Ana Sayfa Yazarlar Deneme türünün yaratıcısı

Deneme türünün yaratıcısı

-

“Deneme: tek bir tarih-kültür dönemine yapışık bir ürün değildir,nice zamanlar, üşkeler oylumunca tüm evreni kuşatan bir yazı meyvesidir.” Nermi Uygur
Ünlü deneme yazarı Nermi Uygur, özgün ve derinliğine bir bakışla yazdığı “ Deneme Üzerine Deneme” eseri “Denemeli Denemesiz”de şöyle demekte: “ Bir sanat yapıtıdır deneme.

Deneme yazmadan olur ama denemeden yoksun yaşam olmaz,-hiçbir zaman olmaz. Deneme-siz yaşam olmaz çünkü: denemektir yaşamak.”


Dünya edebiyat tarihinde yazı türleri arasında özgün bir yer tutan deneme türünün yaratıcısı olarak tanımlanan Montaigne’den başlayarak, Türkçe’nin özleşme ve arılaşmasında büyük emeği geçen Nurullah Ataç (1898-19579 ve Nermi Uygur’a uzanan deneme yazarlarını karşılaştırarak incelemek gerekir.

Kendimi olduğum gibi anlatıyorum… Dünya durmayan bir salıncaktır:Orada her şey toprak. Kafkas2ın kayalıkları,Mısır’ın piramitleri,hem çevresiyle birlikte,hem de kendi kendine allanır… Duruşu değil geçişi anlatıyorum…Anlattığım hayat basit ve gösterişsiz…Başkalarının bilgisiyle bilgin olabilsek bile,ancak kendi aklımızla akıllı olabiliriz…Herkes kitabımda beni,bende kitabımı görsün…” diyen Montaigne(1533-1592), deneme türünün en güzel ve seçkin örnekleri ile bu alana damgasını vurmuştur.

Okullardaki başarısından sonra hayat tolunda değişin alanlarda da üstün başarılar elde ederek toplumda büyük yankılar uyandırıyor.Kendisini felsefe ve edebiyata veren deneme yazarı, felsefe de us ilkelerine esas alan kuşkucu bir yöntemi benimsedi. “Felsefeyi barındıran ruh,kendi sağlıyla bedeni de sağlam etmeli.Huzur ve sağlığın ışığı ta dışardan görünmelidir…” Denemeler kitabı için, “Ben kitabımı yaptığım kadar da kitabım beni yaptı” ifadesini kullanmış.

Deneme konularının başlıkları bize yazar hakkında kısaca bilgi vermekte:
“Yasalar Üstüne,Bilgi ve Düşünce,Yaşamak ve çalışmak,Ruh ve Beden, İnsan ve Ötesi,Aşk Üstüne,Dostluk,Yalnızlık, Devrim, Paris,İnsan Doğası,Tanrılar Üstüne,Aylak Ruhlar,Filozoflar ve Tanrılar,Mutluluk Üstüne,Vicdan Üstüne,Kendimizi İnceleme,İnsan Aklı,Mutluluk, Yaşayan Ölüler,Tartışmalar,İnsan Bilgisi, Dil Üstüne,Kitaplar…”

“Ruhta ve bedende rahatlık olmadıkça,döşek rahat olmuş neye yarar” felsefesini işlediği”Mutluluk” başlıklı denemede Montaigne şunları demekte:

“Büyük İskender’in dalkavukları onu, Zeus’un oğlu olduğuna inandırmışlar…Talih insana bütün nimetlerini verse,onları tadabilecek bir ruh gerekir.Bizi mutlu eden,bir şeyin sahibi olmak değil, tadına varmaktır.Ev,mal,mülk,yığınla tunç ve altın;/Yarasına merhem olmaz/ Vücüdunda,ruhunda dert olan adamın./ Eldeki niğmetleri tadabilmesi için/Keyfi yerinde olmalı insanın./Ev bark neye yarar dertli,korkulu olana/Gözleri çipilli olan ne yapsın tabloyu…”

SONSÖZ YORUMLARI

Lütfen yorumunuzu girin
Lütfen adınızı girin

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Bu Haberler Kaçmaz!

‘İftar sonrası art arda içilen sigara öldürücü olabilir’

Adana'da özel bir hastanede görev yapan Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Adem Yılmaz, iftarın ardından yoğun bir şekilde içilen sigaranın ölüme varabilecek sonuçlara yol açabileceğini söyledi.