Montrö Anlaşması:

“BOĞAZLAR REJİMİ HAKKİNDA MONTREUXDE 20 TEMMUZ 1936 TARİHİNDE İMZA EDİLEN MUKAVELENAME

Haşmetli Bulgarlar Kıralı, Fransa Cümhuriyeti Reisi, Haşmetli Büyük Britanya, İrlanda ve Denizaşırı Britanya ülkeleri Kıralı ve Hindistan İmparatoru, Haşmetli Elenler Kıralı, Haşmetli Janponya İmparatoru, Haşmetli Romanya Kıralı, Türkiye Cumhuriyeti Reisi, Sovyetik Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği Merkezî İcra Komitesi ve Haşmetli Yugoslavya Kıralı;

Boğazlar umumî tâbiri altında ifade edilen Çanakkale Boğazı, Marmara denizi ve Karadeniz Boğazından geçişi ve seyrisefaini Lozanda 24 temmuz 1923 tarihinde imza edilmiş olan sulh muahedenamesinin 23 ncü maddesile tesbit edilen prensibi, Türkiyenin emniyeti ve Karadeniz sahildarı Devletlerin Karadenizdeki emniyeti çerçevesi dahilinde, koruyacak tarzda tanzim etmek arzusile mütehassis olarak;

İşbu mukavelenameyi 24 temmuz 1923 tarihinde Lozanda imza edilmiş olan mukavelenamenin yerine ikameye karar vermişler ve murahhas olarak âtideki zevatı tayin etmişlerdir:….”

Şeklindeki başlangıç metni ile başlar, yetkili zevatın isimleri ve anlaşmanın maddeleri bu başlangıç metnini takip eder.

Bu başlangıç metnindeki dikkat çekici cümle ise; Boğazlar umumî tâbiri altında ifade edilen Çanakkale Boğazı, Marmara denizi ve Karadeniz Boğazından geçişi ve seyrisefaini cümlesidir.

Bu cümle neden dikkat çekici derseniz, birçok kişi Amerika’nın Kanal İstanbul’u yaptırarak Montrö sözleşmesini delmeyi ve savaş gemilerini Karadeniz’e dilediği gibi hiçbir kısıtlamaya tabiolmadan çıkarmayı planladığını iddia ediyor. Dahası AKP iktidarının hazırlattığı ÇED Raporu’nun 1426. sayfasındaki bir dip notta “Zincirbozan-Gelibolu mevkiinden Saros Körfezi’ne bir kanal açılması öneriliyor” ifadesi de yer alıyor! Bu ifade son derecede dikkat çekicidir görünen o ki birileri İstanbul boğazını ikame edecek bir kanal ile yetinmeyip bir kanalda Çanakkale boğazını ikame edecek şekilde inşa etmeyi hayal ediyor.

Lakin Kanal İstanbul ve hatta Kanal Çanakkale yapılsa dahi Montrö sözleşmesi hükümlerine göre Marmara denizinden geçildiği müddetçe sözleşmenin savaş gemilerine yönelik kısıtlayıcı hükümleri delinemez!

Montrö sözleşmesini delmenin tek yolu Amerika’nın Fatih Sultan Mehmet gibi savaş gemilerini Trakya boyunca karadan yürütmesidir.

Buradan açıkça görüldüğü gibi kurnazlık yapıp, bir hile i şeriye ile Montrö sözleşmesini delmek mümkün değildir!

Peki Montrö değişir mi? Elbette bütün uluslararası sözleşmeler değişebilir, bunun içinse ya tarafların oturup uzlaşması yahut da bir tarafın güç kullanarak, karşı görüştekilerin bileğini büküp, masada imza attırması gerekir başka bir yol yoktur.

Peki Montrö sözleşmesinin değişmesi Türkiye için faydalı ve yahut gerekli midir? Hiç sanmam AKP iktidarının Montrö sözleşmesi yüzünden boğazlardan herkes serbestçe geçiyor, para kazanamıyoruz üstelik boğazları tehlikeye atıyor ve çevre kirliliğine katlanmak zorunda kalıyoruz iddiasının yalan yanlış bir bilgi olduğunu Montrö’nün kayıp altınları adlı makalemde açık ve net olarak ispatlamıştım. AKP iktidarı Montrö hükümlerini tam olarak uygulasa orta boy bir gemi 2,5 kilogram 24 ayar saf altın karşılığı fener, tahlisiye ve sağlık hizmet bedeli ödemek zorunda. Dolayısı ile Montrö’yü değiştirerek daha yüksek bir geçiş ücreti koyabileceklerini sanmıyorum. İktidarın biz Montrö sözleşmesinde belirlenen tutardan daha yüksek bir ücreti alırız yönünde bir iddiası varsa onlara siz önce Montrö’de belirlenen ücretleri hele bir alın görelim de Dimyat’a pirince giderken evdeki bulgurdan olmayalım demek gerekir.

AKP iktidarının kendi hazırlattığı ÇED raporunda Süveyş, Panama ve Kiel kanalları gibi yapay kanalların gemi kazaları açısından çok daha riskli olduğunu da görmekteyiz.

Zaten iktidar da biz Montrö’nün korunmasından yanayız açıklamalarını farklı zamanlarda dile getiriyor ve hatta bu hassasiyet ÇED raporuna da girmiş durumda.

Kısacası Kanal İstanbul bir gayrı menkul geliştirme projesinden başkaca bir şey değildir, projenin bu özelliğini de bir sonraki makalemde ele alacağım.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz