Ülkemiz uzun yıllar iyi, kötü çok şey başardı, çok şey değiştirdi ama bir şeyi başaramadı: vergiyi tabana yaymak.

Nice maliye bakanı geldi, geçti, istisnasız hepsinden “basit, etkin, geniş tabanlı ve daha adil, mevzuatı sade bir vergi sistemi getireceğiz” sözlerini dinledik. Bu nasıl bir hedeftir ki bir türlü gerçekleşmediğinden tüm maliye ile ilgili bakanların konuşma metinlerde hatta hükümet programlarında sürekli yer alır ve her fırsat tekrarlanır?

Bu vergiyi tabana yaymak ne iştir? Kimdir bu vergi tabanının muhatapları, nerede yaşarlar, neden vergi ödemezler?

Burada kast edilen taban orta ve alt gelir gruplarındaki vergi mükelleflileri ise bunlara neden bir türlü ulaşamadık, bulamadık, inlerine giremedik?

Tavan deyince ortanın üstü yani kaymak tabaka gelir grupları anlaşılıyor. Öyle ya bu grup vergisini kuruşu kuruşuna, zamanında ödüyor ancak geri kalan bu taban vergi ödemeden bir güzel yaşıyor. Demek vergide “tabana kuvvet” zamanı gelmiş.

HERKES VERGİ MÜKELLEFİ

Türkiye’de adil vergiden ne anlaşılır o da bilinmiyor. Adalet denince şu meşhur “çok kazanandan çok, az kazanandan az” lafı vardır ya bu da tam bir Maliye klasik söylemidir üstelik vergi tabanını yaygınlaştırmakla ile çelişir.

Nedeni basit. Devletin vergi gelirlerinin yüzde 80’ini dolaylı kalemlerden geliyor.  Bu konuda hamdolsun dünya birincisiyiz. Bugün satın almaya kalktığımız her türlü mal ve hizmette vergi var. Bunu zengini de fakiri de, silgi, defter alan yedi yaşındaki öğrenci de ödüyor. Sonuçta 82 milyon insanımız dolaylı ve/veya dolaysız vergi mükellefiyiz.!

Örneğin, benzin alındığında ki 22 milyon araç var, bu da, bu kadar her insanın vergi ödediği anlamına gelir. Bunların hepsi üst gelir gruplarında değil ya? Üstelik bunların tümü yemez içmez, diğer hiçbir vergisini ödemez ama iş motorlu araçlar vergisine gelince gününü sektirmeden öder.

Diğer bir örnek, vergiden vergi almak ya da üst üste başka vergi eklemek de bize mahsustur. Otomobil aldığınızda KDV eklenmiş tutara bir de özel tüketim vergisi bu da yetmez, çevre vergisi de eklenir, 100 bin liralık araç olur 200 bin lira.

Bu anlayışı yani “alan, tüketen ödesin” diyen rahmetli Turgut Özal yerleştirdi. İşte size adalet! Otomobil almazsan bu vergileri ödemezsin. Daha farklı hangi vergi adaletinden bahsediliyor?

AZ ÇOK KAZANANLAR

Ne zaman vergi gelirleri azalırsa “efendim şu şu meslek grupları acayip para kazanıyorlar ama iş vergiye gelince, ne fiş, ne fatura, ne beyan ediyorlar” sözü hemen tekrarlanır. Bu da boştur. Yine Özal zamanından kalan beyana dayalı vergi ödenmesi vardır. Yani ne yazarsan Maliye ona bakar. Çok şüphelerse inceleme yapar. Hele bir de zamanında öderseniz Maliye sizle uğraşmaz, en fazla vergi ödeyenler listesine bile girersiniz.

Vergi mevzuatı, diğerlerinde olduğu gibi, dili hiçbir zaman sadeleşmez, basitleştirilmez. Mevzuatın büyük bölümü eski Türkçe ile yazılıdır, anlaşılmaz. Vergi camiası da bunun basitçe anlaşılmasını istemez.

Vergi mevzuatı ayrıca öyle karmaşıktır ki basitleştirsen de içinden çıkılamaz. Bunu rahmetli eski Maliye Bakanı Adnan Kahveci denedi, ömrü yetmedi. Bir de o kadar sık değiştirilir ki anlamak için onlarca Resmi Gazete’ye bakmanız gerekir.

Vergi hesaplamaların gelince, zaten bu ayrı bir uzmanlık işidir, sade vatandaş yapamaz. Bir sürü istisnalar, muafiyetler, ek indirimler vs. vardır Bunlar aynı zamanda vergi yükümlülüklerini azaltmak için “bazı kolaylıklar” sağlar. Bir yerde “şu kadar vergi ödeyeceksin” der diğer yanda “şu şu maddeler uyarınca vergin azılır” der, bir bakarsınız o yıl onca gelire rağmen zarar çıkar, vergiden kurtulursunuz.

Onun için vergi tabanını aramak için zaman harcayacağınıza, kesinleşmiş (tahakkuk etmiş) vergilerin toplanmasına (tahsilatına) bakın. Özellikle de vatandaşın ödediği KDV’yi sermayesine ekleyenlere!

FACEBOOK YORUMLARI

1 Yorum

  1. Yorma kafani ismetim bu ulke adam olmaz.böyle gelmiş böyle gidiyor.turkiye son 60 senede sağ partilerce yonetildi sonuç ortada.sol partilere turkuyede prim yaptirtmadilar.Onun icin sağ cenahin meyveleri bunlar.hazar kardeş daha yasayarak ögreneceksin.

SONSÖZ YORUMLARI

Lütfen yorumunuzu girin
Lütfen adınızı girin

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.