Şehzade Cem’in İktidar Kavgasını Sömürenler

Şehzade Cem, babası Fatih Sultan Mehmet öldüğü zaman henüz 23 yaşında idi. Fatih Kanunnâmesi’ne göre kendisinden 11 yaş büyük ağabeyi Bayezid ile eşit haklara sahipti.

0
282

Şehzade Cem, babası Fatih Sultan Mehmet öldüğü zaman henüz 23 yaşında idi. Fatih Kanunnâmesi’ne göre kendisinden 11 yaş büyük ağabeyi Bayezid ile eşit haklara sahipti.

Sadrazam Karamanî Mehmet Paşa gibi büyük destekçisi vardı.

Şairdi, zekiydi, güçlü kuvvetli idi ve iyi bir eğitim görmüştü.

Şehzade Cem

Ama devletin başına geçmesi için Hüma Kuşu (Devlet Kuşu) gelip omuzlarına konmamıştı.

Fatih ölünce (veya öldürülünce) Sadrazam çoğunluğun isteğine uyarak Amasya’da bulunan Bayezid’e haberci göndermek zorunda kaldı. Ama gönlü Cem’in padişahlığından yanaydı. İnce bir planla kendi adamını gizlice Cem’e gönderdi. Ancak bu adamı Anadolu Beylerbeyi Sinan Paşa yakalayarak öldürdü. Sadrazamın bu tertibini haber alan yeniçeriler ayaklanarak Sadrazamı öldürdüler.  Böylece Cem Sultan en büyük destekçisini kayıp etmiş ve Bayezid Sultan İstanbul’a gelerek tahta oturmuştu (20 Mayıs 1481).

John Freely – Cem Sultan

Şehzade Cem, kaderine razı olacak bir adam değildi.

Asker toplayarak İstanbul’a yürüdü. Bursa yakınlarına Bayezid Sultan tarafından gönderilen Ayas Paşa komutasındaki orduyu yendi ve Bursa’yı ele geçirdi. Adına para bastırdı, hutbe okuttu. Artık Osmanlı ülkesinde iki padişah vardı. Ama saltanat ortak kabul etmiyordu. İki padişahtan birisinin mutlaka ortadan kaldırılması gerekiyordu.

İki kardeşin orduları İnegöl ovasında savaşa giriştiler.

Cem’in komutanlarından Yakup Bey, Bayezid tarafına geçiverince Cem Sultan yenilerek Eskişehir, Konya, Şam yoluyla Mısır’a iltica etmek zorunda kaldı.

İlk olarak Cem Sultan’ı kullanan Memluk Sultanı Kayıtbay oldu.

Cem Sultan

İstanbul’un fethinden sonra Osmanlılar artık Mısır Sultanı’na fazla değer vermiyorlardı. Kayıtbay’ın eline önemli bir koz geçmişti. Cem Sultan’ı bir padişahı karşılarmış gibi karşıladı. Ama Cem, İnegöl yenilgisinde bütün hazinesini kayıp etmişti. Mısır’da parasızlık çekince yine ağabeyine başvurarak para istedi. Bayezid, Kudüs’te oturması ve siyasetten uzak durması şartıyla kendisine şehzadelikten aldığı tahsisatın aynen gönderileceğini bildirdi. Cem’in iktidar hırsı bitecek gibi değildi. Bu teklifi fazlaca düşünmeden geri çevirdi. O yıl hacca giderek hac görevini yerine getirdi.

Karamanoğlu Kasım Bey iki kardeş arasındaki iktidar çekişmesinden ümide kapıldı.

Karamanoğlu beyleri kendilerini Selçukluların mirasçıları olarak görüyor ve Osmanlı hakimiyetine karşı aşırı bir direnç gösteriyorlardı. Kasım Bey Osmanlılara yenilmiş ve Akkoyunlular’a sığınmıştı. Osmanlılarda taht kavgası başlayınca Akkoyunlular’ın yanından ayrılarak Taşeli’ne geldi ve etrafına toplanan aşiretlerle Konya’yı kuşattı. Mısır’a Cem’e haber gönderdi ve kendisini Anadolu’ya birlikte mücadele etmeye çağırdı. Birisi eski beyliğini Osmanlı’dan koparacak, diğeri bununla işbirliği yaparak “Konya vilayeti olmayan” bir Osmanlı ülkesinin sultanı olacaktı…

Kasım Bey, Osmanlı kuvvetlerine yenilecek olurlarsa Şehzade Cem’in Rumeli taraflarına geçerek mücadeleyi o bölgede yürütmesinin doğru olacağı tezini öne sürdü. Böylece İstanbul iki ateş arasında kalacak, Kasım Bey Anadolu’da Karamanoğlu topraklarına yeniden sahip olabilecekti. Bu sırada Cem, Bayezid Sultana bir teklif daha götürdü. “Anadolu kendisine bırakılsın, ağabeyi Rumeli topraklarında hükümdarlık yapsın” istiyordu. Doğal olarak bu ham bir teklifti ve anında geri çevrildi.

Şehzade Cem’in Rodos şövalyeleri ile tanışıklığı vardı. Bir adamını göndererek yenilgi halinde kaçacak bir kapı olarak Rodos’u seçti.

Şehzade Cem ve Karamanoğlu Kasım Bey toplamış olduğu kuvvetlerle 6 Haziran 1482 tarihinde Konya’yı kuşattılar. Konya halkı Karamanoğulları’nın bitmeyen bu iktidar hırslarından dolayı çok zorluklar çekmişlerdi. Bu sefer yeniden bir maceraya atılmak istemediler ve şehri savunmakta Hadım Ali Paşa’ya destek verdiler. Aksaray halkı da Konyalılar gibi Cem’in yanında olmayı istemediler.

Cem’in güvenilir komutanlarından Trabzonlu Mehmet Bey, Sivas Beylerbeyi Süleyman Paşa kuvvetlerine yenilerek öldürüldü. Cem Sultan ise Hersekzâde Ahmet Paşa karşısında Ankara’da, Akşehir’de, Konya Ereğlisi’nde tutunamayarak Taşeli’ne çekildi. Oradan Anamur’a geldi. Deniz bir kurtarıcı gibi gözünün önündeydi. Rodos’a gönderdiği adamı Frenk Süleyman Ağa, Rodos şövalyelerinden 3 gemi alarak gelip yetişti.  Ailesi ve yakın adamlarıyla gemiye binen Cem Sultan 26 Temmuz 1482 tarihinde Rodos’a geldi ( Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi, III/1, 170).

Cem Sultan iktidar mücadelesinin birinci devresini yenilgilerle kapatmıştı. Şimdi zillet ve pişmanlıklarla dolu ikinci devresi başlayacaktı.

Onun iktidar hırsı Karamanoğlu Kasım Bey’in yeniden beylik makamına geçmesini sağlayamamıştı. Ancak yapılan savaşlarda binlerce günahsız insan ölmüş, Karamanî Piri Mehmet Paşa, Gedik Ahmet Paşa gibi değerli devlet adamları da Cem’in iktidar ateşinde yanıp yok olmaktan kurtulamamışlardır. Şehzade Cem’in Hristiyan dünyasının elinde oyuncak edilmesinin acı hikâyesini gelecek yazımızda anlatacağız.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz