Altının geleceği

0
57

Sanırım bu aralar ekonomistlere en çok sorulan soru altın fiyatları ne olacak sorusudur. Kestirmeden bir yanıt vereyim altın Lidyalılar’dan bu yana insanlığın gerçek ve asli para birimidir.

Sorunun doğru biçimi ise; altın fiyatları ne olacak değil, kağıt paraların altın karşısındaki değeri ne olacak şeklinde olmalıdır.

Bilindiği üzere kağıt para denilen banknotlar altın paranın yerine kaim olmak üzere düzenlenmiş bir tür senet olarak ekonomik hayata dahil olmuştu. O dönemlerde kağıt paralar altın karşılığı olarak basılır ve tedavüle sürülürdü. Kağıt parayı basan otoriteler ise bu banknotlar getirildiğinde karşılığında belirli bir miktar altın vermeyi taahhüt ederlerdi. Zaman zaman istismar edilse ve yeterli altın karşılığı olmadığı halde tedavüle banknotlar sokulmuş olsa dahi Bretton Woods anlaşması çökene kadar bu ilke uygulanmaya devam etmiştir.

Bretton Woods anlaşmasıyla ortaya çıkan yeni uluslararası para sisteme göre anlaşmaya katılan ve parasını altına dönüştürülebilir yapmayı kabul eden her ülkenin parasının değeri dolara göre saptanmıştır. Dolar ise altın ile dönüştürülebilirliğini koruyan tek ulusal para olarak kalmıştır. Anlaşma ile 1 ons altın = 35 dolar ya da 1 dolar 0,88867 gram altın olarak belirlenmiş ve ABD talep olduğunda 1 dolar getirene 0,88867 gram altın vermeyi taahhüt etmiştir.

Fakat Bretton Woods’la getirilen bu sistem ancak 1971 yılına kadar devam edebilmiştir. ABD, içinde bulunduğu ekonomik güçlükler nedeniyle 1971 yılında doların altına dönüştürülebilirliğini kaldırmıştır.

Bretton Woods’la kurulan bu sistemin yerine, IMF tarafından ilk kez 1970 yılında uygulanmaya koyulan fakat üzerinde 1963 yılından beri çalışmaların sürdürüldüğü Özel Çekme Hakları (Special Drawing Rights – SDR) sistemi yürürlüğe girmiştir.

SDR’nin değeri ilk yıllarda Bretton Woods sisteminde olduğu gibi 0.88867 gram saf altınla ifade edilmiştir. Benimsenen bu değerlendirme tekniğine göre SDR’nin altın değeri sabit kabul edildiğinden SDR’ye “kâğıt altın” da denilmiştir. Ancak çeşitli paraların altın karşısında değer kaybetmesi SDR’nin değerini giderek arttırmış ve 1974 yılından itibaren SDR’nin de altınla ilişkisi tamamen kesilmiştir.

Sonuç olarak Bretton Woods anlaşmasının çökmesinden bu yana ise ulusal kağıt paraların altın cinsinden herhangi bir karşılığı yoktur, kağıt paralar değerini sadece o parayı basan otoritenin itibarından almaktadır.

Bu itibarı sağlayan en önemli unsur ise elbette sahip olunan üretim gücüdür.

1935 yılında Bretton Woods sistemi kurulduğunda 1 ons altın 35 dolara alınabilmekteydi, bu gün aynı miktarda altını alabilmek için yaklaşık olarak 1.900 dolar ödenmesi gerekmektedir.

Önümüzdeki dönem için beklentiler ise 1 ons altın için ödenmesi gereken bedelin 2.000 doları aşarak 3.000 dolara yaklaşabileceği yönündedir.

Peki böyle bir fiyatlama mümkün ve mantıklı mıdır?

Bana göre böyle bir fiyatlama son derecede mümkün ve mantıklıdır bunun üç temel nedeni var:

1- Pandemi nedeniyle tedavüle sürülen dolar, euro vb rezerv para birimleri miktarı olağan üstü bir şekilde artmıştır. Merkez bankalarının kısa ve hatta orta vadede piyasadan para çekeceğine yönelik bir beklenti de bulunmamaktadır.

2- Ekonomileri desteklemek ve iflasları önleyebilmek için faizler sıfır ve hatta negatif seviyelerindedir. Merkez bankaları bu seviyelerin daha uzun süre korunacağını açıklamaktadırlar.

3- FED başta olmak üzere bir çok merkez bankası ve ekonomi yönetimi enflasyonun öncelikli sorun olmadığını, yükselmesine izin verileceğini beyan etmektedirler.

Her üç koşul da altın fiyatlarının yükselmesi, daha da doğrusu kağıt paraların altın karşısında değer kaybetmesi sonucunu doğuracaktır.

Sadece pandemi değil ticaret savaşları, iklim değişikliği ve küresel gerilimler gibi belirsizlik yaratan faktörler de güvenli liman olarak bilinen altına talebi desteklemektedir.

Bu şartlar altında kağıt paraların değer kaybetmesini, altın fiyatlarının yükselmesini beklemek hiçbir şekilde bir kehanet olmayacaktır.

Türkiye özelinde gram altın fiyatlarının hem ons fiyatı ve hem de kur seviyesi ile belirlendiği ortada olduğuna göre, gram altın fiyatlarının da yükselme trendinde olduğunu söylememiz beklentilere son derecede uygun olacaktır.