Anadolu’da Kişi ve Yer Adları

4
123

Dünya literatüründe “onomastik” olarak bilinen “adbilim” kişi adları ve yer adları olmak üzere iki koldan ilerlemektedir. Bugün ülkemizde 200’den fazla özel ve resmî üniversitemiz olduğu halde hiç birisinde Adbilim (Onomastik) Anabilim Dalı yoktur. Bu durum Türk kültür ve medeniyeti için büyük bir eksikliktir. Mazur görülemez ve kabul edilemez.


1984 yılında İstanbul’da düzenlenen VI. Türkoloji Kongresi’nde Adana Kişi Adları konusunda bir tebliğ sunmuştuk. Bilgisayarın henüz üniversitelerimize girmediği o günlerde 20.330 ismin tek tek kağıtlara yazılması, sonra kesilmesi ve tasnif edilip sayılması tam bir işkence ve büyük bir zaman kaybı olmuştu.
Bilgisayarın üniversiteye emaneten de olsa girmesinden sonra adbilim çalışmaları daha kolaylaştı ve daha yaygınlaştı. 9 öğrencimizin bir bilgisayar başında günde ikişer saat çalışarak yapmış olduğu tezlerde Amasya, Konya, Tokat, Ankara, Bursa gibi birçok şehrimizin kişi adları konusunda güzel sonuçlar elde edildi.


Gerek kişi adları, gerekse yer adları XVI. Yüzyıl Mufassal Tahrir Defteri adı verilen nüfus ve arazi sayım defterleri verileri esas alınarak incelendi. 1516 yılından sonra Arslan, Kaplan, İlbey, Gülbey gibi Türkçe kökenli kişi adlarının nasıl azaldığını ve Mehmet, Ahmet, Ali, Hasan gibi Arapça kökenli İslâmi adların nasıl fazlalaştığını yüzde oranları ile görmek imkânımız oldu.
Mufassal tahrir defterlerinde yer alan köy ve mezra isimlerinin incelenmesi sonucunda bugün Akkise, Karakise, Kızılkise diye bilinen köy adlarının XVI. yüzyılda Ak Kilise, Kara Kilise, Kızıl Kilise diye anılmakta olduğunu gördük. Çorum’un Karadona köyünün adının, adım adım geri gitmek suretiyle önce Karadonaşa ve nihayet Kara Doğan Şah olduğunu tespit ettik.


1984 yılında başlayan çalışmalarımız 2018 yılına kadar 27 ayrı makale ve tebliğ konusu oldu. 2016 yılında emekli olmamızdan biraz önce sevgili öğrencim, kıymetli meslektaşım Ertan Ünlü bize güzel bir sürpriz yaptı ve bu makaleleri bir kitap haline getirdi. Ancak kitabın basım işi çeşitli sebeplerden dolayı bir türlü gerçekleşmedi. 2015 yılından sonra yayınlanan yeni makalelerin de kitaba dahil edilmesi gerekli oldu. Bu işi de yine DTCF Tarih Bölümü’nde mezun olan genç tarihçi Fatih Mehmed Önal üstlendi. 27 makaleden oluşan bir kitabın kaynakça ve dizin eklenmeden yayınlanması doğru olmayacaktı. Fatih Mehmed Önal bu işi de yerine getirdi. Böylece bu çalışkan, vefalı iki öğrencimizin hazırlamış olduğu Anadolu’da Kişi ve Yer Adları kitabı tam 644 sayfaya ulaştı.


Kitabın basım işini bugüne kadar birçok kitabımızı basmış olan AKÇAĞ Yayınevi üstlendi. Ama kitabın talihsizliği devam ediyordu. Bu sefer de Korona salgını yaşandı. İnsanlar canlarının derdine düştüler. Yine de hayat devam ediyordu. AKÇAĞ Yayınevi geç de olsa salgına rağmen kitabın güzel bir şekilde basılmasını sağladı. Akçağ Yayınevi’nin genç patronları Oğuz Ünalmış ve Nafiz Ünalmış kardeşlere teşekkür ediyoruz. Kitabın fiyatının 50 lirayı aşmaması için gösterdiğimiz çaba ve fedakârlık ekonomik şartların zorlamasıyla istediğimiz gibi gerçekleşmese bile 60 TL gibi makul sayılacak bir etiketle piyasaya çıkmış oldu.

Biz de bu kitabın basımından doğan telif hakkımızı salgın hastalıkla mücadele için devlet tarafından açılmış olan Biz Bize Yeteriz Türkiyem Kampanyasına bağışlama sözü verdik. Bu bağış sözümüz bize bu yazıyı yazarken çok daha rahat yazma imkânı vermiş oldu.
Anadolu’da Kişi ve Yer Adları kitabı bu konuda hazırlanacak kitaplar için de yol gösterici olacaktır. XVI. Yüzyıl arşiv kaynakları adbilim konusunda eşsiz hazineler sunmaktadır. Bundan sonra yapılacak şey üniversitelerimizde açılacak Adbilim Anabilim Dalı’nda bu hazineleri işleyecek elemanların bilim dünyasına kazandırılmasıdır.
Yaşadığımız dünyaya, kendi çevremize ad verirken elimizde güzel örnekler olacaktır. Yeni doğan çocuklarımıza isim koyarken anlamsız yabancı isimler yerine özbeöz Türkçe isimler koymanın mutluluğunu yaşayabileceğiz. İşte Anadolu’da Kişi ve Yer Adları kitabı bu konuda okuyucunun elinde önemli bir başvuru kitabı olabilecektir.
Anadolu’da Kişi ve Yer Adları kitabının bilim dünyasına yararlı olmasını diliyor ve emeği geçenleri kutluyorum.

4 YORUMLAR

  1. Anadolu’da Kişi ve Yer Adları kitabı bu konuda hazırlanacak kitaplar için de yol gösterici olacaktır. XVI. Yüzyıl arşiv kaynakları adbilim konusunda eşsiz hazineler sunmaktadır. Bundan sonra yapılacak şey üniversitelerimizde açılacak Adbilim Anabilim Dalı’nda bu hazineleri işleyecek elemanların bilim dünyasına kazandırılmasıdır.

  2. 1984 yılında başlayan çalışmalarımız 2018 yılına kadar 27 ayrı makale ve tebliğ konusu oldu. 2016 yılında emekli olmamızdan biraz önce sevgili öğrencim, kıymetli meslektaşım Ertan Ünlü bize güzel bir sürpriz yaptı ve bu makaleleri bir kitap haline getirdi. Ancak kitabın basım işi çeşitli sebeplerden dolayı bir türlü gerçekleşmedi. 2015 yılından sonra yayınlanan yeni makalelerin de kitaba dahil edilmesi gerekli oldu. Bu işi de yine DTCF Tarih Bölümü’nde mezun olan genç tarihçi Fatih Mehmed Önal üstlendi. 27 makaleden oluşan bir kitabın kaynakça ve dizin eklenmeden yayınlanması doğru olmayacaktı. Fatih Mehmed Önal bu işi de yerine getirdi. Böylece bu çalışkan, vefalı iki öğrencimizin hazırlamış olduğu Anadolu’da Kişi ve Yer Adları kitabı tam 644 sayfaya ulaştı.

  3. Yaşadığımız dünyaya, kendi çevremize ad verirken elimizde güzel örnekler olacaktır. Yeni doğan çocuklarımıza isim koyarken anlamsız yabancı isimler yerine özbeöz Türkçe isimler koymanın mutluluğunu yaşayabileceğiz. İşte Anadolu’da Kişi ve Yer Adları kitabı bu konuda okuyucunun elinde önemli bir başvuru kitabı olabilecektir.

  4. Yılmaz hocamızın makalelerinin toplandığı bu eser onomastik çalışmaları için oldukça önemli. Ayrıca hocamızın yüce gönüllüğünün de bir kanıtı. Kitabın gelirlerinin devlete bağışlanması ayrı bir incelik göstergesi.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz