İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ HAYATIMIZIN HER NOKTASINDA

231

Şehirlerimizin alt yapılarını bilimsel verilere göre dizayn etmeliyiz.

Meteoroloji Mühendisleri Odası Genel Sekreteri ve meteoroloji mühendisi Fırat Çukurçayır ile son günlerde yurt genelinde ve Ankara da olan hava hareketliliği hakkında söyleşi yaptık.

36 yıldır Meteoroloji Genel Müdürlüğünde görev yapan ve şuanda klimatoloji bölümünde görevli Fırat Çukurçayır; “Dünyada her şey bir denge içinde bu denge biraz bozuluyor ama diğer tarafta başka bir şekilde kendini gösteriyor. Bütün mesele sizin bunlardan nasıl etkilendiğinizdir” diyerek sorularımıza şu şekilde cevap verdi.

Soru: Son günlerde yaşadığımız sağanak yağışların sebepleri nelerdir?

Çukurçayır:Son günlerde ülke genelinde gözlenen yağışlar mevsimsel yağışlardır. Geçtiğimiz yıllarda da bahar mevsiminde olması gereken yağışların Mayıs ve Haziran ayına sarktığını gördük. Bu yılda normalde Nisan ayında görmemiz gereken yağışlar Mayıs ve Haziran aylarına sarkmıştır.

Meteoroloji

Soru:Yağışların tarım alanlarına faydası oldu mu?

Çukurçayır: Bu konu meteorolojistlerden daha çok ziraatçıların yanıtlaması gereken bir sorudur. Zira bitkilerin suya olan ihtiyaçları ve zamanlaması ziraatçıların uzmanlık alanına girmektedir. Bununla birlikte Nisan ayında beklenen miktarda yağış almamış olmamız nedeniyle tarım alanlarının geneli için yararlı olduğu söylenebilir. Şiddetli yağışlardan dolayı bazı alanlarda ürünlerin zarar görmüş olması da söz konusudur.

Soru: Yağışların barajlardaki doluluk oranını artırdı mı?

Çukurçayır:Yerleşim alanlarına düşen yağışların tamamının barajlara ulaşması için planlanmış bir yağmur drenaj sistemine sahip olmanız gerekmektedir. Ülkemizde böyle bir sisteme sahip olan bir yerleşim merkezi yoktur. Bu nedenle yağışların baraj havzalarına yeterince düşmediği durumlarda istenilen fayda sağlanamamaktadır. Ankara genelinde ise yaşadığımız yağış kaynaklı sıkıntılara bakarak barajların arzu edilen doluluğa ulaşamadığı görülmektedir. Bu nedenle istenilen düzeyde olmasa da kısmi bir yarar sağladığı, doluluk oranının bir miktar arttığı görülmektedir. Farklı bir açıdan baktığımız zaman ise; yağan yağışların barajlara doğrudan ulaşamamış olmasının yanında yer altı sularını desteklemesi göz ardı edilmemelidir. Buda barajlar için dolaylı bir katkıdır.

Soru:Yağmurlar neden hep afete sebep oluyor ?

Meteoroloji

Çukurçayır:Bahar ve Yaz mevsimlerinde yağışlar, doğası gereği dar alanlarda ve şiddetli olabilmektedir. Alansal ve zamansal değişkenlikler bu mevsimlerdeki yağışların ana karakteridir. Burada; zamansal değişimden kastettiğimiz bir günde yağacak yağışın birkaç saatte, birkaç saatte yağacak yağışın birkaç dakikada yağması, alansal değişim ise yerleşim yerlerinin tamamını değil de birkaç km’lik dar bir alanı etkilemesidir. Yani yağışlar şehrin bir semtini ciddi olarak etkilerken hemen yanındaki bir semte tek damla bile yağış düşmemesidir. Bu durum konvekstik mekanizmanın bir gereğidir. Buna ek olarak iklim değişkenliği ve değişimi, ayrıca artan şehirleşme yerel yağış rejimlerini daha agresif yönlerde etkileyebilmektedir.

Yerleşim alanlarının tümüyle asfalt ve beton kaplı olması nedeniyle düşen her damla yağmur toprak içerisinde süzülmeden, bitki örtüsü tarafından yavaşlatılmadan hızla akışa geçmektedir. Akışa geçen yağmur suları yetersiz ve düzensiz altyapı nedeniyle şehrin düşük kotta kalan cadde ve sokaklarında şehir seline ve su baskınlarına yol açmaktadır. Şehirlerdeki alt yapıların plansız, yetersiz ve bakımsız olması afetin temel sebebini oluşturmaktadır. Bu nedenle meydana gelen yağışları 500 yılda bir görülen, 1000 yılda bir görülen yağışlar diye sunmamızın kimseye yararı olmayacaktır. Yapmamız gereken alt ve üst yapılarımızı bilimsel gerçeklere uygun olarak yeniden dizayn etmektir.

Meteoroloji

Soru:Meteorolojinin uyarıları dikkate alınıyor mu?

Çukurçayır:Alındığını düşünüyor ve görüyoruz. En basitinden son yağışlarda her zaman sıkıntı yaşanan Ankara da Akay alt geçidi ve şehrin bir çok noktasında yapılan yağış uyarılarından sonra belediyenin yeterli ekipman ve personel ile hazır beklediğini yaşanan sıkıntıları en aza indirmek için çaba harcadığını gördük. Aynı şekilde vatandaşlarda uyarılara karşı daha duyarlı davranmaktadır.

Soru: Mevsimlerde sapmalar yaşanıyor mu?

Çukurçayır:İklim değişikliği ve şehirleşme doğal olarak atmosferik olayların oluşumu üzerinde etkili olmaktadır. Bu nedenle Mevsimlerde nispi bir kaymadan bahsetmek çok yanlış olmaz. Ama bu kayma sürekli ve düzenlimidir diye bakıldığında bu kaymanın sürekli ve düzenli olduğunu da söyleyemeyiz.

Soru: Sonsöz olarak neler söylersiniz?

Çukurçayır: İnsanlar doğal olarak unutkan bir hafızaya sahiptir. Bu nedenle yaşadığımız geçmiş olayların şiddetini ve etkisini unutarak farklı algılar içine girebilmektedir. Yaşadığımız günlerden çok daha fazla yağışlı, çok daha fazla sıcak, çok daha fazla soğuk günleri geçmişte yaşasak bile ne yazık ki bunları hatırlamakta zorlanıyoruz.

Bilimde rakamlar ve o rakamların olduğu kayıtlar geçerlidir. 1980’li yıllarda yaşadığımız bir sel olayını unutup 500 yılda bir meydana gelebilecek yağışlar nedeniyle bu sel olayını yaşamak zorunda kaldık demek doğru bir yaklaşım olmayacaktır. Ya da hiç böyle bir sıcak görmedim demek doğru bir yaklaşım olmayacaktır.

Şehirlerimizin alt ve üst yapılarını mutlaka bilimsel verilere göre dizayn etmeliyiz. Çünkü bilmeliyiz ki yağışlar hep olacak. Belki günü ve mevsimi farklı olacak ama hep olacak. Bu nedenle bilimsel verilere göre alt ve üst yapıları oluşturmak, konunun uzmanı olan meteorolojistlerin uyarılarını her aşamada dikkate almak gerekecektir.