Asgari ücret ne olur?

0
31

Aslında bu soruyu ilk olarak asgari ücret ne olmalı ve ikinci olarak da asgari ücret ne olur şeklinde ikiye ayırmak gerekiyor.

Malum asgari ücret bir ülkede yasal olarak bir çalışana verilebilecek en düşük ücret seviyesini temsil eder.

Türkiye’de asgari ücret yürürlükte olan kanun ve mevzuata göre kurulan 15 üyeli bir ASGARİ ÜCRET TESPİT KOMİSYONU tarafından belirlenmektedir.

- Reklam -

Asgari Ücret Tespit Komisyonun üyeleri; Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığından 2 temsilci, TÜİK temsilcisi, Kalkınma Bakanlığı temsilcisi, Hazine Müsteşarlığı temsilcisi ile bünyesinde en çok işçiyi bulunduran en üst işçi kuruluşunun farklı sektörlerden seçeceği beş temsilci ve bünyesinde en çok işvereni bulunduran işveren kuruluşunun değişik iş kolları için seçeceği beş temsilci, yani toplamda on beş üyeden oluşmaktadır.

Bakanlığın belirlediği üyelerden birinin başkanlık ettiği komisyon, en az 10 üyenin katılımıyla toplanıp, oy çokluğuyla karar veriyor. Neden en az 10 üye de mesela 11 üye değil derseniz işçi tarafı komisyonu boykot etse dahi karar alınabilsin diye elbette. Oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu tarafın çoğunluğu sağladığı kabul ediliyor. Neticede her halükarda nihai karar devletin temsilcilerine kalmış oluyor.

Asgari Ücret Tespit Komisyonu, 2021’de uygulanacak asgari ücreti belirleme çalışmaları kapsamında ilk toplantısını 4 Aralık tarihinde pandemi koşulları gereği olarak sanal ortamda yapmış bulunuyor.

Peki asgari ücret hangi ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir?

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 23. maddesine göre, çalışan herkesin kendine ve ailesine insanlık onuruna uygun bir yaşayış sağlayacak, her türlü sosyal koruma aracılığıyla da tamamlanan adil ve elverişli bir ücret almaya hakkı vardır.

Vardır da bu ilke çoğu kez ülkemizde kağıt üstünde kalmakta, maalesef çoğu durumda hayata geçirilememektedir.

ILO, Uluslararası Çalışma Örgütünün 131 Sayılı Asgari Ücret Tespitine İlişkin Sözleşmesi’ne göre de, işçinin ve ailesinin ihtiyaçları, genel ücret seviyesi, hayat pahalılığı, sosyal güvenlik yardımları ile diğer sosyal grupların göreli hayat standartları, asgari ücretin belirlenmesinde dikkate alınması gereken unsurlardır. Türkiye bu sözleşmeyi 25 Haziran 1973 tarihinde kabul edilen 1769 sayılı kanun ile yürürlüğe sokmuştur.

Avrupa Sosyal Şartı da her ne kadar Türkiye henüz imzalamamış olsa da taraf ülkelere benzer yükümlülükler getirmektedir.

Avrupa Sosyal Şartı’nın 4. maddesine göre, “Tüm çalışanların, kendileri ve ailelerine iyi bir yaşam düzeyi sağlamak için yeterli ve adil bir ücret alma hakkı” bulunuyor.

Türkiye’de Asgari ücret belirlenirken göz önünde tutulan en önemli ilke 01.08.2004 tarihli, 25540 Sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Asgari Ücret Yönetmeliği’nde belirtilmiştir. Buna göre asgari ücret dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ile benzeri sebeplere dayalı hiçbir etkenden dolayı ayrım yapılmaksızın belirlenmelidir.

Aynı yönetmelikte Komisyon, ücretin belirlenmesinde; ülkenin içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik durumu, ücretliler geçinme indekslerini, bu indeksler yoksa geçinme indekslerini, fiilen ödenmekte olan ücretlerin genel durumunu ve geçim şartlarını göz önünde bulundurur, denmektedir.

Şimdi bütün bu imzalanan anlaşmalar ve konulan prensiplere uyulacak olsa Türkiye’de asgari ücretin en az beş bin Türk Lirası olması gerekmez mi?

Peki bu seviyede bir asgari ücret tespit edilebilir mi? Elbette hayır baksanıza işçi temsilcileri bile korka korka ancak üç bin lirayı telaffuz edebiliyorlar.

Patron karına bakar, devlet idare-i maslahata ve aman ortalık karışmasın der sendika temsilcileri, iktidarı kızdırıp sıcak makam odalarından, lüküs makam araçlarından olmanın korkusu ile uyar oğlu olur. Sonuçta işçi, emekçi taifesi yarı aç yarı tok mezarda emekli olana kadar çalışmak zorunda kalır. Bu seferde komisyon toplantısından farklı bir tablo çıkmasını beklememek gerekir.

- Reklam -

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz