Sonsöz Gazetesi için yazmış olduğum 18 Mart tarihli makalemde helikopter ile para dağıtılacak diye bir iddiada bulunmuştum bugün görülüyor ki hiç abartmamış, hatta eksik bırakmışım, tabiri caizse Amerikalılar parayı helikopter ile değil, yangın söndürme uçağı ile saçmaya başladılar, yangının büyüklüğünü varın siz hesap edin.

Artık emin olunuz ki bir daha ekonomi, siyaset ve sosyal hayatımızda hiçbir şey eskisi gibi olmayacak. Bundan sonra kurulacak yeni dünya düzeninin daha mı iyi yoksa daha mı kötü olacağı ise tamamen bizim tercih ve kararlarımıza bağlı olacak.

Mesela bu dağıtılan paralar beklenenden çok daha hızlı bir şekilde “Evrensel Temel Gelir” ilkesini hayata geçirebilir. İşlerini yapay zeka destekli robotlara kaptıracak geniş insan nüfusunun gelirsiz ve yok, yoksul kalmaması için düşünülen bu tedbir tüm yerkürede hızla hayata geçebilir.

Bu konuları ileride işleyeceğim lakin şimdi Amerikan yönetiminin aldığı kararlara odaklanalım istiyorum.

ABD Senatosu, Covid-19 salgını ile mücadele ve salgın nedeniyle zarara uğrayan vatandaş ve işletmecilerin desteklenmesi için sunulan 2,2 trilyon dolarlık ekonomik teşvik paketine onay verdi.

Günlerdir süren uzun bir müzakere sürecinden sonra Cumhuriyetçi ve Demokrat Parti arasında uzlaşı sağlandı ve tasarı oylamaya katılan 96 senatörün tamamından destek gördü. Bu destek tasarının senatodan sonra temsilciler meclisinde de hızla kabul edileceğine ve Başkan Trump’ın önüne geleceğine dair önemli bir karinedir. Trump ise zaten tasarı masama gelir gelmez imzalayacağım beyanatında bulunmuştu, dolayısı ile bu saatten sonra bu tasarının yasalaşmaması çok büyük bir sürpriz olur. Piyasalarda zaten bu yasanın hızla yürürlüğe gireceği konusunda eminler, tepkileri o yönde.

Bahse konu tasarıya göre gelir konusunda belli kriterlerin altında kalan vatandaşlara bir defaya mahsus 1200 dolar ve çocuk başına 500 dolar nakit ödeme yapılacak. İşsizlik sigortasında ise büyük çaplı bir genişlemeye gidiliyor. Öte yandan, paket bazıları zor durumda olan hastaneler için de destek içeriyor. Pakette küçük ölçekli işletmelere 377 milyar dolarlık teşvik fonu dağıtılması ve öğrencilerin okul borçlarının 30 Eylül’e kadar ertelenmesi de karar altına alınıyor.
Tasarıda ayrıca büyük ölçekli firmalara işçi çıkarmaması, çalışanların özlük haklarında geriye gitmemesi veya üretimlerini başka ülkelere kaydırmaması için 500 milyar dolarlık kaynak sağlanması öngörülüyor.

Beyaz Saray Danışmanı Larry Kudlow’a göre, teşvikler Fed’in açıkladığı destek paketi ile birlikte toplam teşvik 6 trilyonun üstüne çıkarak yıllık GSYH’nın yaklaşık yüzde 30’una ulaşmış bulunuyor.

Hatırlanacağı üzere Mart ayı içinde iki kere acil toplanarak radikal önlemler alan ve faizleri sıfırlayan Amerikan Merkez Bankası Fed’in tahvil alımı ve programladığı kısa vadeli repolarlar ile birlikte, piyasaya vereceği toplam likidite tutarı 5.4 trilyon doları bulacak.

Alınan bu tedbirler ve açıklanan bu teşvikler 2008 krizinde bile alınmamıştır.

Bütün gelişmiş ülke merkez bankaları ve hükumetleri de benzer önlemler alarak ekonomilerini ayakta tutmaya, iflasları ve çöküşü durdurmaya çalışıyorlar.

Alınan bu tedbirlerin ne kadar işe yarayıp ne kadar işe yaramayacağı ise tamamı ile Covid-19 virüsünün yarattığı bu salgının izleyeceği trende bağlı. Eğer salgın uzun süre devam eder ve yayılırsa bu alınan tedbirler dahi yetersiz kalacak ve belki kamulaştırmalar dahil çok daha radikal bazı tedbirler alınmak zorunda kalınacaktır.

Bu salgının korkunç bir talep çöküşü yarattığı ortada lakin arz tarafında hali hazırda durum çok vahim değil, talep biraz kıpırdanır ve yükselirse arz tarafı hızla bu talebi karşılayabilecek eylemliliğe geçip, yanıt verebilir.

Talebin yükselmesi ise muhakkak ki insanların evlerinden çıkıp, sosyal hayata katılabilmeleri ile mümkün, bu ise tamamı ile salgının seyrine bağlı ve umarım çok uzun sürmez.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz