Son dönemlerde özellikle finansal piyasalarda tansiyonun oldukça düşük olduğunu görüyoruz; döviz fiyatları yükselmiyor, borsa düşmüyor hatta yükseliyor ya da stabil seyrediyor. Oysa baktığımızda hem yurt içinde ve hem de yurt dışında piyasaları tedirgin edecek ve tansiyonu yükseltecek çok fazla gelişme var.

Önce isterseniz bu gelişmeler sırasıyla bir gözden geçirelim; Birinci sırayı elbette ki Türkiye’nin Amerika Birleşik Devletleri ile yaşadığı S400 gerilimi almaktadır. Bu gerilim zaten başlı başına piyasaları tedirgin edebilecek bir gelişmedir. Türkiye’nin F35 projesinden çıkarılma tehdidi şu anda gerçekleşmiş durumdadır yani artık tehdit olmaktan çıkmış yaptırma dönüşmüştür.

Amerika Birleşik Devletleri CAATSA yasası kapsamında hangi yaptırımların uygulanacağı henüz belli değilse bile uygulanmasının kaçınılmaz olduğu görülmektedir. Bu yasa Amerika Birleşik Devletleri’nin Rusya, İran ve Kuzey Kore gibi doğrudan hasım saydığı ülkelere yönelik uyguladığı yaptırımları düzenliyor. Bu yasa Amerika Birleşik Devletleri başkanını belirli durumlarda kurum veya kişilere yaptırım uygulamaya zorluyor. Başkanın özel durumlarda bu yaptırımları geçici olarak durdurma yetkisi bulunurken, bunların kaldırılması Amerika Birleşik Devletleri Kongresi’nin onayına muhtaç ve bu yasa başkanın herhangi bir ülkeye karşı torpil yapmasını engelleyebilecek şekilde tasarlanmıştır.Türkiye’nin CAATSA kapsamına girmesi bu yasanın‘Rusya’nın Avrupa ve Asya’daki nüfuzuna karşı koymak’ başlıklı bölümdeki 231’inci maddeye dayanmaktadır. Amerika S400 alımına sadece teknik ya da askeri nedenler ile değil Türkiye’nin Rusya’nın nüfuz alanına girdiği düşüncesi ile de karşı çıkmaktadır ve bu çok temelden, stratejik bir karşı çıkıştır.

Trump’ın belirsiz söylemleri sanki yaptırımların karşısındaymış gibi bir izlenim oluştursa dahi neticede bu yaptırımların uygulanmasına engel olabilecek bir gücünün olmadığını da biliyoruz.
Diğer yandan Amerika ile yaşadığımız tek sorun elbette ki S400 sorunu değil asıl büyük meseleler İran ambargosu, Amerika’nın FETÖ ve Kuzey Suriye’de YPG’ye verdiği destek. Bunlar çözümü çok zor raftaki diğer sorunlardır. Unutmayalım ki Rıza Zarraf ve Halk Bank dosyası dahi daha kapanmamıştır.Öbür taraftan Doğu Akdeniz’deki hidrokarbon yatakları üzerinde yürüyen tartışma Türkiye’nin burada yaptığı sondaj çalışmalarına yönelik Avrupa Birliği tarafından uygulamaya alınan yaptırımlar da piyasaları tedirgin etmesi gereken başka bir risk faktörüdür. Bu yaptırımlar da artık bir tehdit olmaktan çıkıp fiiliyata dönüşmüştür. Üstelik bu yaptırımlar içerisinde finansal yaptırımlar da barındırmaktadır ve dahası Türkiye bu noktada gerilimi tırmandırmaktan da kaçınmayarak yaptırım tehdidine karşı dördüncü bir sondaj gemisini de doğu Akdeniz’e göndereceğini açıklamış bulunmaktadır.

Dış borç bulma zorunluluğu olan bir ekonomide dış politikada özellikle ana finans kaynağı olan Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği ile yaşadığımız bu gerilimler uygulanan yaptırımlar ve uygulanabilecek muhtemel yaptırımlar doğal olarak piyasaları tedirgin etmelidir, beklenen budur. İçeride ise Merkez Bankası başkanının Merkez Bankası bağımsızlığını zedeleyecek bir şekilde görevden alınması, gelecekteki belirsizliği arttıracak rejim tartışmaları, reel sektörde yaşanmakta olan ciddi kriz ve sık sık kamuoyuna yansıyan iflas haberleri normal şartlar altında piyasaları tedirgin edecek, tansiyonu arttıracak gelişmelerdir. Ayrıca Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın faizlere yönelik yaptığı açıklamalar ve yükselen faiz indirimi, hem de külliyetli bir faiz indirimi beklentisi normal şartlar altında döviz fiyatlarını yukarı yönlü etkilemelidir. Piyasalarda tansiyonu arttırması gereken bütün bu olumsuz gelişmelerle rağmen ortada dolaşan tek olumlu haber FED’in faizleri indirme beklentisi tek başına tansiyonu düşürüyor olabilir mi? Yoksa bugün piyasalarda yaşananlar bir fırtına öncesi sessizlik midir?

Malum ameliyatlar sırasında hastanın tansiyonun düşmesi kalbin zorlandığını, durmak üzere olduğunu gösteren ciddi bir kriz işaretidir! Yani tansiyon düşüklüğü her zaman da iyiye işaret değildir! Tansiyonun normali, olması gerekeni iyidir ve normalden yükseği de düşüğü de sorun işaretidir.

Her neyse ortada yaşanan bir tuhaflık var ve olanla olması gereken örtüşmüyor! Bu tip ortamlarda yatırımcıların çok dikkatli olması gerektiğini her zaman söylerim, bir yatırımcı para kazanmaktan önce kaybetmemeyi düşünmelidir kanaatindeyim.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz