Topal Osman

1
258

Topal Osman, tam künyesi Feridunzâde Osman Ağa. Hakkında çok şeyler yazıldı, çizildi. Onu göklere çıkaranlar da oldu, yerin dibine batıranlar da. Ama tarihçiler için o, tarihi bizzat yazan, tarihin aktörlerinden birisi. Tarihçinin gözünde yazılanların iyisi ve kötüsü yok. Sadece doğrusu ve yanlışı var. İşte tarihçinin görevi, bu ayıklamayı doğru bir şekilde tam olarak yapmak ve gerçeği, sadece gerçeği ortaya çıkarmaktır.


Araştırmacı-yazar Murat Dursun Tosun, aslen Giresun’un Alucra ilçesinden. 1961 yılında İstanbul’da doğmuş, Gebze İleri Teknoloji Enstitüsü İşletme Bölümü’nde Yüksek Lisans yapmış. Ancak çalışmalarını daha çok Karadeniz Bölgesi tarihi üzerine yoğunlaştırmış. Aynı zamanda ahşap hat sanatı olarak tanımlanan naht sanatı uzmanı.
Tosun’un, Belgelerle Feridunzâde Osman Ağa Nam-ı Diğer Topal Osman isimli son eseri, sayısı 54’den fazla olan eserlerinin sonuncusu. Yanlışı ve eksiği olmadan bu kadar çok eser yazabilmek fizik olarak pek mümkün değil gibi. Ama yazarın gayreti ve bu işi ticaret için yapmıyor olması takdire değer. Biz kopyala-yapıştır yöntemiyle çalışan, intihallerle dolu kitapları “yeni kitap yazdım” diye halka pazarlayan şarlatanlar gördük. Bu yüzden Murat Dursun Tosun’un çalışmalarını bir istisna olarak değerlendirmek istiyorum.


Topal Osman isimli bu eserde I. Bölüm, Karadeniz Bölgesi’nde Ermeni ve Rum olaylarının başlangıcı ve gelişim safhaları ile ilgili belgelere ayrılmış. Nutuk’ta Atatürk’ün anlatımıyla bu olayların nasıl başladığı anlatılmış.
II. Bölümde Ali Şükrü Bey Olayı Öncesine Kadar Olan Dönem ve Topal Osman’ın kısa hayat hikâyesi ele alınmış. Topal Osman’ın Belediye Başkanlığı, 1919’da İstanbul’dan soruşturma için müfettiş gönderilmesi, İstanbul’da Divan-ı Harp’te yargılanmak istenilmesi, Mustafa Kemal Paşa’nın 9. Ordu Müfettişi olarak bölgeye gelişi, Meclis-i Vükelâ’nın Osman Ağa hakkındaki af talebi, Rum Haçika Çetesi’nin Giresun’a gelmesi, Osman Ağa ve adamlarından 169 kişinin affedilmesi, 1920 yılında Osman Ağa’ya suikast teşebbüsü, Osman Ağa’nın Ankara’ya ve Cephe’ye gidişi gibi birçok başlık bu ikinci bölüme sığdırılmış.
III. Bölümde ise Ali Şükrü Bey’in öldürülmesi ve Osman Ağa’nın tek zanlı olarak ortaya çıkması, çeşitli gazetelere yansıyan şekliyle yorumsuz olarak aktarılmış. Yazar bu aktarma işinde gazete küpürlerinin orjinallerini vermiş ve daha sonra yeni yazıya aktarmış. Arapça- Farsça kelime ve deyimleri parantez içerisinde açıklamış.

Yazar, bu aktarımlardan sonra SONUÇ başlığı altında değerlendirmelerde bulunmuş. Bunu yaparken de salt anlatılanları sorgulamak yerine yeniden bilgi aktarımı yapmış, tarihi çerçeveyi çizmeye çalışmış. Teknik olarak bunun daha önceden yapılmış olması ve sonuç kısmında sadece değerlendirme yapılmış olması beklenirdi. Bu durum, yazarın tarih formasyonu almamış olması veya konuya doğrudan girmek istememesi ile açıklanabilir. Ama bunlardan daha önemli olan yazarın objektif tarihçilik konusundaki kararlılığıdır.
Murat Dursun Tosun’un işaret ettiği gibi (s. 389) Topal Osman’ın hayatı, 27 Mart 1923’e kadar olan birinci bölümü ve 27 Mart 1923’ten sonraki karanlık kısmı olarak iki ayrı bölümde değerlendirilmelidir. Bir başka deyişle iki ayrı Topal Osman vardır:
Birincisi Rum ve Ermeni çetecilerine karşı silâha sarılan bir Karadeniz delikanlısı, 49. Alay’da vatan savunmasına katılan bir gazi. Bir kahraman.


İkincisi ise kendisi gibi bir Karadeniz delikanlısı olan Trabzon Milletvekili Ali Şükrü Bey’in canice öldürülmesi olayına katılmak bahtsızlığını yaşamış, eli kanlı bir katil.
İşte tarihçi için Topal Osman’ı yazmak bu bakımdan çok zor bir iştir. Onun maceralarla dolu hayatının 50 yılı, en azından Türkler için kahramanlıklarla doludur. Son 5 günü ise bütün bu kahramanlıkların yerle bir edildiği bir tsunami faciasıdır. 1923’e kadar olan faaliyetlerinden bir-iki olay dışında daha çok Ermeni ve Rumlar şikâyetçi olmuşlardır. Son beş günde yaptıklarından ise vicdan sahibi olan herkes.


Yazar, Topal Osman’ın hayatının tsunamisi olan son 5 günü değerlendirirken de daha çok soru sorarak gerçeği ortaya çıkarmak istemiştir. Ancak vardığı iki sonuç önemlidir: Birincisi, Atatürk’ü canından aziz bilen bu Karadeniz uşağı, bu cinayet kararını tek başına kendiliğinden almış olamaz (s. 394). İkincisi ise olayın kilit isimlerinden Miralay İsmail Hakkı (Tekçe) Bey’in yaralı olarak ele geçmiş olan Topal Osman’ı konuşmaması için bizzat infaz ettiğidir ( s. 394).
Ali Şükrü Bey’in muhalefetin en korkusuz milletvekili oluşu ve onun şehit edilmesinin hemen ardından Birinci Meclis’in yeni seçim kararı alması ve muhalefetin bütünü ile tasviye edilmiş olması olayın kilit noktası olarak değerlendirilmektedir. Ancak bu konuda Murat Bıyık tarafından yapılmakta olan doktora tezinin sonuçlarını beklemek en doğrusu olacaktır.


Bu konular Cumhuriyet Tarihi’mizin netameli konuları olarak görülmüş ve akademik düzeyde yeterince incelenmemiştir. Konunun siyasî yönü devam ettiği için inceleme yapmanın zorluğu kabul edilebilir bir durum. Konuya giren alaylıların yazdıkları ise çoğu zaman şahsî bakış açısını yansıtan bilim dışı yorum ve değerlendirmeler, akıl almaz bilgi kirlilikleri içermektedir. Artık konuyu akademik olarak ele almak ve sadece akademik kurallar çerçevesinde değerlendirmek zorundayız. Zor bir şey. Ama yapmak zorundayız. Kırmadan, dökmeden.

1 Yorum

  1. Yazar, Topal Osman’ın hayatının tsunamisi olan son 5 günü değerlendirirken de daha çok soru sorarak gerçeği ortaya çıkarmak istemiştir. Ancak vardığı iki sonuç önemlidir: Birincisi, Atatürk’ü canından aziz bilen bu Karadeniz uşağı, bu cinayet kararını tek başına kendiliğinden almış olamaz (s. 394). İkincisi ise olayın kilit isimlerinden Miralay İsmail Hakkı (Tekçe) Bey’in yaralı olarak ele geçmiş olan Topal Osman’ı konuşmaması için bizzat infaz ettiğidir ( s. 394).
    Ali Şükrü Bey’in muhalefetin en korkusuz milletvekili oluşu ve onun şehit edilmesinin hemen ardından Birinci Meclis’in yeni seçim kararı alması ve muhalefetin bütünü ile tasviye edilmiş olması olayın kilit noktası olarak değerlendirilmektedir. Ancak bu konuda Murat Bıyık tarafından yapılmakta olan doktora tezinin sonuçlarını beklemek en doğrusu olacaktır.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz