Küçük mavi gezegenimiz kendi yıldızının çevresinde bilmem kaç milyarıncı turunu atarken insanlar kendi kültürel mihenk noktalarından başlatarak yılları, ayları ve günleri saymakta ve kendi kültürlerine göre takvimler oluşturmaktadır.

Zamanı ölçmenin ve sınıflandırmanın en önemli gerekçesi üretim dönemlerini belirleyebilmektir. Ne zaman tohumlar tarlalara atılacak, yağmurlar ne zaman yağacak, koçlar sürülere ne zaman katılacak bunların tamamı modern üretim süreçleri başlamadan çok önce dahi insanlar için son derecede hayati bir önem taşımaktaydı.

Bugün dünyanın çok önemli bir kısmı gibi bizde İsa’nın doğduğu yılı başlangıç yılı olarak kabul eden Miladi takvimi kullanmaktayız.

Roma İmparatorluğunda MÖ 45 yılında Jül Sezar, Jülyen takvimi hayata geçirmişti. Bu takvime göre yıl, Dünya’nın Güneş’in çevresinde dönmesiyle tamamlanıyordu. Takvim hayata geçirildiğinde, yılın hangi gün başlatılacağına karar verilmesi gerekiyordu. Romalılar için ocak ayı önemli bir aydı çünkü adını bir yüzü doğuya, bir yüzü batıya bakan Kapılar Tanrısı Janus’tan alıyordu. Ayrıca ocak ayı, 21 Aralık’taki kış gündönümü sonrası günlerin uzamaya başladığı dönemi imliyordu. Romalıların gücü dünyaya yayıldıkça takvimleri de yayıldı. Roma Hristiyan olduktan sonra bir tavim değişikliğine gitti ve Miladi takvimi kabul etti.

Miladi takvim ya da Gregoryen takvim, Jülyen takviminin yerine Papa XIII. Gregorius tarafından yaptırılan takvimdir. Milat’ı tarih başlangıcı ve Dünya’nın Güneş etrafındaki dönüş süresi olan 365 gün 6 saatlik zamanı 1 yıl olarak kabul etmektedir.

Zamanı ölçmek toplum yaşamı, hukuk ve ekonomi için çok ama çok önemlidir. Aslında insan uygarlığı zamanı ölçmeye başladığı andan itibaren kurulmuştur diyebiliriz.

Zamana bağlı olarak çalışırız ve zamana bağlı olarak yaşarız, zamanı ölçme becerimiz tüm toplumu ve tüm toplumsal faaliyetleri müthiş bir dakiklik ile senkronize etmektedir.

Güneş ve ayın hareketleri güneşin doğması ve batması, güneşin yıllık döngüleri ile oluşan mevsimler hep insanın zamanı ölçmek için kullandığı en temel göstergeler olmuştur. Bugün elimizde atom saatleri gibi zamanı çok daha hassas ölçebilen aletlerimiz olsa dahi hala zamanı güneşin ve ayın döngüleri ile algılamaktayız.

Elbette insanlığın kullandığı ilk ve tek takvim Miladi takvim olmamıştır mesela Türkler Müslüman olmadan önce “Ay-Güneş Takvimleri” sınıfına giren On İki Hayvanlı Türk Takvimi’ni kullanıyorlardı. Bu takvimde yıllar sayı ile değil, hayvan isimleriyle tespit edilmişti. Türklerin ulusal takvimi olarak kabul edilen ve Orta Asya’da yaşayan Türk toplulukları tarafından kullanılan on iki hayvanlı takvimi Moğollar, Hintliler ve Çinliler de kullanmışlardır.

Kaşgarlı Mahmud’un 1072-1074 yılları arasında kaleme almış olduğu Divânü Lugâti-t Türk adlı eserinde belirtildiğine göre, On İki Hayvanlı Türk takvimindeki 12 yılın adı söyledir: Sıçan yılı, Öküz yılı, Pars yılı, Tavşan yılı, Timsah yılı, Yılan yılı, At yılı, Koyun yılı, Maymun yılı, Tavuk yılı, Köpek yılı ve Domuz yılı.

On İki Hayvanlı Türk Takvimi’nde bir gün, 12 eşit bölüme ayrılmıştır. Bunların her birine çağ adı verilir. Çağ, iki saatlik bir zamana karşılıktır. Bir çağ sekiz geh’e ayrılır.

Türk takvimine göre, bir yıl 12 aydan oluşmaktadır. Aylar, birden başlayarak sayılara göre, şöyle sıralanmıştır: Aram ay, İkindi (İkinci) ay, Üçünç ay, Törtünç ay, Beşinç ay, Altınç ay, Yedinç ay, Sekizinç ay, Dokuzunç ay, Onunç ay, Bir Yiğirminç ay, Çaksaput ay.

Başka bir takvim sistemi de Araplar tarafından kullanılmıştır Hz. Muhammed’in Mekke’den Medine’ye hicretini (miladi 622 yılı) başlangıç kabul eden Hicri Takvim ay takvimleri grubundandır. Hicri Takvim ilk olarak Hz. Ali’nin önerisiyle Hz. Ömer dönemimde kullanılmaya başlanmıştır. Türkler de Müslüman olduktan sonra bu takvimi benimseyip kullanmaya başlamışlardır.

Elbette Maya takvimi gibi bu gün kullandığımız takvimlerden radikal bir şekilde farklılık gösteren başka takvimler de vardır.

Miladi takvime göre bugün yeni bir yıla girdik bu yeni yılın tüm insanlığa iyilikler getirmesini umut ediyorum.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz