Ana Sayfa Yazarlar 25 yıl sonra aynısı mı?

25 yıl sonra aynısı mı?

-

Bizim ekonomi tarihi belli yıl aralıklarıyla aynı sorunlarla çıkmaza girer ve yine aynı çözümlerle bu çıkmazı aşmaya çalışır. Yaşadığımız günler 25 yıl öncesini, 1994 yılını hatırlatıyor. O günlerin bugünle bu kadar çok benzerlik taşıması şaşırtıcı:

Kasım 1993: Hazine faizleri düşürmek için yurt içi borçlanma ihalelerini iptal etmeye ve yoğun bir şekilde dış borçlanmaya başladı,

Bugün için; aynı politikayla iç piyasadan borçlanmadan kaçınılarak yılbaşından buyana yurt dışına tahvil, senet satılarak en az 14 milyar dolar borç alındı. Amaç aynı; içeride faiz oranlarını düşürmek ya da yükselmesini önlemek. Bunun sonucu mevduat faizleri düşünce yoğun bir şekilde döviz alımı başladı, banka kredi faizleri düşse bile talep azaldı.

Ocak 1994: Bu kararın uzantısı olarak dövize olan ihtiyaç daha da arttı. Liranın dolar karşısındaki değer kaybı Ocak-Nisan ayları arasında yüzde 160’a ulaştı. Devalüasyon tüm ekonomiyi olumsuz yönde etkiledi.

Bugün için; dolar geçen Cuma yüzde 6, geçen Ağustos ayından buyana en az yüzde 40 oranında değer kazandı. Bu değer artışı en başta gıda olmak üzere tüm üretimi ve tüketimi vurdu, ekonomi yüzde 3 küçüldü, işsizlik patladı. Enflasyon kurlara bağlı olarak yüzde 30’lara dayandı. Merkez Bankası rezervleri ciddi bir şekilde azaldı.

BELEDİYELER GİTTİ

Mart 1994: 27 Mart tarihinde yerel seçimler yapıldı. Ankara ve İstanbul Büyükşehir ile Anadolu’da da çok sayıda belediye şehir Refah Partisi ‘ne geçti. İktidar partileri hezimete uğradılar.

Bugün için; seçimler 31 Mart’ta. Tahminler iki şehir başta olmak üzere çoğu belediyenin muhalefete geçeceği yönünde.

Nisan 1994: Dönemin hükümeti, Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) desteğini alarak ünlü 5 Nisan kararlarını açıkladı. Bu kararların açıklanması oy kaybını önlemek için seçim sonrasına bırakılmıştı. Kararların özü kamu borçlanma dengesini yeniden oluşturulması üzerine kurulmuştu ve borçların borç alarak ödenmesi sarmalına son verilecekti.

Tüm kamu harcamaları kısıtlandı, kamu çıkışlı ürün ve hizmetlere devası zamlar yapıldı, zamlardan sonra fiyatlar altı ay süreyle donduruldu. Kamu bankalarının özel bankalarda mevduat bulundurulması yasaklandı, Doğal olarak tüm vergiler artırıldı.

Ancak program istenileni vermeyecek, dolar o zamanın parası ile 34 bin liradan 31 bin liraya inse de yılı 38 bin liradan kapatacaktı. Yıllık enflasyon yüzde 50’lerde kaldı. Sonraki yıllar malum. İş, bankalara el koymaya kadar gitti, lira 1.5 milyon liraya çıktı (bugünün 11.5 lirası gibi) ve 21 Şubat 2001’de ekonomi duvara tosladı.

SADECE IMF EKSİK

Bugün için; benzeri kararların uygulanmasına geçen Eylül ayında başladı. Zamlar geldi, bazı ürünlerdeki zam yerine vergi gelirlerinden feragat edilerek fiyatları sabit tutulmaya çalışıldı. Vergiler arttı. Kamu mevduatının özel bankalarda tutulması yasaklandı.

Amaç, tasarrufu artırmak olsa da bütçe açıkları büyüyerek devam etti, piyasalar derin bir durgunluğa girdi. Ekonomi dış gelişmelere bağlı olarak daha kırılgan hale geldi. Devletin piyasalara müdahalesi arttı. Ekonomide yeni kararlar seçim sonrasına bırakıldı.

Benzerlikte eksik olan işin IMF ayağı. Kimilerine göre, eğer IMF’den para alınamazsa, ekonomi bu krizi atlatmakta zorlanacak. Hatırlatalım, kriz paranın çoğalmasıyla aşılacaksa en ucuz dış kredinin yolu IMF’den geçiyor.

Bu kadar çok benzerlikle 25 yıl sonra ikinci bir 5 Nisan kararları yaşayacak mıyız, ekonomi ve siyasi tarih tekerrür edecek mi, göreceğiz?

SONSÖZ YORUMLARI

Lütfen yorumunuzu girin
Lütfen adınızı girin

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

İsmet Hazardağlı
İsmet Hazardağlıhttps://sonsoz.com.tr
1984 yılında çalışmaya başladığı gazetecilik mesleğinde, çeşitli haber ajansları, dergiler, gazeteler ve televizyon kanallarında muhabir ve üst düzey yönetici olarak görev yaptı. Sonsöz'de ekonomi yazıları ile sizlerle!

Bu Haberler Kaçmaz!

WhatsApp, kullanıcıların sıklıkla kullandığı sohbetin ekran görüntüsünü alma durumunu değiştirecek.

WhatsApp’a ekran görüntüsü yasağı geliyor

WhatsApp, kullanıcıların sıklıkla kullandığı sohbetin ekran görüntüsünü alma durumunu değiştirecek.

SONSÖZ ÖZEL HABER VE RÖPÖRTAJLAR

Ankara Şizofreni ile Yaşamayı Öğrenme ve Destekleme Derneği(AŞDER) üyelerinden Ezgi Soğukpınar'ın şizofreni hastalarına ön yargıyla yaklaşanlara bir mesajı var.

Korkmayın Gelin Bize Destek Olun

Ankara Şizofreni ile Yaşamayı Öğrenme ve Destekleme Derneği(AŞDER) üyelerinden Ezgi Soğukpınar'ın şizofreni hastalarına ön yargıyla yaklaşanlara bir mesajı var.
“Bütün cihan bilmelidir ki artık bu devletin ve bu milletin başında hiçbir kuvvet yoktur, hiçbir makam yoktur. Yalnız bir kuvvet vardır. O da millî egemenliktir. Yalnız bir makam vardır. O da milletin kalbi, vicdanı ve mevcudiyetidir.”

Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı Kutlu Olsun

“Bütün cihan bilmelidir ki artık bu devletin ve bu milletin başında hiçbir kuvvet yoktur, hiçbir makam yoktur. Yalnız bir kuvvet vardır. O da millî egemenliktir. Yalnız bir makam vardır. O da milletin kalbi, vicdanı ve mevcudiyetidir.”
PTT AŞ Genel Müdür Yardımcısı Osman Çetinkaya “Ptt Çalışanları Ptt’nin Her Faaliyetini Destekliyor”

PTT BÜYÜK BİR AİLEDİR

PTT AŞ Genel Müdür Yardımcısı Osman Çetinkaya “Ptt Çalışanları Ptt’nin Her Faaliyetini Destekliyor”