Konferans, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun (Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK)) Ankara’daki konferans salonunda yapılacak.

Uzayda güvenlik ve siber tehditler masada

INSECSPACE’2026 Konferans Başkanı Ali Yazıcı, uzay ve uydu teknolojilerinin artık yalnızca teknolojik ilerlemenin değil, aynı zamanda güvenlik ve stratejik egemenliğin de temel unsuru haline geldiğini vurguladı.

Yazıcı’ya göre günümüzde uzay sistemleri; siber saldırılar, elektronik harp faaliyetleri, sinyal karıştırma girişimleri ve veri güvenliği riskleriyle karşı karşıya. Bu durum, uydu altyapılarının yalnızca performansını değil, güvenilirliğini ve sürdürülebilirliğini de doğrudan etkiliyor.

Kritik teknolojiler ve yeni nesil yaklaşımlar

Konferans kapsamında şu başlıklar öne çıkacak:

• Yapay zekâ destekli uydu sistemleri
• Kuantum teknolojileri ve uzay uygulamaları
• Çoklu yörünge (multi-orbit) operasyonlar
• Çift kullanım (dual-use) teknolojiler
• Robotik enkaz temizleme çözümleri
• Uydu ömrünü uzatma teknolojileri
• Tedarik zinciri güvenliği

Etkinlikte ayrıca “Uydu Sistemlerinde Yenilikçi Teknolojilerin Güvenli Kullanımı” teması çerçevesinde oturumlar düzenlenecek.

Sektörün tüm paydaşları bir araya geliyor

Konferans; uydu operatörleri, savunma ve havacılık sanayi temsilcileri, kamu kurumları, politika yapıcılar, akademisyenler ve AR-GE uzmanlarını aynı platformda buluşturmayı hedefliyor.

Uzmanlara göre INSECSPACE’2026, Türkiye’nin uzay ekosisteminde güvenlik odaklı inovasyon kültürünün gelişmesi ve uluslararası iş birliğinin güçlenmesi açısından stratejik bir rol oynayacak.

Bu süreçte Marmara Denizi'nde sağlıklı şekilde varlığını sürdüren pinalar ise bilim insanlarınca yakın takibe alındı.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü ile Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi işbirliğinde yürütülen PİNA-İZ projesi kapsamında türün dağılımı ve sağlık durumu izlenmeye başlandı.

Saha çalışmalarının ardından gelen ihbarlar ise araştırma ekibini şaşırtan yeni bir tabloyu ortaya çıkardı.

Erdek'teki bir midye çiftliğinden gelen görüntüler üzerine bölgeye giden bilim insanları, üretim halatlarına yoğun şekilde tutunmuş bebek pinalarla karşılaştı.

Henüz birkaç santimetre boyundayken halatlara yerleşen pinaların kısa sürede büyüdüğü, 7 ile 16 santimetreye ulaşarak sağlıklı şekilde yaşamını sürdürdüğü tespit edildi. Yapılan dalışlarda ölü pinalara rastlanmaması dikkati çekti.

Bu durum, Akdeniz'de neredeyse tamamen yok olan tür için Marmara Denizi'nin kritik bir yaşam alanı haline gelmeye başladığını gösterdi. Avrupa ve Kuzey Afrika kıyılarındaki birçok ülke, Marmara'dan taşınan pina larvalarını yakalayabilmek için yoğun çaba harcarken, Marmara'daki doğal çoğalma süreci bilim insanları tarafından 'çok kıymetli' olarak değerlendirildi.

İzleme çalışmalarında yer alan Piri Reis Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Sarı ve Erdek Dalış Kulübü Eğitmeni Osman Benli, AA ekibi ile Erdek'te pinaların midye üretim halatlarına tutunduğu alanda dalış yaparak, incelemelerde bulundu. AA muhabiri su altından anons çekerek, alandaki durumu aktardı.

'Midye halatlarına tutunup büyümüşler'

AA muhabirine açıklama yapan Prof. Dr. Sarı, yürüttükleri PİNA-İZ projesi kapsamında önce Marmara Denizi'nde pinaların dağılım haritasını çıkardıklarını, yeni katılımlar ile sağlık durumlarını izlemeye aldıklarını söyledi.

Sarı, 'PİNA-İZ projesini duyurduktan sonra midye çiftliklerinden, sağdan soldan 'Hocam bizim çiftlikte pina var.', 'Midye halatlarının üstüne tutundu.' şeklinde haberler gelmeye başladı. Çok ilginç geldi bize. Sonra görüntüler attılar. Gelip baktığımızda çok şaşırdık. Çünkü çok yoğun şekilde bebek pinalar, daha küçücükken gelmişler ve midye halatlarına tutunup, orada büyümüşler. Halatların üstünde çok fazla bebek pinaya rastladık, bu bizi çok heyecanlandırdı.' diye konuştu.

Yaptıkları su altı dalışında bazılarının 7, bazılarının 16 santime ulaştığını ve gayet sağlıklı olduklarını tespit ettiklerini aktaran Sarı, hiç ölüme rastlamadıklarını dile getirdi.

'Bu görüntüler bizim açımızdan çok önemli ve kıymetli'

Prof. Dr. Sarı, 2016-2019 yılları arasında Akdeniz'deki bütün pinaların öldüğünü belirterek, şöyle devam etti:

'Fransa, İtalya, İspanya, Fas, Tunus, Slovenya gibi ülkeler Marmara'dan akıntılarla o tarafa giden pinaları yakalamaya çalışıyor. Bizim burada midye halatlarımıza tutunan pinaları onlar çok büyük bütçeler ve yoğun işçilikle yakalamaya çalışıyorlar, dolayısıyla bu görüntüler bizim açımızdan çok önemli ve kıymetli. Midye çiftliklerinde bulunan bu pinaların hasat esnasında dibe tutundukları ipçikleri kopartmadan dikkatlice alıp, çiftliğe yakın uygun habitatlara bilim insanlarının rehberliğinde taşınması lazım. Böyle yaparsak sağlıklı şekilde yaşamaya devam eden pinaları geliştirmiş, korumuş oluruz.'

Sarı, bu bilgiler ışığında projenin devamı kapsamında hem bu çiftlikte hem de diğerlerinde takibe devam edeceklerini ve yapacakları raporlamanın ardından uygun prosedür belirlenerek, pinaların uygun alanlara taşınmasını Bakanlığa tavsiye edeceklerini kaydetti.

Midyelerin hasat zamanında pinalara zarar vermemek için çok hassas bir çalışma yürütülmesi gerektiğini aktaran Sarı, midye hasadından önce bu çiftlikteki pinaları alarak Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü altında Marmara Denizi ve Adalar Özel Çevre Koruma Bölgesi Daire Başkanlığının vereceği resmi izinle uygun alanlara taşıyacaklarını söyledi.

Midye çiftliklerine hasat öncesi kontrol çağrısı

Prof. Dr. Sarı, pinaların korunmasının Marmara Denizi için kritik önem taşıdığını vurgulayarak, şunları kaydetti:

'Dünyadaki son sığınağı olan Marmara Denizi'nde pinanın sağlıklı yaşamına devam ettiğinin en güzel kanıtlarından bir tanesi bizim açımızdan. Eğer biz Marmara'yı kirletmezsek, korursak, Marmara ekosistemini güçlendirirsek, iyileştirirsek, pinalar çoğalacak. Burada çoğalan pinalar, toplu ölüme neden olan hastalıklara yenildikten sonra inanın bütün Akdeniz'e yayılacak. Buradaki pina larvaları bütün Ege'ye, Akdeniz'e yayılacak. Onun için Marmara, esasında bütün dünyanın göz bebeği, son sığınağı ve umudu, bunu korumamız lazım. Marmara'nın umudu pina, çünkü müsilajla boğuşuyor, arıtmadan denize boca ettiğimiz suları pina temizliyor, öbür taraftan da diyoruz ki Akdeniz'in umudu da Marmara çünkü pinalar burada yaşama tutundular. Buradan bütün Akdeniz'e yayılma potansiyeli var.'

Sarı, Marmara Denizi'nde 50'nin üzerinde midye çiftliği olduğunu belirterek, 'Bunların tahmin ediyorum ki az ya da çok hepsinde pinalar var. Midye çiftliği sahiplerine sesleniyorum. Hasat esnasında halatlarınızı kontrol edin, eğer pina varsa, dikkatli şekilde iplikleriyle toplayın, ipliklerini kopartmadan yakında uygun bir alana transfer edin. Nasıl transfer edecekleri konusunda doğrudan bana, benim ekibimdeki arkadaşlarıma ulaşabilirler.' ifadelerini kullandı.

Muhabir: Şaduman Türkay

Araştırmacılar, pitonların beslenme sonrası metabolizmalarında meydana gelen sıra dışı değişimleri inceleyerek dikkat çekici bir bulguya ulaştı. Yapılan çalışmalarda, piton kanında bulunan özel bir bileşenin yağ yakımını hızlandırdığı ve enerji kullanımını artırdığı tespit edildi.

Bilim insanlarına göre bu bileşen, insan vücudunda da benzer bir etki oluşturabilecek potansiyele sahip. Özellikle kilo verme sürecinde karşılaşılan yan etkilerin önüne geçilmesi açısından bu keşif büyük önem taşıyor.

Yeni nesil zayıflama ilaçları geliştirilebilir

Uzmanlar, mevcut zayıflama ilaçlarının çoğunun kalp, sindirim sistemi ve hormonlar üzerinde istenmeyen etkiler oluşturabildiğine dikkat çekiyor. Piton kanından elde edilen bu doğal bileşenin ise vücut üzerinde daha dengeli ve güvenli bir etki yaratabileceği belirtiliyor.

Araştırmanın henüz geliştirme aşamasında olduğu ifade edilirken, ilerleyen süreçte klinik çalışmalarla bu bileşenin insan sağlığı üzerindeki etkilerinin netleşmesi bekleniyor.

Bilim dünyasında heyecan yaratan bu gelişme, obeziteyle mücadelede yeni ve umut verici bir dönemin kapısını aralayabilir.

Mobil Abone Sayısı 99,7 Milyona Yükseldi

Uraloğlu, mobil telefon abone sayısının 2025’in son çeyreğinde, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 5,7 artarak 99,7 milyona ulaştığını bildirdi.

Sabit telefon abone sayısında ise düşüş yaşandı. 2024’ün son çeyreğinde 9,03 milyon olan abone sayısı, 2025’in aynı döneminde 8,4 milyona geriledi.

İnternet Aboneliği 97,4 Milyon Oldu

Toplam internet abone sayısının yüzde 1,1 artışla 97,4 milyona yükseldiğini belirten Uraloğlu, mobil internetin en büyük paya sahip olduğunu vurguladı.

Fiber internet kullanımındaki artış da dikkat çekti:

• Eve kadar fiber (FTTH) abone sayısı yüzde 26,7 artarak 8,6 milyona ulaştı
• Toplam fiber abone sayısı yüzde 22 artışla 9,8 milyona çıktı

Veri Kullanımı Rekor Kırdı

Geniş bant internet kullanımındaki artışın sürdüğünü belirten Uraloğlu, toplam veri trafiğinin yüzde 17,1 artarak 24,2 milyon terabayta ulaştığını açıkladı.

• Sabit internet trafiği yüzde 15,8 arttı
• Mobil internet trafiği yüzde 23 yükseldi

Mobil Ses Trafiği 76,8 Milyar Dakika

2025’in son çeyreğinde sabit ses trafiği 1,3 milyar dakika olurken, mobil ses trafiği 76,8 milyar dakika olarak kaydedildi.

“Dün ülke genelinde kısa bir süreliğine nakit tek ödeme yöntemi haline geldi.”

Ayrıca Durov, İran’da da Telegram’ın yasaklandığını, ancak VPN sayesinde Rusya’dakiyle benzer sonuçlar elde edilebildiğini ifade etti. Durov, kullanıcıların VPN ve proxy kurarak kısıtlamaları aşmaya devam ettiğini ve Telegram’ın trafiğinin tespit edilmesini ve engellenmesini zorlaştıracaklarını belirtti:

“Artık tüm ülke bu saçma kısıtlamaları aşmak için harekete geçti. Binlerce kişi VPN ve proxy kuruyor. Biz de buna ayak uydurmaya devam edeceğiz.”

Rusya’da dün çok sayıda bankacılık uygulamasına erişim sorunları yaşanırken, ödeme terminalleri kısa süreliğine devre dışı kaldı. Rusya hükümeti, Telegram’ın yanı sıra WhatsApp ve YouTube gibi uluslararası uygulamalara da erişim engeli getirmişti.

Görevde yer alan astronotların paylaştığı bu kare, yalnızca bir görüntü olmanın ötesinde, insanlığın yeniden Ay yolculuğuna dönüşünün güçlü bir sembolü olarak yorumlanıyor. Uzun yıllar sonra gerçekleştirilen bu insanlı görev, uzay çalışmalarında yeni bir sayfa açıyor.

Artemis II kapsamında astronotlar Ay’a iniş yapmayacak ancak Ay yörüngesine kadar ilerleyerek hem sistemleri test edecek hem de gelecekteki insanlı iniş görevleri için kritik veriler toplayacak.

Uzay aracının dar penceresinden görülen Dünya ise sosyal medyada kısa sürede ilgi odağı oldu. Birçok kullanıcı, görüntüyü “insanın evine uzaktan bakması” olarak yorumladı.

Artemis programı, ilerleyen süreçte insanı yeniden Ay yüzeyine indirmeyi ve daha sonra Mars görevlerinin önünü açmayı hedefliyor. Paylaşılan bu kare ise o büyük hedefin en çarpıcı adımlarından biri olarak öne çıkıyor.

Pembe Ay Nedir?

“Pembe Ay” adı, Ay’ın renginden değil, ilkbaharda açan pembe phlox çiçeklerinden geliyor. Bu nedenle dolunay çoğu zaman klasik parlak sarı-beyaz tonlarında görülüyor. İsim, doğanın uyanışını ve baharın gelişini simgeliyor.

Pembe Ay Ne Anlama Gelir?

Pembe Ay, geleneksel olarak yenilenme, tazelenme ve baharın başlangıcı ile ilişkilendiriliyor. Özellikle eski tarım toplumlarında ekim sezonunun habercisi olarak kabul ediliyor.

Ankara’da Pembe Ay Nereden İzlenir?

Uzmanlara göre, ışık kirliliğinden uzak noktalar tercih edildiğinde çok daha net bir gözlem yapılabiliyor. Ankara’da Pembe Ay’ı izlemek için öne çıkan yerler:

• Atatürk Orman Çiftliği
• Mogan Gölü
• Eymir Gölü
• Seğmenler Parkı
• Elmadağ

Bu alanlar, şehir merkezine göre daha az ışık kirliliği sunduğu için gökyüzü gözlemi açısından avantaj sağlıyor.

En iyi gözlem saatleri: Gün batımından sonraki ilk saatler

Gökyüzünde görsel bir şölen sunacak olan Pembe Ay, doğa ve astronomi tutkunları için kaçırılmayacak bir fırsat olacak.

Bu alanda faaliyet gösteren Wastespresso, kahve posalarını toplayarak biyomalzemelere ve döngüsel ürünlere dönüştürüyor. Girişimin kurucusu gıda mühendisi Ulaş Kayır, kahve atıklarının büyük bölümünün değerlendirilemeden çöpe gittiğine dikkat çekti.

“Atık değil, çevresel risk”

Kayır, kahve posalarının yalnızca israf olmadığını vurgulayarak, “Çöplüklere giden kahve posaları metan gazı oluşturarak iklim krizini derinleştiren bir unsura dönüşüyor” dedi.

Son yıllarda artan kahve tüketimiyle birlikte posaların daha erişilebilir bir kaynak haline geldiğini ifade eden Kayır, bu durumu fırsata çevirerek sürdürülebilir üretim modelini hayata geçirdiklerini belirtti.

Plastik yerine biyomalzeme

Kafeler ve kahve zincirlerinden topladıkları posaları işleyerek plastik yerine kullanılabilecek biyomalzemeler ürettiklerini söyleyen Kayır, bu malzemeleri hem ham madde olarak şirketlere sunduklarını hem de son kullanıcıya yönelik ürünler geliştirdiklerini aktardı.

Kayır, “Çok kullanımlık bardaklar ve biyobozunur pipetler gibi ürünler üreterek tek kullanımlık plastiklere alternatif sunuyoruz” diye konuştu.

Türkiye’de ilk ve tek

Türkiye’de kahve posasını sistemli şekilde toplayıp dönüştüren ilk girişim olduklarını belirten Kayır, gönüllü çalışmaların dışında ölçeklenebilir bir model geliştirdiklerini ifade etti.

90 ton atık ekonomiye kazandırıldı

Girişimin çevresel etkilerine de değinen Kayır, “2,5 yıl içinde 90 ton kahve posasını ekonomiye kazandırdık. Bu sayede yaklaşık 36 ton plastik kullanımını engelledik ve 150 ton karbon eşdeğeri emisyon azaltımı sağladık” dedi.

Kahve atıklarının döngüsel ekonomiye kazandırılmasıyla hem çevresel etkilerin azaltıldığını hem de sürdürülebilir üretimin desteklendiğini belirten Kayır, geliştirilen yöntemle şirketlerin plastik kullanımını yüzde 40’a kadar düşürebildiklerini sözlerine ekledi.

ROKETSAN Genel Müdürü Murat İkinci de mutlak caydırıcılığın sahada olduğunu belirterek, 'Tasarımdan üretime, her aşamasında Türk mühendisliğinin imzasını taşıyan sistemlerimizin seri üretim ve teslimatlarını sürdürüyoruz.' değerlendirmesinde bulundu.

TAYFUN füzesi, derinlikteki hedeflerde etki yaratacak, güvenilirlik seviyesi yüksek bir füze sistemi olarak geliştirildi. Atışa hazır hale gelme süresinin kısa olması ve ateş gücünün süratle kaydırılabilmesi, lojistik kolaylıklar ve harekat esnekliği sağlıyor. Bunun yanı sıra küresel konumlama sistemi karıştırmalarına karşı elektronik harp dayanımı da yüksek seviyede bulunuyor.

TAYFUN, seyir hızı sayesinde hava savunma sistemi tehditlerinden etkilenmiyor

TAYFUN, hipersonik seviyelere ulaşan seyir hızı sayesinde hava savunma sistemi tehditlerinden etkilenmiyor ve yüksek vuruş hassasiyetiyle istenmeyen hasar durumlarının önüne geçiyor.

Türkiye'nin en uzun menzilli ve milli imkanlarla üretilen balistik füzesi unvanını taşıyan TAYFUN, hava savunma füze sistemleri, yumuşak zırhlı ve zırhsız silah sistemleri, komuta kontrol merkezleri, askeri uçak hangarları, kritik askeri tesisler ve stratejik hedeflere karşı etkili oluyor.

SOM ise muharebe sahası derinliklerinde yoğun bir şekilde korunan kara ve hareketli deniz hedeflerine karşı, hava savunma füze sistemlerinin menzili dışında, havadan karaya/satha kullanılan seyir füzesi olarak görev yapıyor.

Menzili 250 kilometre olan, çeşitli harp başlıkları ve donanımlardan konfigürasyonları bulunan SOM, insanlı ve insansız hava platformlarıyla kullanılabiliyor.

SOM, sabit kara hedefleri, su üstü hedefler, stratejik hedefler, sığınaklar, hava savunma bataryaları ve gemilere karşı etkinlik sağlıyor.

Newton’un sarsılmaz sanılan mutlak zaman ve mutlak uzay kavramlarını yerle bir eden Görelelik Kuramı, bugün kuantum fiziğinden GPS teknolojilerine kadar modern dünyanın her noktasında hüküm sürmeye devam ediyor.

BİR PATENT MEMURUNUN DÜŞLERİ

1905 yılı, fizik tarihinde "Annus Mirabilis" (Mucize Yıl) olarak bilinir. 26 yaşındaki Einstein, akademik dünyadan dışlanmış bir şekilde patent başvurularını incelerken boş vakitlerinde teorik fizik üzerine kafa yoruyordu.

• Neden Keşfetti? Einstein, ışığın doğasına takıntılıydı. Klasik fizik, bir trenin hızının üzerine fırlatılan bir topun hızının ekleneceğini söylüyordu. Ancak James Clerk Maxwell’in elektromanyetik denklemleri, ışık hızının her zaman sabit (yaklaşık 300.000 km/s) olduğunu fısıldıyordu. Einstein bu çelişkiyi çözmek için şu radikal soruyu sordu: "Eğer ışık hızı değişmiyorsa, değişen şey ne olmalı?"
• Yanıt: Cevap sarsıcıydı; değişen şey zaman ve uzay idi.

ÖZEL VE GENEL GÖRELELİK

Einstein, devrimini iki aşamada tamamladı:

Özel Görelelik (1905)

Işık hızına yaklaştıkça zamanın yavaşladığını (zaman genişlemesi) ve nesnelerin boyunun kısaldığını kanıtladı. Işık hızı evrensel bir hız sınırıydı ve hiçbir şey bu hızı aşamazdı.

Genel Görelelik (1915)

Einstein burada kütleçekimini yeniden tanımladı. Kütleçekimi gizemli bir kuvvet değil, devasa nesnelerin (yıldızlar, gezegenler) uzay-zaman dokusunu bükmesiydi. Bunu, gergin bir çarşafın ortasına bırakılan ağır bir bowling topunun çarşafı çukurlaştırmasına benzetebiliriz.

E = mc^2

Dünyanın en meşhur denklemi olan bu formül, Özel Görelelik Kuramı'nın bir sonucudur.

• E (Enerji): Bir sistemin toplam enerjisi.
• m (Kütle): Maddenin miktarı.
• c (Işık Hızı): Sabit bir sayı (299.792.458 m/s).

Kısaca Anlamı: Kütle ve enerji aslında aynı şeyin farklı formlarıdır. Küçücük bir madde miktarı (m), ışık hızının karesi (c^2) gibi devasa bir sayıyla çarpıldığında ortaya inanılmaz bir enerji çıkar. Bu formül, güneşin nasıl parladığından atom bombasının yıkıcı gücüne kadar her şeyi açıklar.

AZ BİLİNENLER

• "Güneş Tutulmasıyla Gelen Şöhret": Einstein kuramını yayımladığında dünya pek oralı olmamıştı. Ancak 1919 yılındaki güneş tutulması sırasında, yıldız ışığının Güneş'in kütlesi tarafından büküldüğü (Einstein'ın öngördüğü gibi) kanıtlanınca, Einstein bir gecede dünya starı oldu.
• Nobel Şaşkınlığı: Einstein, dünyayı değiştiren Görelelik Kuramı ile değil, 1921 yılında Fotoelektrik Etki üzerine yaptığı çalışmayla Nobel Fizik Ödülü'nü kazandı. Kurul o dönemde Görelelik Kuramı'nı hala çok tartışmalı buluyordu.
• Beyni Çalındı: 1955'te öldüğünde, otopsiyi yapan doktor Thomas Harvey, Einstein'ın beynini ailesinden izinsiz alarak bir kavanozda saklamış ve üzerinde yıllarca gizli çalışmalar yapmıştır.
• Zaman Yolculuğu: Görelelik Kuramı, teorik olarak geleceğe gitmenin mümkün olduğunu söyler. Çok hızlı hareket eden bir astronot için zaman dünyadakilere göre daha yavaş akar.

TARİHSEL ÖNEMİ

Görelelik Kuramı sadece kağıt üzerinde bir matematik değil, günlük hayatın merkezindedir:

1. GPS Teknolojisi: Uydular ışık hızına yakın ve dünyadan uzak oldukları için zaman onlarda farklı akar. Eğer Einstein’ın formülleriyle düzeltme yapılmasaydı, telefonunuzdaki navigasyon günde yaklaşık 10 kilometre sapma yapardı.
2. Karadelikler: Genel Görelelik, uzay-zamanın sonsuz büküldüğü karadeliklerin varlığını öngördü.
3. Büyük Patlama: Evrenin genişlediği ve bir başlangıcı olduğu fikri bu kuramın denklemlerinden doğdu.

Einstein, evrenin Tanrı tarafından oynanan bir zar oyunu olmadığını savunmuş, ancak kuramıyla bize hayal bile edemeyeceğimiz kadar dinamik ve esnek bir gerçeklik bırakmıştır.

Ama işin aslı düşündüğümüz kadar net değil.

Dünyaca ünlü tıp dergisi The Lancet’te yayımlanan kapsamlı bir araştırma, bu konuda ezber bozacak sonuçlar ortaya koydu. Araştırmaya göre toplumda her 10 kişiden 1’i glutene hassas olduğunu düşünüyor.

Ancak kontrollü deneylerde gerçekten glutenden etkilenenlerin oranı sadece yüzde 2-3 civarında. Yani çoğu kişi aslında başka bir şeye tepki veriyor olabilir.

Peki o zaman sorun ne?

Uzmanlara göre asıl şüpheli “FODMAP” adı verilen bazı karbonhidratlar. Bunlar bağırsakta zor sindiriliyor ve gaz, şişkinlik gibi şikayetlere yol açabiliyor. Üstelik bu maddeler çoğu zaman gluten içeren gıdalarla birlikte bulunduğu için suç direkt glutene kalıyor.

Bir de işin psikolojik tarafı var.

Araştırmalarda ilginç bir durum ortaya çıkıyor: Bazı insanlar gluten yediğini düşündüğünde, aslında gluten olmasa bile aynı belirtileri yaşıyor. Buna “nocebo etkisi” deniyor. Yani kişi “bu bana dokunacak” diye düşündüğü için gerçekten rahatsız hissediyor.

Öte yandan glutensiz ürünler artık dev bir pazar haline gelmiş durumda. Market rafları bu ürünlerle dolu, sosyal medyada sürekli öneriliyor. Bu da algıyı daha da güçlendiriyor.

Ama uzmanlar uyarıyor:
Her şişkinlik gluten demek değil.

Gerçek gluten hastalığı yani çölyak oldukça net ve testlerle teşhis edilebilen bir durum. Onun dışında kalan vakalarda ise kesin bir test yok ve tanı genelde eleme yöntemiyle konuyor.

Kısacası, yaşanan şikayetler gerçek ama suçlu her zaman gluten olmayabilir.

Kök hücreler dopamin üreten hücrelere dönüştürülüyor

Yeni tedavide sağlıklı donörlerden elde edilen iPS kök hücreleri laboratuvarda dopamin üreten nöron öncülerine dönüştürülüyor. Daha sonra bu hücreler cerrahi yöntemle hastanın beynine naklediliyor.

Parkinson hastalığında dopamin üreten sinir hücreleri zamanla kaybolduğu için titreme, hareketlerde yavaşlama ve denge sorunları ortaya çıkıyor. Mevcut ilaçlar genellikle bu belirtileri hafifletmeye yönelik olurken, kök hücre yaklaşımı doğrudan kaybedilen hücreleri yerine koymayı amaçlıyor.

Klinik çalışmalarda umut veren sonuçlar

Tedavinin geliştirilme süreci Kyoto Üniversitesi öncülüğünde yürütülen araştırmalara dayanıyor. İlk klinik çalışmalarda tedavi 7 hasta üzerinde denendi.

Araştırma sonuçlarına göre nakledilen hücrelerin beyinde yaşamaya devam ettiği, dopamin üretmeye başladığı ve bazı hastalarda motor becerilerde belirgin iyileşme görüldüğü bildirildi. Bu bulgular bilim dünyasının saygın yayınlarından Nature dergisinde yayımlandı.

Tedavi 2026 yazında hastalara sunulabilir

Japonya’da verilen onay “koşullu ve süre sınırlı” olarak tanımlanıyor. Bu sistem, tedavinin hastalara daha hızlı ulaşmasını sağlarken aynı zamanda pazar sonrası klinik çalışmalarla etkinliğin izlenmesini öngörüyor.

Yetkililer, tedavinin 2026 yazından itibaren Japonya’da uygulanmaya başlanabileceğini belirtiyor.

Dünyada milyonlarca hastayı ilgilendiriyor

Parkinson hastalığının dünya genelinde yaklaşık 10 milyon kişiyi etkilediği tahmin ediliyor. Bilim insanları, kök hücre temelli bu yaklaşımın başarılı olması halinde nörodejeneratif hastalıkların tedavisinde büyük bir değişimin kapısını aralayabileceğini ifade ediyor.

Kaynak:
Sumitomo Pharma resmi duyurusu
ScienceAlert
Parkinson’s News Today

Beyin uyurken “temizlik” yapıyor

Bilim dünyasında “glimfatik sistem” olarak adlandırılan mekanizma, beyin sağlığında kritik rol oynuyor. Bu sistem, gün içinde biriken metabolik atıkları ve nörotoksik proteinleri temizlemekle görevli.

Araştırmalara göre uyku sırasında beyin hücreleri küçülüyor ve hücreler arasındaki boşluk yaklaşık yüzde 60 oranında genişliyor. Bu sayede beyin omurilik sıvısı (BOS), beyin dokusu içinde daha rahat dolaşarak zararlı maddeleri dışarı taşıyor.

Bu süreç, özellikle Alzheimer hastalığıyla ilişkilendirilen beta-amiloid proteinlerinin temizlenmesinde önemli rol oynuyor.

Beyinde ritmik dalgalar oluşuyor

2024 yılında Washington Üniversitesi araştırmacılarının yaptığı çalışmada, bu temizleme sürecinin nasıl gerçekleştiği daha ayrıntılı biçimde incelendi.

Araştırmaya göre nöronlar, uyku sırasında senkronize elektriksel sinyallerle ritmik dalgalar oluşturuyor. Bu dalgalar, beyin omurilik sıvısının beyin dokusuna doğru pompalanmasına yardımcı oluyor ve adeta bir “yıkama” mekanizması başlatıyor.

Fareler üzerinde yapılan deneylerde bu dalgalar baskılandığında temizleme sürecinin yavaşladığı, yapay olarak artırıldığında ise hızlandığı gözlemlendi.

Yetersiz uyku risk oluşturabilir

Bilim insanları, düzenli ve kaliteli uykunun beyin sağlığı için hayati önem taşıdığını vurguluyor. Yetersiz uyku, beyindeki toksik proteinlerin birikmesine yol açarak Alzheimer ve diğer nörodejeneratif hastalıkların riskini artırabilir.

Uzmanlara göre yetişkinlerin her gece 7 ila 9 saat kaliteli uyku alması, beynin doğal detoks mekanizmasının sağlıklı çalışmasına yardımcı oluyor.

Kaynaklar:
Science: https://science.org/doi/10.1126/science.1241224
Nature: https://www.nature.com/articles/s41586-024-07108-6

Bilimsel dergi Nature’da yayımlanan çalışmaya göre, genetik aktarım yapılan farelerde sağlık göstergelerinde iyileşme ve yaşam süresinde artış gözlemlendi.

Araştırmanın merkezinde Hyaluronan sentaz 2 (HAS2) geni yer alıyor. Bu gen, iltihabı azaltan ve tümörlere karşı koruyucu etkileri olduğu bilinen yüksek molekül ağırlıklı hyaluronanın üretimini artırıyor. Bu jel benzeri madde, aynı zamanda doku bütünlüğünün korunmasına da katkı sağlıyor.

Deneylerde genetik olarak değiştirilmiş farelerde ortalama yaşam süresinin yaklaşık yüzde 4,4 oranında arttığı tespit edildi. Ayrıca hem kendiliğinden gelişen hem de deneysel olarak oluşturulan kanser vakalarında düşüş görüldü. Araştırmacılar, yaşlanma sürecinde görülen kronik iltihaplanmanın da azaldığını belirtti.

Çalışmada ayrıca bağırsak bariyer fonksiyonunun yaşa bağlı bozulmalara karşı daha güçlü hale geldiği gözlemlendi. Bilim insanları, yüksek molekül ağırlıklı hyaluronanın yer altında yaşayan bazı memeli türlerinde bol miktarda bulunmasının, uzun ömürle bağlantılı evrimsel bir adaptasyon olabileceğini değerlendiriyor.

Araştırmanın yazarlarından Vera Gorbunova, bir sonraki hedeflerinin bu faydayı insanlara aktarabilecek yöntemler geliştirmek olduğunu belirtti.

Bilim insanlarına göre bu çalışma, uzun ömürlü canlılardan elde edilen genetik özelliklerin yaşa bağlı hastalıklarla mücadelede kullanılabileceğini gösteren önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Kaynak:
Nature dergisinde yayımlanan bilimsel çalışma
https://nature.com/articles/s41586-023-06463-0

Bu etkin kullanım, F-35'in teknolojik üstünlüğüyle birleşince, uçak muharebe sahasındaki ilklerini İsrail komutasında gerçekleştirdi. Mayıs 2018'de Suriye'deki İran bağlantılı olduğu değerlendirilen hedeflere saldırı, dünyadaki ilk operasyonel F-35 kullanımı oldu. Mart 2021'de İran İHA'larının düşürülmesi F-35'in ilk hava-hava zaferi (insansız) olarak kayıtlara geçti. Son olarak Tahran üzerinde Yak-130'un düşürülmesi, F-35'in ilk insanlı uçak düşürme başarısı oldu.

İsrail'e özgün modifikasyonlar sonrası F-35I olarak isimlendirilen uçak, İsrail Hava Kuvvetlerinin İran'a karşı en stratejik unsurlarından birini oluşturuyor.

Öyle ki ABD bile kendi uçaklarını eğitimde tutarken İsrail, 2018'de Suriye semalarında 'ilk muharip görevine' imzasını attı. İran'ın uçak filosunun tehdit oluşturmaktan uzak olması, katmanlı hava savunma yeteneklerinin büyük ölçüde bastırılması, F-35'in düşük görünürlük, derin saldırı gibi kabiliyetleriyle birleştiğinde muharebe sahasındaki güç dengesini önemli ölçüde bozuyor.

Hava savunma bastırıldı, kayıp riski azaldı

Stratejik Araştırmalar Merkezi (STRASAM) Başkanı Hüseyin Fazla, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarında hava unsurlarının nasıl bir role sahip olduğuna ilişkin AA muhabirinin sorularını yanıtladı.

ABD-İsrail ortak hava harekatına katılan hava unsurlarının operasyonun belkemiğini oluşturduğunu vurgulayan Fazla, hava taarruzlarının asli gayesinin, İran hava gücünü tahrip veya tesirsiz hale getirmek olduğunu söyledi.

İran'ın, 1979 yılından bugüne kadar, MiG-29'lar hariç envanterine yeni savaş uçağı kazandırmadığına işaret eden Fazla, şöyle konuştu:

'İran envanterindeki 188 savaş uçağının büyük bir çoğunluğu, ABD-İsrail ikilisine ait modern savaş uçaklarıyla boy ölçüşebilecek gerekli yeteneklerden yoksundur. Bu nedenle ABD-İsrail'in hava unsurları, savaşın başladığı ilk günden itibaren hava üstünlüğü kolayca tesis ederek, seçilmiş hedeflere herhangi bir İran uçağının engellemesine maruz kalmadan, havadan yere taarruzlarını icra etmeye devam edebilmektedirler. ABD'ye ait MQ-9 Reaper gibi gelişmiş insansız hava araçları, anlık hasar tespiti yapmak ve hareketli hedefleri (mobil fırlatıcılar gibi) savaş uçaklarına bildirmek üzere doğrudan İran semalarında 7/24 aktif görev yapmaktadırlar.

ABD ve İsrail, ellerindeki hava varlıklarını farklı coğrafi bölgelerde ve taktiksel ihtiyaçlar doğrultusunda kullanabilmek için koordineli bir iş bölümü çerçevesinde hareket etmektedirler. İsrail (ve bölgedeki müttefik hava sahalarını kullanan) savaş uçakları daha çok İran'ın kuzey ve iç kesimlerindeki hedeflere odaklanırken ABD'nin uçak gemilerinden ve Ürdün'den kalkan hava unsurları, batı ve güney bölgelere yoğunlaşmışlardır.'

Fazla, ABD-İsrail'in savaş uçaklarının ve insansız hava araçlarının hava taarruzlarında üstlendiği temel rollerin başında hava üstünlüğünün korunması ve İran hava savunma sistemlerinin bastırılması (SEAD) geldiğini belirtti.

Operasyonun ilk saatlerindeki en kritik görevin, İran'ın entegre hava savunma sistemlerinin (askeri radar ağları ve karadan havaya füzeler) etkisiz hale getirilmesine odaklandığına işaret eden Fazla, 'Savaş uçakları özellikle İran'ın batısındaki, bilhassa Tebriz civarındaki hava savunma düğümlerini hedef alarak mutlak hava üstünlüğünü kurmayı başarmışlardır. Böylece müttefik uçakları, Tahran gibi büyük şehirlerin ve askeri üslerin üzerinde asgari kayıp riskiyle operasyon yapabilme kapasitesine ulaşmışlardır.' dedi.

Dayanıklılığı test et, misilleme gücünü baskı altında tut

ABD ve İsrail'in, savaşın ana hedefini, İran rejiminin 'başını koparma (decapitation)' olarak belirledikleri için ilk etapta İran lideri Ali Hamaney'i havadan yere taarruzlarla ortadan kaldırmayı amaçladıklarını dile getiren Fazla, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Bu kapsamda dinamik istihbarat kullanımı ile zamana duyarlı hedefleme yöntemini kullanılarak ülkenin başı Hamaney ve kendisiyle birlikte toplantı halindeki siyasi ve askeri kademenin bulunduğu bina kompleksi, havadan bombardımanla yerle bir edilmiştir. İran'ı başsız bırakan bu stratejik hava taarruzu, harbin başından itibaren İran rejiminin dayanıklılığını test etmiştir. Stratejik noktalara taarruzlar neticesinde Tahran'ın merkezindeki istihbarat karargahları, Savunma Bakanlığı binaları ve İran Devrim Muhafızları Ordusuna (IRGC) ait komuta-kontrol merkezleri hassas güdümlü hava mühimmatıyla vurulmuştur.

İran'ın İsrail'e ve Körfez ülkelerindeki ABD üslerine yönelik misilleme gücünü oluşturan, balistik füze altyapısıdır. Bunu dikkate alan ABD-İsrail hava unsurları, yer altı füze şehirlerini, mobil balistik füze fırlatıcılarını (lançerler), mühimmat depolarını ve kamikaze dron fırlatma lançerlerini sürekli uyguladığı bombardımanla baskı altında tutmaya odaklanmışlardır. Füze lançerlerini tespit edip etkisiz hale getirmeyi hedefleyen bu strateji, balistik füzeleri henüz havalanmadan kaynağında yok etmeyi (ofansif savunma) birinci öncelikli görmektedir.'

Füzelere karşı entegre hava savunma ağı

Hava taarruz stratejilerinin yanı sıra İran'ın fırlattığı füzeleri havada karşılayan hava savunma bataryalarının (Arrow 3, Patriot, THAAD, SM3 vb.) çatışmanın diğer kritik halkasını oluşturduğuna işaret eden Hüseyin Fazla, harekatın ilerleyen safhalarında (özellikle 1 ve 2 Mart 2026 tarihlerinde), İran'ın nükleer tesislerini de hedef alan ABD ve İsrail savaş uçaklarının İran'ın nükleer altyapısına doğrudan ve şiddetli taarruzlar icra etmeyi sürdürdüğünü belirtti. Fazla, şunları kaydetti:

'İsfahan, Kum, Kerec ve Kirmanşah'taki nükleer araştırma merkezlerinin yanı sıra stratejik uranyum zenginleştirme tesisleri olan Natanz ve Fordow ağır bombardımana maruz kalmıştır. Aynı şekilde Tahran'daki Nükleer Enerji Kurumu da hava saldırılarının odak noktalarından biri olmuştur. ABD ve İsrail yönetimlerinin ortaklaşa stratejik amacı, İran'ın nükleer silaha sahip olmasını kesin olarak engellemektir. Bu hamle ile İran'ın nükleer programının fiziksel olarak yıllarca geriye götürmeyi amaçlamaktadır.

İran, uğradığı bombardımana misilleme olarak elindeki balistik füze ve İHA stoklarını İsrail topraklarıyla birlikte ABD'nin Körfez'deki üslerine de yöneltmiştir. Bu durum, bölge ülkelerindeki entegre hava savunma ağını doğrudan, eş zamanlı ve yüksek yoğunluklu bir savaş ortamına sokmuştur. Bu bağlamda İran, Bahreyn'de bulunan ABD 5. Filo karargahını, Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Amerikan üslerini ve Kuveyt'teki askeri tesislerini (Camp Arifjan ve Ali Al Salem) havadan hassas taarruzlarla vurmayı gerekli görmüştür.

İlk askeri verilere göre, Körfez ülkelerine konuşlu hava savunma kalkanı etkili bir performans göstermiştir. Yoğun füze saldırıları bölgesel paniğe yol açsa da ABD-İsrail hava savunma sistemlerinin aktif müdahalesi sayesinde hedef alınan üslerde operasyonel kabiliyeti çökertecek düzeyde bir yapısal hasar veya ağır kayıp yaşanmasının önüne geçilmiştir.'

'İt dalaşına' girme ihtiyacı duymadan hedefini düşürdü

Hüseyin Fazla, bu savaşta hava unsurlarının ilkleri de yaşattığını söyledi.

İsrail'e ait 5. nesil savaş uçağı olan F-35I 'Adir'in 4 Mart'ta YAK-130 savaş uçağını radar güdümlü füze ile uzaktan vurarak düşürdüğünü ifade eden Fazla, şöyle konuştu:

'Tahran semalarında yaşanan bu olay, yalnızca havacılık tarihi açısından ilklerden olmakla kalmayıp ABD ve İsrail'in harekat boyunca uygulamakta oldukları hava stratejisinin sahadaki en net tezahürlerinden biri olarak görülüyor.

F-35I Adir, sahip olduğu düşük görünürlük (stealth) mimarisi ve gelişmiş sensör füzyonu sayesinde YAK-130'u çok uzaktan tespit edebilmiş ve görüş ötesi füzelerinden (muhtemelen AIM-120) birini kullanarak hedefini kolaylıkla vurarak düşürmüştür. YAK-130 karşısında sahip olduğu asimetrik üstünlüğü avantaja çeviren F-35 Adir, it dalaşına (dogfight) girme ihtiyacı duymadan bu uçağı kolaylıkla düşürebilmiştir. Bu durum, 5. nesil savaş uçaklarının 'ilk gören, ilk vuran' felsefesinin gerçek bir savaş ortamındaki en kusursuz ispatı olmuştur. F-35'in Tahran gibi normalde çok katmanlı bir hava savunma şemsiyesiyle (S-300'ler ve yerel sistemler) korunması gereken bir bölgede rahatça operasyon yapabilmesi, İran'ın entegre radar ve füze ağının tamamen çökertildiği değerlendirmelerine yol açmaktadır.'

İran'ın 'çaresizliği'

Fazla, İran Hava Kuvvetleri Tahran üzerinde gerçekleştirdiği YAK-130 devriye uçuşlarıyla düşman dronlarını avlamayı amaçladığına işaret ederek 'Bazılarına göre bu İran'ın sahaya yansıyan çaresizliğidir. Zira YAK-130, bir savaş uçağından ziyade, ses altı (subsonic) hızlarda uçan Rus yapımı bir eğitim ve hafif taarruz uçağıdır (HÜRJET, M-346 muadili). Esasında düşürülen YAK-130, Tahran üzerinde uçan İsrail'e ait insansız hava araçlarını (örneğin Hermes-900) avlamak için envantere kazandırılmıştır.' dedi.

Hüseyin Fazla, bu tarihi olayın, teknolojik ve taktiksel olarak hava sahasını domine eden ABD-İsrail hava unsurları karşısında tutunabilmeyi amaçlayan İran'ın, elinde kalan kısıtlı imkanlarla asimetrik ve orantısız bir hava savunması yapmaya çalıştığını gösterdiğini kaydetti.

SARSILMAZ İş Geliştirme ve Yurt Dışı Satış Müdürü Oğuz Çetintürk, yurt dışından temin edilirken millileştirilen 25 mm topa ilişkin AA muhabirinin sorularını yanıtladı.

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) ile SARSILMAZ'ın yüzde 50 ortaklığıyla kurulan TR Mekatronik'in ilk ürünün taarruz ve taktik keşif helikopteri ATAK için geliştirilen burun topu olduğunu ifade eden Çetintürk, oldukça zorlu gereksinimler ve derin mühendislik birikimi gerektiren projede kalifikasyonları tamamladıklarını, Türkiye ile dost ve müttefik ülkelere teslimatları gerçekleştirdiklerini söyledi.

Bu derin birikimin üzerine yol haritalarında bulunan orta kalibre silah sistemlerine sıra geldiğini anlatan Çetintürk, burada ilk ürünün de 25 mm kara ve deniz topu olduğunu belirtti. Çetintürk, şöyle konuştu:

'Dünyada sadece birkaç ülkenin ve şirketin geliştirebildiği bir silah sistemi. 25 mm orta kalibre silah sistemi entegre olduğu platformlarda 2 kilometrenin üzerinde etkili menzili ve 25 mm kalibrenin getirmiş olduğu yüksek balistik tahrip gücüyle özellikle zırhlı tehditleri hedefliyor. Böyle olduğunda da 4x4, 8x8 bir zırhlı aracın üzerine bu silahı entegre ettiğinizde 2 kilometreden gördüğünüz herhangi bir zırhlı aracı etkisiz hale getirme şansınız bulunmakta. Bu da sahada size önemli bir kuvvet çarpanı olarak geliyor. Projemiz oldukça zorlu, Türk ordusuna yakışan kaliteyi yakalamak için Savunma Sanayii Başkanlığının da desteğiyle belirlenmiş en zorlu şartların birçoğunu bitirdi. Yakın zamanda envantere gireceğinin müjdesini vermek için heyecanla bekliyoruz. SARSILMAZ ve TR Mekatronik olarak bu müjdeyi vermenin gururunu yaşıyoruz.'

Çetintürk, silahın ilk olarak Özel Maksat Taktik Tekerlekli Zırhlı Araç Projesi'nde FNSS aracı ve ASELSAN kulesine entegre şekilde yakın zamanda envanterde görüleceğini bildirdi.

Silahın hem kendi başına hem de kule üzerindeki atış testlerinin, kalifikasyonunun birçoğunun tamamlandığını aktaran Çetintürk, silahın kara ve denizdeki hareketli platformlar başta olmak üzere ihtiyaç halinde sabit platformlarda da kullanılabileceğini söyledi.

Oğuz Çetintürk, silahın deniz için farklı bir versiyonu çıkmadığını, boyası ve konnektörleri değiştirilerek yeni bir tasarım ve kalifikasyon sürecine gerek duyulmadan çözüm üretilebildiğini ifade etti. Çetintürk, talep halinde en kısa sürede deniz platformlarına da uyarlanabilir bir silah olduğunu kaydetti.

Muhabir: Göksel Yıldırım

DEPREM ŞEHİTLERİ ANILDI

Programda konuşan Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depremlerinin üçüncü yıl dönümünde hayatını kaybeden vatandaşları rahmetle andı. Görgün, savunma sanayii firmalarının depremden etkilenen illerin yeniden ayağa kalkması ve ekonomik kalkınmasının desteklenmesi amacıyla yürüttüğü yatırımlara da değindi.

“GELECEĞİN MUHAREBE ORTAMI BUGÜNDEN TASARLANMALI"

Küresel güvenlik ortamındaki hızlı değişime dikkat çeken Görgün, tehdit algılarının giderek daha karmaşık ve çok boyutlu bir yapıya büründüğünü söyledi. Teknolojide yaşanan hızlı dönüşümlerin karar alma süreçlerini kökten etkilediğini belirten Görgün, bu ortamda güçlü kalmanın yolunun sadece mevcut ihtiyaçlara değil, geleceğin muharebe şartlarına da bugünden hazırlık yapmak olduğunu vurguladı.

GHOST PROGRAMININ HEDEFİ

Haluk Görgün, GHOST Programı’nın temel amacının, geleceği şekillendirme potansiyeli taşıyan teknolojileri erken aşamada tespit etmek olduğunu ifade etti. Program sayesinde savunma alanında yatırım yapılması gereken kritik teknolojilerin belirlendiğini aktaran Görgün, bugüne kadar yeterince görünürlük kazanmamış yeni teknoloji ve konseptlerin savunma sanayii ekosisteminin gündemine taşındığını dile getirdi.

Geride kalan 3 yılda dünya pazarında lider olan Baykar, 2025'te ulaştığı 2,2 milyar dolarlık ihracat hacmiyle kendi rekorunu tazeledi. Küresel ölçekte başarıyla anılan hava platformları geliştiren Baykar, aynı zamanda Türkiye'nin yüksek teknoloji ihracatının da lokomotifi oldu.

Geçen yıl toplamda 2,5 milyar dolarlık gelir elde eden Baykar, bunun yüzde 88'ini ihracattan sağladı.

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı tarafından düzenlenen, 5. Savunma ve Havacılık Sanayiinde Küresel Stratejiler Konferansı'nda açıklanan verilere göre, Türk savunma sanayisinin ihracat şampiyonları arasında ikinci sırada yer alan Baykar, insansız hava aracı ihracatında ise açık arayla zirvedeki yerini korudu.

İhracat şampiyonu

Tüm projelerini öz kaynakları ile yürüten Baykar, 2003 yılındaki İHA AR-GE sürecinin başlangıcından itibaren tüm gelirlerinin yüzde 83'ünü ihracattan elde etti. 2023'te 1,8 milyar dolarlık ihracat yapan Baykar, Türkiye'deki tüm sektörlerde en çok ihracat gerçekleştiren ilk 10 firma arasında yer aldı.

Dünya insansız hava aracı ihracat pazarının en büyük firması olan Baykar, 2024 yılında da küresel ölçekteki başarısını sürdürdü ve gelirlerinin yüzde 90'ını ihracattan elde ederek 1,8 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi.

2023 ve 2024 yıllarında Türkiye'deki tüm sektörlerde en çok ihracat yapan ilk 10 firma arasına girerek İhracatın Şampiyonları Ödülü alan Baykar, 2021, 2022, 2023 ve 2024 yıllarında Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı ve Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerine göre savunma ve havacılık sektörünün ihracat lideri oldu.

2023'te sektör ihracatının üçte birini tek başına yapan Baykar, 2024 yılında da savunma ve havacılık sektörünün toplam ihracatının dörtte birini tek başına gerçekleştirerek Türkiye'yi küresel SİHA ihracat pazarında lider konuma taşıdı.

Dünyanın en büyük insansız hava aracı şirketi olan Baykar, Bayraktar TB2 SİHA için 36, Bayraktar AKINCI TİHA için 16 olmak üzere toplam 37 ülkeyle ihracat anlaşması imzaladı.

Türkiye nüfusunun 86 milyona yaklaşmasına karşın, mobil abone sayısı 2025 yılının üçüncü çeyreği itibarıyla 99,1 milyona yükseldi. Bu durum, ülkede birden fazla mobil hat kullanımının yaygınlaştığını ortaya koydu.

Türkiye’de 62,3 Milyon Aktif Sosyal Medya Kullanıcısı

Ekim 2025 itibarıyla Türkiye’de yaklaşık 62,30 milyon aktif sosyal medya kullanıcısı bulunuyor. Bu sayı, toplam nüfusun yüzde 70,9’una karşılık geliyor. Sosyal medya kullanıcılarının, ülkedeki toplam internet kullanıcılarına oranı ise yüzde 80,4 olarak kaydedildi.

Kullanıcılar internette günlük ortalama 7 saat 13 dakika vakit geçirirken, bunun 4 saat 4 dakikasını cep telefonlarıüzerinden harcıyor. Sosyal medyada geçirilen süre ise haftalık ortalama 25 saat 4 dakika olarak belirlendi.

İnterneti Kullanma Nedeni: İlk Sırada “Bilgi Edinme”

Türkiye’de internet kullanım nedenleri arasında yüzde 71,6 ile “bilgi edinme” ilk sırada yer aldı. Verilere göre, ülkedeki internet trafiğinin yüzde 76,58’i mobil cihazlar üzerinden gerçekleşti.

Türkiye’den en çok ziyaret edilen internet sitesi Google olurken, en çok aratılan kelimenin “hava durumu” olduğu görüldü.

Sosyal Medyada Instagram Açık Ara Önde

Sosyal medya platformları arasında Instagram, yüzde 89,5 kullanım oranıyla ilk sırada yer aldı. Instagram’ı yüzde 88,9ile WhatsApp, yüzde 78 ile YouTube, yüzde 68,6 ile Facebook ve yüzde 58,7 ile X (Twitter) izledi.

Kullanıcı sayısı bazında da Instagram, 62,3 milyon kullanıcıyla zirvede bulunurken, YouTube 57,9 milyon kullanıcıyla ikinci sırada yer aldı.

Android ve Google Chrome Liderliğini Koruyor

Mobil işletim sistemleri pazarında Android, yüzde 77,5 payla ilk sırada yer alırken, iOS yüzde 22,15 payla ikinci sırada bulundu. Masaüstü işletim sistemlerinde ise Windows, yüzde 81,4 pazar payıyla liderliğini sürdürdü.

Web tarayıcı hizmetlerinde Google Chrome yüzde 75,81 payla birinci sırada yer alırken, Safari yüzde 12,44 payla ikinci oldu. Çevrim içi arama motoru yönlendirme pazarında ise Yandex yüzde 50,5 ile ilk sırada, Google yüzde 44 payla ikinci sırada yer aldı.

Bakan Uraloğlu: Dijital Platformlarda Düzenleyici Çerçeve Gelişiyor

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, dijital platformların yaygınlaşmasıyla birlikte veri güvenliği ve gözetim konularının önem kazandığını belirtti. Uraloğlu, dijital platformlardaki veri toplama ve analiz süreçlerinin çoğu zaman kullanıcı rızası dışında gerçekleştiğine dikkat çekti.

Kişisel verilerin korunmasının dijital çağın en büyük zorluklarından biri olduğunu vurgulayan Uraloğlu, veri ihlallerinin kimlik hırsızlığı ve finansal kayıplara yol açabildiğini ifade etti. Siber saldırılara karşı güçlü şifreler ve iki faktörlü kimlik doğrulama gibi önlemlerin önemine işaret etti.

Uraloğlu, Türkiye’de dijital platformlara yönelik kullanıcı odaklı ve küresel standartlara uygun düzenlemeleringüçlendirildiğini belirterek, siber tehditlere karşı toplumsal farkındalığı artıracak eğitim ve kampanyaların da öncelikli olduğunu söyledi.

Finlandiya’daki Tampere University ile İngiltere’deki University of Oxford tarafından yürütülen çalışmada, kalbi besleyen koroner damarlardaki yağlı plakların içinde bakteriyel biyofilmler tespit edildi.

Damar plaklarında gizlenen bakteriler

Bilim insanları, damar sertliğine yol açan plakların içinde jel benzeri yapıda bakteri topluluklarının yıllarca sessiz ve fark edilmeden kalabildiğini belirledi. Bu biyofilmler, bağışıklık sisteminden ve antibiyotiklerden saklanabiliyor.

Özellikle ağız florasında yaygın olarak bulunan viridans streptokokları, plak dokusunun derinlerine yerleşerek uzun süre tespit edilemiyor.

Risk ne zaman artıyor?

Araştırmaya göre tehlike, grip gibi viral bir enfeksiyon geçirildiğinde başlıyor. Viral enfeksiyonlar bağışıklık sistemini harekete geçiriyor ve bu durum biyofilmlerin bozulmasına neden olabiliyor. Bozulan biyofilmler içindeki bakteriler yeniden aktif hale gelerek:

• Şiddetli iltihaplanmayı artırıyor,

• Damar içindeki plakları zayıflatıyor,

• Plakların yırtılmasına ve pıhtı oluşumuna yol açıyor.

Bu süreç ise ani kalp krizine kadar gidebiliyor.

Otopsilerde net bulgular

Araştırmacılar, kalp durması nedeniyle hayatını kaybeden hastalardan alınan damar dokularını inceledi. Özel antikorlar kullanılarak yapılan analizlerde, bakteriyel biyofilmlerin plak yırtılmasıyla doğrudan ilişkili olduğu ortaya kondu.

Yeni tedavilerin önü açılabilir

Uzmanlara göre bu keşif, kalp-damar hastalıklarında yeni bir dönemin kapısını aralayabilir. Gelecekte:

• Enfeksiyon kaynaklı kalp krizi riskini erken saptayan testler,

• Hatta bu bakterilere karşı geliştirilecek aşılar gündeme gelebilir.

Bu da kalp krizlerinin önlenmesinde yalnızca kolesterolün değil, enfeksiyonların da hedef alınması gerektiğini gösteriyor.

📌 Kaynak

• Journal of the American Heart Association, 2025
  Viridans Streptococcal Biofilm Evades Immune Detection and Contributes to Inflammation and Rupture of Atherosclerotic Plaques