Arabulucular Çözüm Üretiyor

0
86

Ülkemizde dava sayılarının yargı sistemine büyük yük getirmesi, davaların uzun sürmesi ve sorunların çözümünün gecikmesi yeni bir usul hukuku yaratılmasına neden oldu: Arabuluculuk…

Özel hukuk uyuşmazlığının tarafı olan kişilerin, özgür iradeleriyle seçtikleri tarafsız ve uzman bir üçüncü kişi olarak avukat arabulucu hakemliğinde, dava açılmadan önce veya dava açıldıktan sonra başvurdukları bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. 

Arabuluculuk konusunu iki uzman arabulucu ile konuştum, sorular yönelttim

Başkent Arabuluculuk Uyuşmazlık Çözüm Merkezi Müdürü Av. Arb. Yusuf Gözel ve

ortağı Av. Arb. Ayşe Eda Günday ile konuştum.

SORU: Başkent Arabuluculuk Uyuşmazlık Çözüm Merkezi’nden biraz bahseder misiniz?

YUSUF GÖZEL: Başkent Arabuluculuk Uyuşmazlık Çözüm Merkezi 2016 yılı şubat ayında, kurulmuştur. Başkent Arabuluculuk Merkezi, Ankara’nın ilk kurulan arabuluculuk merkezi olup, Türkiye’nin de 2. Arabuluculuk merkezidir.

Merkezimizin arabulucular listesinde, 9 arabulucu görev yapmaktadır.  Av. Arb. Yusuf Gözel, Av. Arb. Ayşe Eda Günday, Av. Arb. Mehmet Ali Baranlı, Av. Arb. Onur Tektaş, Av. Arb. Özlem Arslan, Av. Arb. Pervin Yıldız, Av. Arb. Selda Kutlay ve Av. Arb. Nazlı Özlem Atmaca ve Av. Arb. Neriman Karataş.

Merkezimizin Arabulucuları, Hacettepe Üniversitesi, Başkent Üniversitesi, TOBB Üniversitesi, Ankara Üniversitesi ve Akdeniz Üniversitesi’nde; Arabuluculuk Eğitimi ve Ceza Hukukunda Uzlaştırma Eğitimi dersleri vermiştir.  Merkezimizin Arabulucuları, halen Hacettepe Üniversitesi, Başkent Üniversitesi, Barolar Birliği ve Kıbrıs Ticaret Üniversitesi bünyesinde uygulamacı arabulucu ve Uygulamacı Uzlaştırmacı olarak dersler vermektedirler.

Merkezimiz ortakları Ankara’daki 2 ayrı arabuluculuk merkezinin kuruluşunda yer almışlardır. Bu derneklerden Ankara Arabulucular Derneği Türkiye’nin birçok okulunda akran arabuluculuğu projesini yürütmektedir.

SORU: Arabuluculuğu nasıl tanımlarsınız?

AYŞE EDA GÜNDAY: Arabuluculuk, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri iş veya işlemlerden doğan özel hukuk uyuşmazlıklarının çözümlenmesinde kullanılan, mahkeme dışı uyuşmazlık çözüm yoludur. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri bütün özel hukuk uyuşmazlıkları ihtiyari arabuluculuk kapsamındadır.

SORU: Dava şartı arabuluculuk ya da zorunlu arabuluculuk konusunda bilgi verebilir misiniz?

YUSUF GÖZEL: İhtiyari arabuluculuk kapsamındaki bazı konularda, dava öncesi arabuluculuğa gitme zorunluluğu vardır. İş Hukuku Uyuşmazlıklarında ve Ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk uygulanmaktadır. Yani taraflar dava açmadan önce öncelikle arabuluculuğa başvurmak suretiyle, ihtilafı arabuluculuk yolu ile çözmeği denemeleri gerekir. Uyuşmazlık arabuluculukta çözülemezse, o zaman dava yoluna gidilebilir.

SORU: Taraflar Arabuluculuğa nasıl başvurabilir?

AYŞE EDA GÜNDAY: Arabuluculuğa başvurmak isteyen taraf, özel bir arabuluculuk merkezine başvuru yaparak, arabuluculuk sürecini başlatabilir. Örneğin Başkent Arabuluculuk Merkezine arabuluculuk başvurusu yapmak isteyen taraf, web sitesi üzerinden online olarak başvuru yapabilir. Bunun dışında adliyenin içinde bulunan arabuluculuk bürosuna başvuru yapmak suretiyle, arabuluculuğa başvuru yapmak mümkündür.

SORU: Arabuluculuğun faydaları nelerdir?

YUSUF GÖZEL: Arabuluculuk süreci gizlidir. Arabuluculuk sayesinde şirketlerin ticari defterleri, aleni olan dava dosyalarına girmemiş olur. Ticari sırlar korunur. Arabuluculuk süreci kısadır. İhtilaf birkaç haftada çözüme bağlanmakta, ciddi bir zaman tasarrufu sağlanmaktadır. Arabuluculuk sürecinde her iki tarafın menfaatine uygun olan bir çözüme ulaşılmaktadır. Dolayısıyla taraflar sürpriz bir karar ile karşılaşmamaktadırlar. Arabuluculukta çözüme bağlanan konuların bir daha davaya konu olması mümkün değildir. İhtilaf arabuluculukta nihai olarak çözüme kavuşturulmaktadır.

SORU: Arabuluculukta, arabulucunun nasıl bir rolü vardır?

AYŞE EDA GÜNDAY: Arabulucu, arabuluculuk sürecini planlamakta ve yönetmektedir. Uyuşmazlığın sağlıklı bir şekilde ortaya konulabilmesini, sağlıklı bir şekilde müzakere edilmesini, tarafların menfaatine uygun çözüm seçeneklerini bulunmasını sağlamaktadır. Arabulucu hakim ya da hakem değildir. Uyuşmazlıkla ilgili karar vermemektedir. Kararı tamamen taraflar vermektedir.

SORU: Ülkemizde arabuluculuk benimsendi mi, arabuluculukta anlaşma oranları nasıldır?

YUSUF GÖZEL: Bugüne kadarki uygulamalarda arabuluculuk başarılı olmuştur. İş Hukuku uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk 01.01.2018 tarihinden beri uygulanmaktadır. 2019 Nisan ayı sonuna kadar 527.324 adet iş uyuşmazlığı için dava şartı arabuluculuğa başvuru yapıldı. Bu dosyaların 341.000 tanesinde anlaşma sağlandı. Anlaşma oranı %65’tir. Haricen anlaşmalarla beraber bu oran %70’lerin üzerindedir.

Ticari Uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk 01.01.2019 tarihinden beri uygulanmaktadır. 2019 Nisan ayı sonuna kadar 19.000 adet ticari uyuşmazlık dava şartı arabuluculukta görüşüldü. Bu dosyaların 11.000 tanesinde anlaşma sağlandı. Anlaşma oranı %57’tir.

SORU: Dava şartı başka ülkelerde de uygulanan bir yöntem midir?

YUSUF GÖZEL: Dünyada İtalya, Almanya, Yunanistan, Avusturya, Çin, Japonya, ABD’nin bazı eyaletlerinde dava şartı arabuluculuk sistemi uygulanmaktadır. Anlaşma oranlarının en yüksek olduğu ülkelerden birisi, Türkiye’dir.

SORU: Ülkemizde dava şartı arabuluculuk alanları genişleyecek mi?

AYŞE EDA GÜNDAY: Bu yılın sonuna kadar tüketici uyuşmazlıklarında ve muhtemelen aile hukuku uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuğun gelmesini bekliyoruz. Aile arabuluculuğu kamuoyunda çok tartışılan bir konu. Düşünülen sistem mahkeme içi arabuluculuk sistemi. Dava açıldıktan sonra hakim, dosyadaki bazı uyuşmazlık noktalarının arabuluculukla çözülebileceğine kanaat getirirse, o konuların çözümü için dosyayı arabuluculuğa gönderebilecek. Örneğin, nafaka, tazminat gibi konular arabuluculukta çözülecek, boşanma konusunda hakim karar verecek.