“Enflasyonla topyekun mücadele, baskı yok gönlünce fiyatlarınızda yüzde 10 indirim yapın” denildi ama işin içine valiler de“fiyat komiseri” olarak sokuldu, kampanyanın havası kaçtı.

İçişleri Bakanlığı’nın genelgesine göre, valiler, tüketiciyi korumak adına stokçulukla, fahiş fiyatlarla mücadele edecekler, gerek gördüklerinde ürünlerin fiyatlarını belirleyecekler. Eskiden buna narh koymak, (yani fiyatları sabitlemek) denilirdi. Bilmeyen AKP’lilere de hatırlatalım, İsmet Paşa döneminde de “Milli Koruma Kanunu” adıyla benzeri uygulama yapılmıştı.

Peki, pratikte nasıl yürüyecek bu işler? Şimdi ihbar üzerine veya denetleme altında baskınlar yapılacak, “filanca depoda stok var” denilecek, polisler eşliğinde görevliler gelecek, basacaklar cezayı, belki ürünlere el koyulacaklar, satıcıyı “ibret-i alem için” gözaltına bile alacaklar. Yetkiler sınırsız.

İş bununla bitse iyi. En son örneğini Ankara’da ekmek fiyatlarında gördük, Vali Bey isterse herhangi bir ürünün fiyatını belirleyebilecek ve “mazeret, itiraz, maliyet dinlemem, bu fiyattan satılacak” diyebilecek. Örneğin; “bu ilde limonun fiyatı beş kuruş” derse limon beş kuruştan satılacak.

Bir zamanlar bedava kömür, makarna, buzdolabı dağıtmak için kamyonlara binen Valiler şimdi, “stokçu avına” çıkıp depo, ambar basmaya gidecekler. Yanlarında kameralar, bir de “utanmıyor musun, vatan haini? “ benzeri azarlamalarla ”stokçu yakaladık” haberlerini Ankara’ya uçuracaklar, aferin alacaklar.

Stokçu ne yapacak? “Vali paşam biz bu malları stoklamıyoruz, satamadığımızdan şişti kaldı” derse ve haklı çıkarsa? Olmadı, Vali gittikten sona araya hatırlı isimleri sokacak, milletvekiline ulaşacak, durumu anlatacak, milletvekili de valiye “bu arkadaşı rahat bıraksak, zaten zordaymış” filan diyecek, konu kapanacak.

SONU KARABORSA VE YOKLUK

Bu işin diğer bir sonu karaborsacılığa ve ürün yokluğuna kadar gidebilir. Dahası kimi yörelerde bazı malların kıtlığı çekilebilir. Tüccar kesimi” “istediğimiz fiyatı bulamıyoruz, zararına satamayız, iflas ederiz” savunmasıyla ticarete, esnaflığa ara verirlerse veya tezgah altına indirirse o zaman yokluğu çekilen ürünler yandaki komşu ilden mi gelecek ya da örneğin sivri biber yok, Vali, Antalya Halinden mi alıp getirecek?

Günümüzde ürünler örneğin bakliyat, buğday, un, sebze meyve, canlı hayvan fiyatları, yerel ticaret borsalarında kendi arz talep döngüsü içinde günlük belirleniyor. İyi mal yüksek, kötüsü düşük fiyattan satılır. Örneğin halde, pazarda sebze meyvede ürünler elde kalmaya başlayınca satılsın diye fiyatları düşürülür. Şimdi Valilik fiyatları o ilde sabitleyince iyisi de kötüsü de aynı fiyattan mı satılacak? Yoksa saat başı sabit fiyat mı açıklanacak?

Ya da başka bir ilde daha yüksek fiyat koyulmuşsa, tüm ürün o ile gider. Domatesin fiyatı Ankara Çankaya ile Ayaş‘da aynı olabilir mi?

Mevsim sonu gelmiş, karpuzun kilosu on liraya kadar alıcı buluyor, Valilik “hayır, enflasyonu azdırma, fiyatı beş liradır” derse kim karpuz getirir de satar? Bu defa Adana’daki üretici “karpuz elimizde kaldı” diye bağırmaya başlar, işler karışır. Merak ettiğimiz, örneğin dolar 10 oldu, Vali, “hayır 6 liradan satılacak” diyebilir mi?

Kalıcı çözüm, serbest piyasa kurallarını unutun, tüm ülke genelinde fiyatları İsmet Paşa gibi tek merkezden belirleyin, enflasyon da sabitlensin..

STOKÇU KALMADI

İşin özünde stokçu aranıyor ya, iddia ediyorum, şu an itibarıyla memlekette bir tane stokçu kalmamıştır. Adam enayi mi? Stokladığı malları bölerek değişik depolara, evinin bodrum katına çoktan saklamıştır bile.

Stokçulukta1980 öncesinden gelen köklü bir kültürümüz var. Boşuna stokçu avına çıkmayın, bu kişilerin itibarlarını da zedelemeyin. Ne de olsa” minareyi çalan kılıfı hazırlamıştır”.

Bu tür çok karmaşa yaratacak genelgeler yerine Valileri, illerinde üretime ve kalkınmaya yönelik projeleri hayata geçirmek, kamu binalarında tasarrufa gitmek, makam araçlarını azaltmak için teşvik edilse daha faydalı olur.

Bu arada Belediye Başkanları ne yapacak? Bu tür işler esas onların yetkisinde.
Şimdi valilerle stokçuyu “önce ben bastım, hayır ben bastım” rekabetine girerlerse, malum seçimler yaklaşıyor, işin ucunda adaylık var, seyredin gümbürtüyü…

FACEBOOK YORUMLARI

SONSÖZ YORUMLARI

Lütfen yorumunuzu girin
Lütfen adınızı girin

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.