi.

Game of Thrones hayranları büyük bir siber riskle karşı karşıya

Yeni açıklanan rakamlara göre, Game of Thrones’un birinci bölümü ilk 24 saat içinde yasa dışı yollarla 55 milyon kez izlendi.

SONSÖZ ÖZEL HABER VE RÖPÖRTAJLAR

ASMMMO Başkanı Ali Şahin’den önemli uyarı ekonomiye odaklanmalıyız

Ekonomik koşulların tüm topluma zarar verdiğini belirten Ankara Serbest Muhasebeci ve Malı Müşavirler Odası (ASMMMO) Başkanı Ali Şahin, "Gerekli önlemler alınmazsa uzun vadede ülke olarak büyük bir sıkıntı yaşayacağız"
Öz Taşıma İş Genel Başkanı Mustafa Toruntay gazetecilerle kahvaltıda bir araya geldi.

Öz Taşıma İş Sendikasından Mansur Yavaş’a Tam Destek

Öz Taşıma İş Genel Başkanı Mustafa Toruntay gazetecilerle kahvaltıda bir araya geldi.
Açılış konuşmasında söz alan TBD Başkanı Aktepe yerli ve milli destekli dönüşümün şart olduğunu ifade etti.

Yerli ve Milli Destekli Dijital Dönüşüm Şart

Açılış konuşmasında söz alan TBD Başkanı Aktepe yerli ve milli destekli dönüşümün şart olduğunu ifade etti.