Ermenilerden Kalan Mallar, Osmanlı dönemi ifadesiyle Emvâl-i Metrûke Meselesi, Firdes Temizgüney tarafından hazırlanan ve Türk Tarih Kurumu tarafından 2017 yılında basılan kitabın adı. Kitabın yazarı Firdes Temizgüney, Erzurum Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünde Doktor Öğretim Üyesi. Eser, 2010- 2016 yılları arasında sürdürülen bir Araştırma Projesinin sonuçlarını yansıtmakta.

Emvâl-i Metrûke Meselesi,Ermenilerden Kalan Mallar 1915- 1923, Türkiye Cumhuriyeti’nin en hassas noktalarından birisine cesurca parmak basıyor. Kitabı değerli kılan hususlardan birisi de Kemal Çiçek ve Sevgi Gül Akyılmaz gibi iki otorite ismin kitabın hakemliğini yapmış olmasıdır. Türk Tarih Kurumu yetkililerini, hem eser hem de hakem seçimindeki özenlerinden dolayı tebrik ediyorum.

Emvâl-i Metrûke (Terk Edilmiş Mallar) kavramı ülkemizde daha çok 1915 Zorunlu Göçü sonrası Ermeni malları için kullanılmıştır. Ancak hukukî bir terim olarak kavram, Kafkas ve Balkan göçmenlerinden kalan mallar ile Mısır’da, Suriye’de, Arabistan’da Osmanlı vatandaşlarından kalan malları da kapsar.

1915 yılında Osmanlı Ermenileri alınan zorunlu göç (tehcir) kararı ile Irak ve Lübnan gibi daha uzak Osmanlı topraklarına gönderildiler. Bunlardan kalan, sahipleri tarafından satılmayan veya satılamayan mallar da, Osmanlı Devleti tarafından Müslüman muhacirlerin ihtiyaçları için veya devletin diğer ihtiyaçları için kullanıldı. Firdes Temizgüney bu konuyu II. BÖLÜM’de bütün ayrıntıları ile ele alıyor.

Mütareke döneminde Divan-ı Harp’te yapılan Ermeni malları ile ilgili yargılamalar, İtilaf Devletlerinin Emvâl-i Metrûkeye Yönelik Tutumları, Muhtelit (Karma) Komisyonda Ermeni Mallarının nasıl ele alındığı kitabın üzerinde durduğu başka önemli konular.

24 Aralık 1923 Antlaşması’nı Türkiye Büyük Millet Meclisi 215 milletvekilinin oyu ile 23 Aralık 1934’de kabul etmişti. Tazminat Komisyonuna, 13 yıl boyunca her yıl 100.000 dolar ödenecekti. Bu şekilde Amerika’daki Tazminat Komisyonu’na 900.000 dolar ödenmiş ve davacılara dağıtılmıştı. Tazminat Komisyonu diğer iddia sahiplerinin iddialarını ispatlayacak yeterli kanıtları olmadığına karar verdiğinden Türkiye Cumhuriyeti 900.000 dolar ödeyerek dosyayı kapatmış oldu.

Ancak son yıllarda -Adana Mahkemesinin kararında olduğu gibi- hukuki ve siyasi sonuçları üzerinde dikkatle durulması gereken önemli gelişmeler yaşanmaktadır. Bu bakımdan Firdes Temizgüney ve Sevgi Gül Akyılmaz gibi konunun uzmanı akademisyenlerin Emvâl-i Metrûke konusunda yapmış oldukları yayınlar çok önemlidir.

Kitabın yazarını, hakemlerini ve bu eseri bilim dünyasına kazandıran Türk Tarih Kurumunu kutluyorum.

FACEBOOK YORUMLARI

SONSÖZ YORUMLARI

Lütfen yorumunuzu girin
Lütfen adınızı girin

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.